Eğitim Turizminin Ekonomik Etkileri ve Türkiye Örneği

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 164 - 181, 27.12.2025

Ayşen Konuşkan , Nurdan Kuşat

https://doi.org/10.58670/ijgtr.1731541

Öz

Bu çalışma, eğitim turizminin ekonomik etkilerini ve uluslararası öğrencilerin Türkiye’yi tercih etme nedenlerini inceleyen nitel-analitik bir araştırmadır. Çalışma 2014–2024 yılları arasında yayımlanmış uluslararası öğrenci verilerine ait çeşitli raporların ve istatistiksel verilerin ışığında belgesel tarama yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Türkiye’deki uluslararası öğrenci sayıları, ekonomik katkıları ve sosyo-kültürel etkileşimleri değerlendirilmiştir.
Araştırma sonuçları, öğrencilerin tercih nedenleri arasında eğitim kalitesi, kültürel ve dini yakınlık, aile tavsiyesi, bilimsel başarılar, coğrafi konum ve sosyal ağların etkili olduğunu göstermektedir. Türkiye 2015 yılında yaklaşık 72.178 uluslararası öğrenciye ev sahipliği yaparken; bu sayı 2024 yılı itibarıyla 336.366’a ulaşmıştır. Bu artış, Türkiye'nin yükseköğretim alanındaki uluslararasılaşma stratejilerinin önemli bir göstergesidir. Türkiye’yi tercih eden uluslararası öğrencilerin büyük bölümünün Suriye, Azerbaycan, Türkmenistan, İran ve Irak’tan geldiği, ayrıca Kazakistan, Mısır, Afganistan, Somali ve Yemen gibi ülkelerden gelen öğrenci sayısında da bir artış olduğu gözlenmektedir. Bu durum Türkiye’nin özellikle gelişmekte olan ve Müslüman nüfus ağırlıklı ülkeler için bir eğitim merkezi haline geldiğini göstermektedir. Bu çeşitlilik, Türkiye’nin eğitim turizmi açısından bölgesel cazibe merkezi olduğunu desteklemektedir. Sonuç olarak, Türkiye’nin eğitim turizmi potansiyeli ekonomik büyüme, kültürel diplomasi ve küresel eğitim rekabetinde önemli bir stratejik alan olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Turizmi , Öğrenci Hareketliliği , Yükseköğretim

