TÜRKİYE’ DE BULUNAN AYASOFYA YAPILARININ BENZERLİK ve FARKLILIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Eski devirlerden beri farklı medeniyetleri barındırmış olan Türkiye, bu medeniyetlerin izlerini taşıyan birçok tarihi yapıya sahiptir. Bu yapılar farklı işlevlerde olup birçoğunu kiliseler oluşturmaktadır. Kiliseler, dini bir değere sahip oldukları için sağlam ve dayanıklı yapılmış bu sayede günümüze kadar korunabilmişlerdir. Günümüzde değerini korumaya devam eden kilise yapılarından, Bizans dönemine ait yapılar olarak Ayasofya kiliselerini Türkiye’nin dört bir yanında görmek mümkündür. Türkiye’de 9 tane Ayasofya kilisesi bulunmakta olup bunlardan ikisi İstanbul’da, diğerleri ise Edirne, Kırklareli, Trabzon, Gümüşhane, Zonguldak, Bitlis ve İznik’tedir. Bu kiliselerden İstanbul ‘da yer alan Büyük Ayasofya daha çok tanınmakta olup aynı şehirde olan Küçük Ayasofya dahil diğerleri yeterince tanınmamaktadır. Bu bağlamda çalışmada, Ayasofya yapılarının günümüzdeki durumları üzerinden birbiri ile benzerlik ve farklılıkları değerlendirildikten sonra diğerlerinden ayrılan Küçük Ayasofya yapısı detaylı olarak ele alınmaktadır. Çalışma kapsamında Türkiye ‘de bulunan Ayasofya yapıları hakkında literatür araştırması yapılarak, yapıların mimari özellikleri ortaya koyulmaktadır. Bu yapılardan özellikle; İstanbul’da yer alan Küçük Ayasofya yapısı üzerinde mimarisini konu alan çalışmaların azınlıkta olduğu görülmüştür. Bu nedenle çalışmada, hem literatüre katkı sağlanması hem de yapının değerinin ortaya çıkarılması için Küçük Ayasofya daha detaylı olarak değerlendirilmektedir. Çalışmanın sonucunda elde edilen veriler ve analizler ışığında çalışmanın, konu hakkındaki çalışmalara yol gösterileceği öngörülmektedir.

Since ancient times, different civilizations that have contained Turkey, has many historic buildings carry the traces of this civilization. These structures have different functions and most of them are churches. Since the churches have a religious value, they were built solid and durable, so they have been preserved until today. Today, the value of the ongoing protection of church buildings, structures belonging to Byzantine Hagia Sophia church as Turkey's possible to see around. Turkey Hagia Sophia church is located at 9 units, two of them in Istanbul, while others Edirne, Kırklareli, Trabzon, Gumushane, Zonguldak, Bitlis and Iznik. Among these churches, the Great Hagia Sophia in Istanbul is better known, and others, including the Little Hagia Sophia, are not well known in the same city. In this context, in this study, after evaluating the similarities and differences of the Hagia Sophia structures through their current status, the Little Hagia Sophia structure, which is separated from the others, is discussed in detail. Within the scope of the study, literature research about Hagia Sophia structures in Turkey is made and the architectural features of the structures are revealed. Especially from these structures; It has been seen that the studies on the architecture of the Little Hagia Sophia in Istanbul are in the minority. For this reason, in this study, Little Hagia Sophia is evaluated in more detail in order to contribute to the literature and to reveal the value of the building. In the light of the data and analyzes obtained as a result of the study, it is anticipated that the study will guide the studies on the subject.