A Retrospective Examination of the Relationship Between Health Tourism Indicators and Health Expenditures in Türkiye

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1 , 17 - 35 , 31.03.2026

Mehmet Yorulmaz , Burak Ekinci , Nidanur Demirhan

https://doi.org/10.31201/ijhmt.1861533

https://izlik.org/JA94LT45LK

Öz

Aim: This study aims to examine, through a retrospective secondary data approach, the relationship between changes in health expenditures in Türkiye between 2017 and 2023 and key health tourism indicators.
Methods: Secondary data were retrospectively analyzed to examine trends in health expenditures, health tourist numbers, and health tourism revenues. Pearson and multiple correlation analyses were used to assess relationships between health tourism indicators and selected macroeconomic variables.
Results: Total and per capita health expenditures, as well as health tourist numbers and health tourism revenues, showed a clear upward trend over the study period. Strong and statistically significant correlations were found between health expenditures and health tourism revenues, between health expenditures and health tourist numbers (r = .896), and between health tourist numbers and health tourism revenues (r = .905). Health tourism was strongly integrated with overall service exports (r > .90) and demonstrated greater resilience than general tourism during the COVID-19 period, as revenues declined less sharply in 2020. Conclusion: These results indicate that investments in health infrastructure enhance service quality and strengthen Türkiye’s international competitiveness in health tourism. The study highlights that increasing health expenditures strategically support both national healthcare capacity and the economic potential of the health tourism sector.

Anahtar Kelimeler

Health Expenditures , Health Tourism , Health Tourist , Health Economics

Türkiye’de Sağlık Turizmi Göstergeleri ile Sağlık Harcamaları Arasındaki İlişkinin Retrospektif İncelenmesi

https://izlik.org/JA94LT45LK

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2017–2023 döneminde Türkiye’de sağlık harcamalarındaki değişim ile temel sağlık turizmi göstergeleri arasındaki ilişkinin, retrospektif ikincil veri yaklaşımıyla incelenmesidir.

Yöntem: Çalışmada, sağlık harcamaları, sağlık turisti sayıları ve sağlık turizmi gelirlerindeki eğilimleri ortaya koymak amacıyla ikincil veriler retrospektif olarak analiz edilmiştir. Sağlık turizmi göstergeleri ile seçilmiş makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Toplam ve kişi başına sağlık harcamalarının yanı sıra sağlık turisti sayıları ve sağlık turizmi gelirlerinin belirgin bir artış eğilimi gösterdiği saptanmıştır. Sağlık harcamaları ile sağlık turizmi gelirleri arasında, sağlık harcamaları ile sağlık turisti sayıları arasında (r = 0,896) ve sağlık turisti sayıları ile sağlık turizmi gelirleri arasında (r = 0,905) güçlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca sağlık turizminin, toplam hizmet ihracatı ile güçlü bir bütünleşme sergilediği (r > 0,90) ve COVID-19 döneminde, 2020 yılında gelirlerde daha sınırlı bir düşüş yaşanması nedeniyle genel turizme kıyasla daha dirençli bir yapı ortaya koyduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Elde edilen bulgular, Türkiye’nin sağlık turizmi alanındaki uluslararası rekabet gücünü güçlendirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, sağlık harcamalarındaki artışın yalnızca ulusal sağlık hizmeti kapasitesini değil, aynı zamanda sağlık turizmi sektörünün ekonomik potansiyelini de stratejik biçimde desteklediği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Harcamaları , Sağlık Turizmi , Sağlık Turisti , Sağlık Ekonomisi

