A Review of Metaphorical Perception Studies Conducted in the Field of Mathematics Education in Turkey

Öz

This study aims to systematically examine metaphorical perception studies conducted in the field of mathematics education in Türkiye. The reviewed studies were analyzed in terms of publication year, publication type, sample characteristics, metaphor topic, purpose of metaphor use, research method and design, data collection methods, and data analysis methods. The study was conducted using document analysis, one of the qualitative research methods. The data sources consisted of studies available in the Council of Higher Education (YÖK) National Thesis Center, Google Scholar, ERIC, and TR Index databases. Relevant studies were identified using the keywords "metafor", "metaforik", "matematik", "metaphor", and "metaphoric". Accordingly, a total of 107 studies were included in the scope of the research. The collected data were analyzed through content analysis. The study covers research accessible up to the end of June 2026. The findings indicate that the number of studies has increased in recent years and reveal the trends in research topics, sample groups, and methods. Furthermore, it was determined that open-ended data collection tools and content analysis were the most frequently preferred methods. Consequently, the findings are expected to contribute to determining the current landscape in the field and provide guidance for future research.

Anahtar Kelimeler

• mathematics education
• mathematics
• metaphorical perception
• systematic review

Türkiye’de Matematik Eğitimi Alanında Yapılmış Metaforik Algı Çalışmalarının Bir İncelemesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de matematik eğitimi alanında gerçekleştirilmiş metaforik algı çalışmalarını sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Yapılan incelemeler ile çalışmaların; yayın yılı, yayın türü, örneklem özellikleri, metafor konusu, metafor kullanım amacı, araştırma yöntemi ve deseni, veri toplama yöntemi ile veri analiz yöntemi açısından incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden biri olan doküman incelenmesi yöntemiyle hazırlanmıştır. Araştırmanın veri kaynakları, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik, ERIC ve TR Dizin veri tabanlarında mevcut olan çalışmalardan oluşmaktadır. Yapılan taramalarda “metafor”, “metaforik”, “matematik”, “metaphor” ve “metaphoric” anahtar kelimeleri kullanılarak ilgili çalışmalara ulaşılmıştır. Bu doğrultuda toplam 107 çalışma araştırma kapsamına alınmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Araştırma, Haziran 2026 sonuna kadar erişilebilen çalışmaları kapsamaktadır. Bulgular, matematik eğitimi alanında metafor çalışmalarının son yıllarda artış gösterdiğini ve araştırma konuları, örneklem grupları ve kullanılan yöntemler açısından belirli eğilimlerin ortaya çıktığını göstermektedir. Ayrıca, açık uçlu veri toplama araçları ile içerik analizinin en sık tercih edilen yöntemler olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, araştırma bulgularının matematik eğitiminde metafor çalışmalarının mevcut görünümünün ortaya konulmasına ve gelecekte yapılacak araştırmalara yön verilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• matematik eğitimi
• matematik
• metafor
• metaforik algı
• sistematik inceleme

Kaynakça

1. Ada, S. (2013). Öğrencilerin matematik dersine ve matematik öğretmenine yönelik algılarının metaforlar yardımıyla belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi).
2. Arıkan, E. E., & Ünal, H. (2015). Gifted students’ metaphor images about mathematics. Educational Research and Reviews, 10(7), 901–906. https://doi.org/10.5897/ERR2015.2141
3. Bahadır, E., & Özdemir, A. Ş. (2012). İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin matematik kavramına ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. International Journal of Social Science Research, 1(1), 26–40.
4. Berber, M. & Sezgin Memnun, D. (2018). Ortaokul öğrencilerinin tam sayılar hakkında sahip oldukları metaforlar. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), Bildiriler ICES-2018, 234-251. https://doi.org/10.21733/ibad.419963
5. Bulut, M. (2024). Ortaokul ve lise öğrencilerinin matematik dersine yönelik algılarının metaforlarla belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi).
6. Büyükkarcı, A. (2023). Matematik kavramına yönelik metaforik algılar ve yaklaşımlar. Trakya Eğitim Dergisi, 13(3), 2178–2191. https://doi.org/10.24315/tred.1348841
7. Cansız, L. (2022). Ortaokul Yedinci Sınıf Öğrencilerinin Oran ve Orantı Alt Öğrenme Alanına İlişkin Metaforik Algılarının İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi).
8. Çelik Özkurt, G. (2024). Öğrencilerin matematik dersi ve matematik öğretmeni kavramlarına ilişkin metaforik algılarının farklı değişkenlere göre karşılaştırılması. (Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi).

