Türkiye ve Seçilmiş AB Üyesi Ülkeler Arasındaki Turizm Faaliyetlerinin ‘Endüstri İçi Ticaret’ Yaklaşımı Çerçevesinde Analizi
Öz
Çalışma turizm sektörü özelinde Türkiye ve Avrupa Birliği arasındaki Endüstri İçi Ticaret (EİT) ilişkisini analiz etmek amacıyla gerçekleştirilmektedir. Türkiye’nin ve AB içerisinde yer alan bazı ülkelerin (Fransa, Hırvatistan, İspanya, İtalya, Kıbrıs Cumhuriyeti, Malta, Slovenya ve Yunanistan) Akdeniz ülkesi olması ve deniz-kum-güneş turizmi açısından benzer turistik ürünleri arz eden yapıları bu çalışmanın yapılmasını teşvik etmiştir. İki aşamalı uygulama kısmında; önce Akdeniz Bölgesi’nde yer alan AB ülkeleri (Fransa, İspanya, İtalya ve Yunanistan); sonra da Türkiye turizm ticaretinde ağırlığı olan AB ülkeleri (Almanya, Hollanda, Romanya ve Avusturya) için EİT değerleri hesaplanmıştır. EİT endeks değeri hesaplamasında Grubel-Lloyd’a ait endeks hesaplama yöntemi kullanılmış ve hesaplamada kullanılan verilere Dünya Ticaret Örgütü (WTO) İstatistik Portalı Hizmet Ticareti Veri Seti (BaTIS) üzerinden ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular Türkiye’nin; aynı zamanda Akdeniz ülkesi olan AB üyesi ülkelerle gerçekleştirdiği turizm ticaretinde EİT varlığını ortaya koyarken, Yunanistan’la gerçekleşen ticaretteki EİT değerinin yüksekliği dikkat çekmektedir. Türkiye’nin seçilmiş diğer AB ülkelerinden sadece Avusturya ile arasında geçici bir süre (2013-2019) EİT olduğu tespit edilirken; pandemi sonrasında ticari ilişkinin tek yönlü (Türkiye’ye yönelen talep şeklinde) bir boyut kazandığı görülmektedir. Türkiye-Hollanda turizm ticaretinin ise son dönem itibariyle EİT’ye doğru kayma eğilimi gösterdiği gözlenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Endüstri İçi Ticaret, Grubel-Lloyd Endeksi, Turizm Sektörü, Akdeniz Ülkeleri, AB.
Kaynakça
- Ambroziak, Ł. (2016). FDI and Intra-industry trade in the automotive ındustry in the new EU member states. International Journal of Management and Economics(52), 23-42.
- Aydemir, M.F. & Kemer, O.B. (2025). Intra-industry trade in high-tech product groups within the South Korean manufacturing indust, Journal of Economics and Administrative Sciences, 26(1): 196-210.
- Bakan, S. ve Selci, H. (2019). Türkiye’nin seçilmiş beş Avrupa Birliği ülkesiyle otomotiv sektöründe endüstri içi ticaretin incelenmesi (2008-2017). ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(13): 30-53.
- Ćuzović, Đ. & Sokolov-Mladenović, S. (2021). Agricultural intra-industry trade in Serbia. ТEME, г. XLV, бр. 1, јануар − март 2021, стр. 349−366
- Dünya Ticaret Örgütü (WTO) İstatistik Portalı Hizmet Ticareti Veri Seti (BaTIS) https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/gstdh_batis_e.htm, erişim: 01.05.2026.
- Grubel, H. G. (1967). Intra-industry specialization and the pattern of trade. The Canadian Journal of Economics and Political Science, 33(3), 374-388.
- Grubel, H. G. & Lloyd, P. J. (1975). Intra-industry trade: The theory and measurement of international trade in differantiated products. London and New York: John Willey & Sons,
- Günay, A. (2023). Türkiye’nin Endüstri İçi Ticaretinin İncelenmesi: 2001-2021 Dönemi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), T.C. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale.
- Gürsel, Y. (2023). Endüstri-İçi Ticaret: Türkiye–Almanya Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), T. C. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, İktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat Bilim Dalı, Kocaeli.
- Haddou, A., & Jang, J. Y. (2018). Comparative intra-industry trade analysis on the asymmetric effects of the FTA: Korea and MENA countries. Journal of International Trade & Commerce, 14(4), 49-62.