Almanya’daki Türk Dernekleri ve Diyaspora Oluşturma Potansiyalleri: Duisburg-Essen Örneği

Almanya’da yaşayan ve ilk kez 1961 yılında imzalanan işçi anlaşması ile kitlesel olarak bu ülkeye göç eden toplam 3 milyon kadar Türk nüfus bulunmaktadır. Bu nüfus işçi olarak gittiyse de işçi olarak kalmadı, memur, işveren veya patron oldular. İlk gruptaki yüksek eğitimliler hariç, daha sonrakilerin çoğu eğitim düzeyi düşük işçilerden oluşmakta iken, bu düzey yıllar içinde tedricen yükseldi. Dil bilmeyen bu insanlar zamanla dil öğrendiler ve Almanya’da yüksek eğitim aldılar. Benzer bir şekilde bürokrasiyi bilmeyen bu insanlar zamanla bürokrasiyi tanıdı ve hak arama yollarını keşfettiler. En önemlisi, ilk yıllarda sadece Cami ve hemşerilik derneği kuran bu nüfus, son on yıllarda artık eğitim, meslek ve lobi dernekleri kurmaya başladılar. Özellikle son 20-30 yılda yavaş ama emin adımlarla bir diaspora oluşturmak üzere sağlam temeller atmaya başladılar. Bu çalışmada, Almanya’nın Duisburg ve Essen şehirlerinde faaliyet gösteren 58 Türk menşeli derneğin yöneticileri, üye ve gönüllüleri ile anket ve mülakat yapılarak 63 yılda yaşanan değişimin özellikle eğitim ve dil boyutu anlaşılmaya çalışılmış, yaşanan değişimin diasporaya hizmet etme derecesi test edilmiştir. Özellikle üçüncü kuşaktan itibaren bir diasporanın oluşmakta olduğu kanaatine varılmıştır.