Araştırma Makalesi

Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi

Cilt: 3 Sayı: 3 22 Şubat 2020
  • Mustafa Cemiloğlu *
PDF İndir
EN TR

Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi

Öz

Etik ya da ahlak büyük ölçüde değerler içeren davranışlar bütünlüğü demektir. Son yıllarda eğitim-öğretim çevrelerinde değerler ve değerlerin öğretimi sıklıkla gündeme taşınmaktadır. Bu konuda makaleler yayınlanmakta, lisansüstü tezler yapılmaktadır. Talim ve Terbiye Kurulu da derslerin öğretim programına değerler eğitimi ilkelerini eklemektedir. Ahlakın ve erdemin dayanağı olan değerlerin eğitiminde belirli bir yolun, yöntemin bulunması ve bu yöntemlerin eğiticilere, uygulayıcılara öncelikle kazandırılması gerekir. Bu yol, keşfettirme ya da problem çözme dediğimiz işleyiş tarzıdır. Türk Dili ve Edebiyatı dersi değerler eğitimi uygulamalarına yer verilebilmek adına son derece elverişli bir derstir. Bu derste davranış ikilemlerini içeren metinlerin tartıştırılması öğrencilere değer kazandırma adına yapılabilecek işlemlerin başında yer almaktadır. Değer kazandırma adına yapılabilecek en doğru yol da budur. “Şunu yap, bunu yapma” yollu bir değer eğitimi gerçekleştirilememektedir. Millî Eğitim Bakanlığının da öğretmenlere yol gösterme adına öğretim programları ve ders kitapları başta olmak üzere eğitimin bileşenlerini eşgüdüm içerisinde planlayıp düzenlemesi gerekmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı son birkaç yıldan beri “değerler” kavramı ile ilgili değişik çalışmalara imza atmakta ve eğitim-öğretim faaliyetleri içerisinde öğrencilere belirli değerlerin kazandırılabilmesi için de bazı yenilikleri hayata geçirmektedir. Yenilenen “Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programlarında “değerler” kavramının vurgulanarak işlenmesi de bu yeniliklerin bir parçası olarak görünmektedir. Elbette bütün bunların sonucu olarak da hem Türk Dili ve Edebiyatı dersinin okutulduğu Orta Öğretim okullarında hem de doğal olarak onlarla organik bir ilişki içerisinde bulunması gereken Eğitim Fakültelerinde “Değerler” üst başlığını taşıyan çalışmalara ağırlık verilmektedir. Bu durumu, Eğitim Fakültelerinde çalışmakta olan akademisyenlerin bilimsel yayınlarında ve Eğitim Bilimleri Enstitüleri kapsamında yaptırılmakta olan lisansüstü tezlerde de görmek mümkündür. Ortaöğretim basamağında gözlemlenen bütün bu gelişmeler daha önce hiç görmediğimiz, üzerinde hiç durulmamış bir çalışma biçimi değildir. Çünkü eski ifadesiyle “talim ve terbiye” ya da yeni ifadesiyle “eğitim-öğretim” terimlerinde yer alan “terbiye-eğitim” kavramı bizatihi “değer” kazandırmadan başka bir şey değildir. Elbette kazanılan bu “değerler” zaman içerisinde öğrencilerin tutumlarında ve davranışlarında gözlemlenmeye başlayınca verilmeye çalışılanlar da kazanılmış olmaktadır. O nedenledir ki, bakanlığın derslerin öğretim programlarında ve değişik çalışma alanlarında sık sık vurguladığı “Değerler Eğitimi” kavramı, daha önce üzerinde hiç çalışılmamış bir yenilik değildir. Belki, daha önce adı konulmamış, biraz rastlantıya bırakılmış, programlanmamış ve tanımlanmamış çalışmaların düzenlenmesidir ama elbette bu yanıyla da olumlu bir gelişmedir. Yalnız, Ortaöğretim basamağında yer alan bütün derslerin, “öğretim programı, “eğitim-öğretim etkinlikleri” ve “ölçme ve değerlendirme” olmak üzere üçlü bir yapısı vardır. Yine ders bütünlüğü içerisinde bu üç ayrıntının uyumluluk taşıyacak şekilde şekillendirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle çalışmanın ilerleyen bölümlerinde “Değerler Eğitimi” kavramı, hem dersin öğretim programı hem “eğitim-öğretim etkinlikleri” hem de “ölçme ve değerlendirme” yönünden irdelenmeye çalışılacaktır. Ortaöğretim basamağında yürütülmekte olan derslerin temel amacı öğrencilere orta düzeyde bir bilgi ve kültür kazandırmaktır. Eğitimin temel hedeflerinden birisi, öğrenciye “değerler” kazandırmak ve bu değerleri tavır ve davranışlarına yansıtmalarını sağlamak ise bunun yolu “eğitim-öğretim süreçleri” içerisinde uygulanan bir dizi etkinlikten geçer. O etkinliklerden birisi de Türk Dili ve Edebiyatı Dersi okuma metinleri içerisinde yer alan “ikilemler” i ve “ahlaki çatışma” sahnelerini tartışma konusu yapmaktır. Öğrenciler bu tartışma seanslarında bir “biliş” e ulaşacaklar. Bu biliş, onları zamanla “değer” edinmeye, edinilen değerler de onunla koşut davranış kalıbına götürecektir. Psikologlar, “iyiler, doğrular ve güzeller” içerisindeki en üst değerin “adalet” olduğunu savunuyorlar. Öyleyse, kazandırılacak ilk değerin de o olması gerekiyor.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Cemiloğlu, Mustafa. (2013). Türk Dili ve Edebiyatı Öğretimi, Bursa.
  2. Cemiloğlu, Mustafa. (2018) 2017 Tarihli Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programına Eleştirel Yaklaşım, Uludağ Üni. Eğitim Fakültesi Dergisi.
  3. Cemiloğlu, Mustafa.(2019). Dil ve Edebiyat Öğretimi ile Değerler Eğitimi Açısından Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı, XI. Dünya Dili Türkçe Sempozyumu, Samsun.
  4. Cohen, Martın. (2016). 101 Felsefe Problemi, İstanbul.
  5. Cohen, Martın. (2017). 101 Ahlak İkilemi, İstanbul.
  6. Çiftçi, Nermin.(2003). Kohlberg’in Bilişsel Ahlak Gelişimi Teorisi: Ahlak ve Demokrasi Eğitimi, Değerler Eğitim Dergisi S.1,
  7. Demirutku, Kürşat, Sümer, Nebi.(2010) Temel Değerlerin Ölçümü: Portre Değerler Anketinin Türkçe Uyarlaması, Türk Psikoloji Yazıları, Haziran 13, (17-25)
  8. Güngör, Erol. (1998). Değerler Psikolojisi Üzerinde Araştırmalar, Ahlâk Psikolojisi, Ahlâkî Değerler ve Ahlâkî Gelişme.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Cemiloğlu * Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Şubat 2020

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2020

Kabul Tarihi

18 Şubat 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Cemiloğlu, M. (2020). Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 3(3), 17-23. https://izlik.org/JA59HX22HJ
AMA
1.Cemiloğlu M. Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi. IJHAR. 2020;3(3):17-23. https://izlik.org/JA59HX22HJ
Chicago
Cemiloğlu, Mustafa. 2020. “Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 3 (3): 17-23. https://izlik.org/JA59HX22HJ.
EndNote
Cemiloğlu M (01 Şubat 2020) Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 3 3 17–23.
IEEE
[1]M. Cemiloğlu, “Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi”, IJHAR, c. 3, sy 3, ss. 17–23, Şub. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59HX22HJ
ISNAD
Cemiloğlu, Mustafa. “Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi 3/3 (01 Şubat 2020): 17-23. https://izlik.org/JA59HX22HJ.
JAMA
1.Cemiloğlu M. Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi. IJHAR. 2020;3:17–23.
MLA
Cemiloğlu, Mustafa. “Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, c. 3, sy 3, Şubat 2020, ss. 17-23, https://izlik.org/JA59HX22HJ.
Vancouver
1.Mustafa Cemiloğlu. Türk Dili ve Edebiyatı Dersinde Değerler Öğretimi. IJHAR [Internet]. 01 Şubat 2020;3(3):17-23. Erişim adresi: https://izlik.org/JA59HX22HJ

 

logo.svg  doi.png  grammarly-0fb692ef.svg 88x31.png 📎 ithenticate.png   a94bbc48292e3b6e54b776e608d10ad5cb_turnitin-login-page-logo-2022.png İjhar.png

Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi İJHAR;  Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi IJHAR, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 71248886-2020/24446 / E.2020-OE-458377 sayılı kararı ile tescillenmiştir.