Kaynakça

• AbuKhalifeh, A. N., & Faller, E. M. (2015). Medical tourism's impact for health systems. Journal of Tourism, Hospitality & Sport Management, 1(1), 35-53.
• Akman, E., & Tarım, M. (2020). Türkiye ve ingiltere sağlik sistemleri: birinci basamak sağlik hizmetleri karşilaştirmasi. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(2), 303-316.
• Al-Natour, D. (2020). A review on efforts of health tourism in Turkey. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(59), 2739-2744.
• Aydın, M., & Aydın, Ş. (2015). Sağlık Turizmi ve Türkiye’nin Potansiyeli. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(7), 95-108.
• Aydın, O. (2012). Türkiye'de Alternatif Bir Turizm; Sağlık Turizmi. [Türkiye'de Alternatif Bir Turizm; Sağlık Turizmi]. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2012(2), 91-96.
• Béland, D. (2018). Medical tourism and national health care systems: an institutionalist research agenda. Globalization and Health, 14, 68.
• Béland, D., & Zarzeczny, A. (2018). Medical tourism and national health care systems: an institutionalist research agenda. Globalization and Health, 14(1), 68. doi:10.1186/s12992-018-0387-0
• Collins, A., Medhekar, A., & Sanal, Z. G. (2022). A qualitative analysis of Turkish stakeholders’ perspective for improving medical tourism.
• Connell, J. (2013). Medical Tourism. Wallingford: CABI.
• Çakmak, R., & Yıldırım Gürkan, D. (2025). The Relationship between University Students' Awareness of Health Tourism and Health Literacy. [Üniversite Öğrencilerinin Sağlık Turizmi Farkındalığı ile Sağlık Okuryazarlığı İlişkisi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 407-415. doi:10.32709/akusosbil.1288675
• Çapar, H., & Aslan, O. (2020). Factors Affecting Destination Choice in Medical Tourism. International Journal of Travel Medicine and Global Health, 8(2), 80-88.
• Edinsel, S., & Adıgüzel, O. (2014). [Türkiye’nin Sağlık Turizmi Açısından Son Beş Yıldaki Dünya Ülkeleri İçindeki Konumu ve Gelişmeleri]. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 167-190.
• Erol, H., & Özdemir, A. (2014). Türkiye’de sağlık reformları ve sağlık harcamalarının. Sosyal Güvenlik Dergisi, 4(1), 9-34.
• Eryer, A. (2024). Economic Dimension of Health Tourism: An Evaluation on Turkey. Journal of Economics and Research, 5(1), 63-80.
• Gholipour, H. F. (2025). Does medical tourism promote growth in healthcare sector? European Journal of Health Economics.
• Jalali, M. (2025). Health tourism: a global perspective on the barriers and facilitators. BMC Public Health, 14, 68.
• Kantar, G., & Işık, E. (2014). Türkiye’de Sağlık Turizmi. [Health Tourism in Turkey]. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 1(1), 15-20.
• Karababa, A. G. (2017). TÜrkiye’de Sağlik Turizminin Ekonomik Yönü. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 2(1), 58-69.
• Karadurmuş, D., & Sevim, E. (2024). Türkiye’de Sağlık Turizmi Literatürünün Bibliyometrik Analizi. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 16(31), 568-577. Retrieved from
• Kuşat, N., & Esen, E. (2022). Sağlık Turizmi Perspektifinden Türk Sağlık Sektörü Rekabet Gücü. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 37-50.
• Lunt, N., & Smith, R. (2011). Medical Tourism: Treatments, Markets and Health System Implications: A scoping review. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, 128.
• Patcı, C., & Aldoğan, E. (2021). Assessment of Health Tourism Marketing in Turkey. [Türkiye’de Sağlık Turizmi Pazarlamasınınn Değerlendirilmesi]. OPUS International Journal of Society Researches, 18(41), 3082-3098. doi:10.26466/opus.899400
• Salman Salman, E. H., & Esen, Ü. B. (2023). Türkiye’deki Sağlık Turizmi Hizmetlerine Yönelik Memnuniyet Algısı: Iraklı Turistler Örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 13(2), 410-430.
• Sedef, M. (2018). A Model Proposal for the Development of Health Tourism in Pamukkale: "Pamukkale Health Free Zone". International Journal of Health Management and Tourism, 3(3), 133-146. doi:10.31201/ijhmt.428922
• Temizkan, S. P., & Temizkan, R. (2020). Dünyada ve Türkiye’de Medikal Turizm Kapsamında Plastik ve Estetik Cerrahi Uygulamaların Hizmet Pazarlaması Karması Perspektifinden Değerlendirilmesi. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 3(2), 284-298.
• Tengilimoğlu, D., Işık, O., & Akbolat, M. (2017). Sağlık Turizmi İşletmeciliği. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Ticaret Bakanlığı. (2023). https://ticaret.gov.tr/haberler/saglik-turizminde-kuresel-merkez-turkiye TUİK, Sağlık Harcamaları İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Saglik-Harcamalari-Istatistikleri-2023-53561.
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2017) Sağlık Harcamaları 2017. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2018) Sağlık Harcamaları 2018. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2019) Sağlık Harcamaları 2019. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2020). Sağlık Harcamaları 2020. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2021). Sağlık Harcamaları 2021. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2022). Sağlık Harcamaları 2022. https://data.tuik.gov.tr/
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2023)Sağlık Harcamaları 2023. https://data.tuik.gov.tr/
• Uçak, H. (2016). The relationship between the growth in the health sector and inbound health tourism: the case of Turkey. SpringerPlus, 5(1), 1685.
• USHAŞ Sağlık Turizmi Verileri 2019-2023. (2019). https://www.ushas.com.tr/en/saglik-turizmi-verileri
• USHAŞ Sağlık Turizmi Verileri 2020. (2020). https://www.ushas.com.tr/en/saglik-turizmi-verileri
• USHAŞ Sağlık Turizmi Verileri 2022. (2022). https://www.ushas.com.tr/en/saglik-turizmi-verileri
• USHAŞ Sağlık Turizmi Verileri 2023. (2023). https://www.ushas.com.tr/en/saglik-turizmi-verileri
• Vărzaru, A. A. (2025). Assessing The Relationships of Expenditure and Health Outcomes in Healthcare Systems: A system design approach. Healthcare.13:352. doi: 10.3390/healthcare13040352
• Yılmaz, M., Şahin, M., & Karamustafa, K. (2023). Sağlık Turizmi Farkındalığı: Malatya İlinde Sağlık Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(4), 1611-1632. doi:10.32709/akusosbil.1166591