9. Cihan, F., & Doruk, M. (2026, Haziran). Matematik öğretmeni adaylarının yapay zekâ sohbet robotlarına ilişkin algıları: Bir metafor çalışması. 5. Uluslararası Ege Sosyal, Beşerî Bilimler, İdarî ve Eğitim Bilimleri Kongresi, İzmir, Türkiye.
10. Dede, Y., & Argün, Z. (2004). Öğrencilerin matematiğe yönelik içsel ve dışsal motivasyonlarının belirlenmesi. Eğitim ve Bilim, 29(134), 49–54.
11. Demir, C., & Yıldırım, Ö. K. (2019). Türkçede metaforlar ve metaforik anlatımlar. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 1085-1096.
12. Demirkol, N., & Ergin, D. Y. (2017). Matematik öğretmen adaylarının matematik ve matematik öğretmenliği metaforik algıları. IV. IBANESS Congress Series (ss. 707–716), Russe, Bulgaria.
13. Ergöl, H. & Memnun, S. D. (2020). Ortaokul öğrencilerinin kesir kavramına ilişkin ürettikleri metaforlar. OPUS International Journal of Society Researches ,15(23), 1920-1939. https://doi.org/10.26466/opus.639306
14. Gürbüztürk, O., Akran, S. K. & Can, E. (2022). Meslek lisesi öğrencilerinin “uzaktan eğitim ile matematik öğrenme” kavramına yönelik metaforik algıları. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(18), 12–31.
15. Güven, H. (2025). Matematik öğretmen adaylarının matematik öğrenme alanlarına ilişkin metaforik algılarının belirlenmesi ve karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı. 95. Antalya.
16. Katrancı, Y., & Kıral, B. (2021). Ortaokul matematik öğretmeni adaylarının matematik ve matematik öğretmeni algıları: Metaforik bir yaklaşım. Asya Studies, 5(18), 21-41.
17. Kebap, M., & Çenberci, S. (2020). Ortaokul öğrencilerinin matematik dersi ve matematik öğretmeni kavramlarına ilişkin metaforik algılarının farklı değişkenlere göre karşılaştırılması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1565–1589. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-555400
18. Kenç, S. (2019). Ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin matematik dersine ve matematik öğretmenine karşı metaforik algıları. (Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi).
19. Kuzu, Ç. İ. (2021). Mühendislik fakültesi öğrencilerinin matematik kavramına ilişkin metaforik algıları. İçinde A. Kızılkaya Namlı (Ed.), Eğitim & Bilim 2021 (ss. 111–130). Efe Akademi Yayınları.
20. Özsoy-Güneş, Z., Derelioğlu, Y., & Kırbaşlar, F. G. (2011). İşlemsel fizik ve kimya problemlerinde matematik kullanım ölçeği geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirliği çalışması. HAYEF Journal of Education, 8(2), 23-38.
21. Özsoy, M., (2022). Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Doğrusal Denklemlerde Temel Kavramlara İlişkin Metaforik Algılarının İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi).
22. Özyurt, Y., (2024). Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin tam sayılara ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi).
23. Pırasa, N., Paliç Şadoğlu, G., & Kuvvet, Z. (2018). 2005–2017 yılları arasında Türkiye'de matematik ve fen bilimleri eğitiminde yapılan metafor çalışmalarının incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 8(4), 687–702. https://doi.org/10.24315/trkefd.408484
24. Polat, S., (2010). İlköğretim 6.-7. sınıf öğrencilerinin matematik kavramına ilişkin kullandıkları metaforlar. (Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi).
25. Saban, A. (2008). Okula ilişkin metaforlar. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 14(55), 459–496.
26. Soydan, A., (2021). Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin kümelerde temel kavramlara ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi).
27. Şad, S. N., & Aydın, Y. Ş. (2023). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin "yeni nesil soru" kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 378–399. https://doi.org/10.17679/inuefd.1227962
28. Şahin, D. G., (2025). İlkokul Öğrencilerinin Kesirler Konusuna Yönelik Metaforları: Bilsem’e Gitme Durumuna Göre Karşılaştırmalı Bir İnceleme. (Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi).
29. Türk Dil Kurumu. (2022). Güncel Türkçe Sözlük. Erişim: 17 Haziran 2025, https://sozluk.gov.tr/
30. Toluk Uçar, Z., Pişkin, M., Akkaş, E. N., & Taşçı, D. (2010). İlköğretim öğrencilerinin matematik, matematik öğretmenleri ve matematikçiler hakkındaki inançları. Eğitim ve Bilim, 35(155), 131–144. https://doi.org/10.15390/ES.2010.854
31. Yenilmez, K., & Sölpük, N. (2014). Matematik Dersi Öğretim Programı İle İlgili Tezlerin İncelenmesi (2004-2013). Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 3(2).
32. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin Yayıncılık.
33. Yıldırım, M. (2019). 4-12. sınıf öğrencilerinin matematiğe ilişkin algıları: Metaforik bir yaklaşım (Giresun ili örneği). (Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi).