Araştırma Makalesi

Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama

Cilt: 11 Sayı: 3 20 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama

Öz

Bu çalışmanın amacı, karakter tasarımının tarihsel gelişim sürecini görsel tasarım ilkeleri bağlamında inceleyerek ilk dönem karakter tasarımlarında tanınırlığı ve ikonlaşmayı sağlayan biçimsel unsurları ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması ve görsel betimleme analizi kullanılmıştır. İnceleme kapsamında erken dönem dünya animasyon karakterlerinden Betty Boop, Dinozor Gertie ve Felix the Cat ile Türk karikatür geleneğinin öncü karakterleri Amcabey, Can Baba ve Avanak Avni seçilmiştir. Karakterler; çizgi, form, oran-orantı, silüet, renk kullanımı, lekesel dağılım ve abartı gibi görsel tasarım öğeleri doğrultusunda analiz edilmiştir. İncelenen tüm karakterlerde tanınırlığı sağlayan en belirgin unsurun, belirli bir fiziksel özelliğin bilinçli biçimde abartılması veya görsel olarak baskın hale getirilmesi olduğunu göstermektedir. Büyük baş (Felix the Cat), elastik boyun ve gövde (Dinozor Gertie), çekici ve stilize edilmiş beden oranı (Betty Boop), devasa karın (Amcabey), karakteristik duruş (Can Baba) ve belirgin baş-burun oranı ile renk kullanımı (Avanak Avni) gibi özelliklerin karakterlerin ikonlaşmasında temel rol oynadığı tespit edilmiştir. Ayrıca sadeleştirilmiş geometrik formlar ve güçlü silüet etkisinin, karakterlerin hafızada kalıcılığını artırdığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda gerçekleştirilen uygulama çalışmasında tasarlanan kurbağa, balık ve sincap karakterlerinde farklı oran kurguları (büyük gövde-küçük baş, büyük baş-küçük gövde, eşit oran) denenmiş ve bu oransal farklılıkların silüet algısı ve görsel kimlik üzerindeki etkisi gözlemlenmiştir. Uygulama sonuçları, tarihsel karakter analizlerinden elde edilen tasarım ilkelerinin güncel karakter üretiminde işlevsel olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, karakter tasarımında tanınırlık ve kalıcılığın; abartı, özgün form dili, güçlü silüet ve dengeli renk kullanımı gibi temel görsel tasarım unsurlarına dayandığını ortaya koymakta ve bu unsurların sistematik biçimde ele alınmasının yeni karakter üretim süreçlerine metodolojik bir katkı sağlayabileceğini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makalenin planlanmasından, uygulanmasına, verilerin toplanmasından verilerin analizine kadar olan tüm süreçte “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur. Yönergenin ikinci bölümü olan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden hiçbiri gerçekleştirilmemiştir. Bu araştırmanın yazım sürecinde bilimsel, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamıştır. Bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir.

Kaynakça

  1. Abuku, M. ve Odi, C. (2010). Costume and make up in cultural development. Creative Artist: A Journal of Theatre and Media Studies, 5(1).
  2. Alicenap, Ç. T. (2015). Kültürel mirasın çizgi film senaryolarında kullanılması. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, (37), 11-26. https://doi.org/10.17133/tba.63303
  3. Alicenap, Ç. T. (2014). Yerelden evrensele Japon anime ve manga sanatı. Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(7), 31-60. https://doi.org/10.20488/austd.97233
  4. Alsaç, Ü. (1989). Bir karikatür ustası: Oğuz Aral. Adam Sanat, (39), 56-73.
  5. Arıkan, A. (2008). Grafik tasarımda görsel algı. Eğitim Akademi Yayınları.
  6. Balcıoğlu, S. (1998). Cumhuriyet’in 75. yılında Türk karikatürü. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  7. Bancroft, T. (2006). Creating characters with personality. Watson-Guptill.
  8. Barrier, M. (1999). Hollywood cartoons: American animation in its golden age. Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görsel Sanatlar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

6 Mart 2026

Kabul Tarihi

7 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Demirtaş, G. (2026). Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 11(3), 427-452. https://izlik.org/JA76DB78EG
AMA
1.Demirtaş G. Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama. IJHAR. 2026;11(3):427-452. https://izlik.org/JA76DB78EG
Chicago
Demirtaş, Gizemr. 2026. “Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 11 (3): 427-52. https://izlik.org/JA76DB78EG.
EndNote
Demirtaş G (01 Eylül 2026) Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 11 3 427–452.
IEEE
[1]G. Demirtaş, “Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama”, IJHAR, c. 11, sy 3, ss. 427–452, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76DB78EG
ISNAD
Demirtaş, Gizemr. “Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 11/3 (01 Eylül 2026): 427-452. https://izlik.org/JA76DB78EG.
JAMA
1.Demirtaş G. Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama. IJHAR. 2026;11:427–452.
MLA
Demirtaş, Gizemr. “Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2026, ss. 427-52, https://izlik.org/JA76DB78EG.
Vancouver
1.Gizemr Demirtaş. Karakter Tasarımında Tanınırlık Stratejileri: Tarihsel Örnekler Üzerinden Biçimsel Bir Analiz ve Uygulama. IJHAR [Internet]. 01 Eylül 2026;11(3):427-52. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76DB78EG

 

logo.svg  doi.png  grammarly-0fb692ef.svg 88x31.png 📎 ithenticate.png   a94bbc48292e3b6e54b776e608d10ad5cb_turnitin-login-page-logo-2022.png ↗İjhar.png 

Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi İJHAR;  Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi IJHAR, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 71248886-2020/24446 / E.2020-OE-458377 sayılı kararı ile tescillenmiştir.