Kaynakça

• Altbach, P. G. & Teichler, U. (2001). Internationalization and exchanges in a globalized university. Journal of Studies in International Education, 5(1): 5-25. https://doi.org/10.1177/102831530151002.
• Altbach, P. G. (2004). Globalisation and the university: Myths and realities in an unequal world. Tertiary Education and Management, 10(1): 3-25.
• Altbach, P.G. & Knight, J. (2007). The İnternationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of Studies in International Education, 11: 290-305. https://doi.org/10.1177/1028315307303542
• Bodger, D. (1998). Leisure, learning, and travel. Journal of Physical Education. Recreation & Dance, 69(4): 28-31. British Council. (2013). The shape of things to come: The evolution of transnational education. British Council Report. https://www.britishcouncil.org/sites/default/files/the_shape_of_things_to_come_2.pdf (Erişim Tarihi: 22.05.2025).
• Brooks, R. & Waters, J. (2011). Student Mobilities, Migration and the Internationalization of Higher Education. Palgrave Macmillan.
• Chen, L. H. (2008). Internationalization or international marketing? Two frameworks for understanding international students’ choice of Canadian universities. Journal of Marketing for Higher Education, 18(1): 1–33. https://doi.org/10.1080/08841240802100113
• Choudaha, R. (2017). Three waves of international student mobility (1999–2020). Studies in Higher Education, 42(5): 825–832.
• Ger, A. M., Ertepınar, H., Kaplan Sayı, A., Tanberkan Suna, H., Türk, Z. ve Gonca Akdemir, Z. (2017). Uluslararası öğrencilerin üniversite ve ülke seçimini etkileyen faktörler. Yükseköğretim Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Eğitim Fakültesi, 1-67.
• Gülnar, B. (2011). Acculturation and media using among foreign students. Global Media Journal, 2(3): 51-68.
• Gültekin, M. (2015). Yabancı uyruklu öğretmen adaylarının türkiye’deki eğitimlerine yönelik görüşleri: anadolu üniversitesi örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(4): 7-20. https://doi.org/10.18037/ausbd.41342.
• Güneş, İ. (2016). Türkiye’ye Yükseköğrenim İçin Gelen Uluslararası Öğrencilerin İstanbul Algısı, (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Gürüz, K. (2011). Higher Education and International Student Mobility in the Global Knowledge Economy. Albany: SUNY Press.
• Hançer, F. H. ve Aydın, Ş. (2022). Eğitim turizmi kapsamında destinasyon seçimini etkileyen faktörler. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(3): 1815-1833. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1073344.
• ICEF Monitor. (2021). Turkey aims to grow international enrolment.
• ICEF Monitor. (2022). International student retention and post-study migration: Trends and implications. https://monitor.icef.com (Erişim Tarihi: 20.05.2025).
• Karakullukçu, A. (2020). Uluslararası Öğrenci Hareketliliğinin Türkiye’de Eğitim Ekonomisinin Gelişimi Üzerine Etkisi, (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Kebir Zara, A. (2025). Uluslararası Öğrencilerin Türk Ekonomisine Katkısı (2023-2024). udef.org.tr, https://udef.org.tr/wp-content/uploads/2025/04/Uluslararasi-O%CC%88g%CC%86rencilerin-Tu%CC%88rkiyeye-Ekonomik-Katkisi.pdf (Erişim Tarihi: 09.06.2025).
• Kethüda, Ö. (2015). Türkiye’deki uluslararası öğrenci hareketliliği üzerine bir araştırma. Yükseköğretim Dergisi, 5(3): 147-161.
• Kılınç, M., Kurt, A., ve Ortaç, F. R. (2021). International student mobility and turquality perspective in higher education. Journal of University Research, 4(2): 119-126. https://doi.org/10.32329/uad.881319.
• Knight, J. (2012). Concepts, rationales, and ınterpretive frameworks in the internationalization of higher education. In The SAGE Handbook of International Higher Education, 27-42. https://doi.org/10.4135/9781452218397.n2.
• Knight, J. (2012). Student mobility and internationalization: Trends and tribulations. Research in Comparative and International Education, 7(1): 20–33. https://doi.org/10.2304/rcie.2012.7.1.20.
• Leask, B. (2009). Using formal and ınformal curricula to ımprove interactions between home and ınternational students. Journal of Studies in International Education, 13: 205-221. https://doi.org/10.1177/1028315308329786.
• Levent, F. ve Karaevli, Ö. (2013). Uluslararası öğrencilerin eğitimine yönelik politikalar ve Türkiye için öneriler. Eğitim Bilimleri Dergisi, 38: 97-117.
• Madge, C., Raghuram, P. & Noxolo, P. (2009). Engaged pedagogy and responsibility: A postcolonial analysis of international students. Geoforum, 40(1): 34–45.
• Marginson, S. (2011). Higher education and public good. Higher Education Quarterly, 65(4): 411–433. https://doi.org/10.1111/j.1468-2273.2011.00496.x.
• Maringe, F., & Carter, S. (2007). International Students’ Motivations for Studying in UK HE: Insights into the Choice and Decision Making of African Students. International Journal of Educational Management, 21: 459-475. https://doi.org/10.1108/09513540710780000.
• Maya İ. (2016). Uluslararası öğrenci değerlendirme programı sonuçlarına göre ülkelerin başarılarını etkileyen eğitsel göstergeler. International Periodical for the Languages Literature and History of Turkish or Turkic, 11(3): 1665-1684.
• Mete, M. ve Özgenel, M. (2021). Uluslararası yükseköğretim öğrencilerinin Türkiye’yi tercih etme nedenlerinin ve beklentilerinin incelenmesi. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3): 739-753. https://doi.org/10.30692/sisad.936010.
• Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. New York: PublicAffairs. OECD. (2022). Education at a Glance: OECD Indicators. https://www.oecd.org/en/publications/education-at-a-glance-2022_3197152b-en.html (Erişim Tarihi: 15.05.2025).
• OECD. (2023). Education at a Glance 2023: OECD Indicators. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/education-at-a-glance-2023_e13bef63-en.html (Erişim Tarihi: 15.05.2025).
• Özoğlu, M., Gür, B. S. ve Coşkun, İ. (2012). Küresel Eğilimler Işığında Türkiye’de Uluslararası Öğrenciler. Ankara: SETA Yayınları.
• Öztürk, N. (2005). İktisadi kalkınmada eğitimin rolü. Sosyoekonomi, 1(1): 27-44.
• Presidency for Turks Abroad and Related Communities [YTB]. (2022). Türkiye Scholarships Annual Report. Qian, J., Law, R. & Li, X. (2019). Education research in tourism: A longitudinal study of 77 articles between 2008 and 2017. Journal of Hospitality, Leisure, Sport & Tourism Education, 24: 120–129. https://doi.org/10.1016/j.jhlste.2019.02.003.
• QS Quacquarelli Symonds (2022). International Student Survey Report.
• Rizvi, F. & Lingard, B. (2010). Globalizing Education Policy. Routledge.
• Rizvi, F. (2005). International education and the production of cosmopolitan identities. RIHE International Publication, (9): 77–92.
• Savaşan, F., Yardımcıoğlu, F. ve Beşel, F. (2015). Yabancı uyruklu lisans ve lisansüstü öğrencilerin sosyo-ekonomik problemleri: Sakarya Üniversitesi Örneği. International Students Symposium 1, 6-8 Kasım 2015, Türkiye. Taşçı, F. ve Kızılkaya, H. (2025). Uluslararası Öğrencilerin Türkiye’ye Katkıları. setav.org. https://www.setav.org/assets/uploads/2025/05/r264.pdf (Erişim Tarihi: 09.06.2025).
• Tekin, M. K. (2022). Dünyada ve Türkiye’de uluslararası öğrenci hareketliliğinin mekânsal perspektiften incelenmesi. Ege Coğrafya Dergisi, 31(1): 139-154. https://doi.org/10.51800/ecd.1085090 udef.org.tr, https://udef.org.tr/uluslararasi-ogrencilik/ (Erişim Tarihi: 08.06.2025)
• UNESCO. (2021). Global Flow of Tertiary-Level Students. UNESCO Institute for Statistics.
• Uslu, B. (2017). Türkiye merkezli uluslararası öğrenci hareketliliğinin ekonomik yansımaları. 12. Uluslararası Eğitim Yönetimi Kongresi, 11-13 Mayıs 2017, Ankara, Türkiye.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yirci, R. ve Çetin, S. (2022). Yükseköğretimde Uluslararası Öğrenci Hareketliliği. Konferans: XIII. Uluslararası Eğitim Yönetimi Forumu, 11-15 Mayıs 2022, İzmir, Türkiye.
• YÖK (2023). Yükseköğretim Kurulu 2024-2028 Stratejik Planı. https://www.yok.gov.tr/Documents/Yayinlar/Yayinlarimiz/2025/yuksekogretimde-uluslararasilasma-strateji-belgesi-2024-2028.pdf (Erişim Tarihi: 09.06.2025).
• YÖK (2025). İstatistiki veriler. https://istatistik.yok.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 07.06.2025).