RESİMLİ ÇOCUK KİTAPLARINDAKİ EV METAFORUNUN GÖSTERGEBİLİMSEL AÇIDAN İNCELENMESİ

Öz

Ev, tarihin başlangıcından bu yana insanın hayati unsurlarından biri olarak kabul edilmektedir. Resimli çocuk kitaplarında kullanılan ev metaforu, çocuğun içsel dünyasını yansıtan bir imge olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilinçaltında güvenli bir alan olarak tanımlanan ev, çocuğu tüm dış tehditlerden korumaktadır. Ev, çocuğun tüm yaşamsal faaliyetlerini geçirdiği yer olup, sonunda kendisine dönülen yer olarak tasavvur edilmektedir. Bu çalışmada ilk olarak resimli çocuk kitaplarının tarihine dair bir literatür taraması yapılmış ve göstergebilim yöntemi açıklanmaktadır. Ardından; ev metaforunun güvenli alan olarak işlendiği “Zola’nın Fili”, “Boşluk”, “Üzüntü Kapını Çaldığında” adlı resimli çocuk kitaplarında kullanılan ev metaforu göstergebilim yöntemi üzerinden analiz edilmektedir. Araştırmada literatür taraması ve Roland Barthes’ın göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmaktadır. Araştırma için belirlenen örneklemlerin seçilme nedeni; “Üzüntü Kapını Çaldığında”, “Boşluk” ve “Zola’nın Fili” adlı eserlerde hikayelerin ortak noktasının çocuk ve güvenli alan olan ev metaforunun ortak bağlamlar içermesinden dolayıdır. Bu çerçevede bahsi geçen kitaplardaki ana karakterlerin hepsi kendi hikayelerinin başlangıç noktalarında ev imgesinin içindeyken hikayenin gelişim bölümlerinde dönüşüm yaşayan karakterler evlerinden ayrılmakta ve hikayelerinin sonunda ise tekrar daha huzurlu hissettikleri, özgüvenlerinin güçlendiği ve güvenli alan olarak metaforik anlamda yeniden inşa etmiş oldukları evlerine geri dönmektedirler. Bu geri dönüşte ise çalışmada incelenen kitaplarda ev imgeleri “güvenli alan” anlamını güçlendirirken aynı zamanda karakterlerin, hikayelerinin sonuna geldiklerinde bir metamorfoz yaşayarak yeni bir başlangıç yaptıkları yer olarak görülmektedir. Araştırmanın sonucunda örneklemi oluşturan resimli çocuk kitaplarındaki karakterlerin yaşadıkları hikayelerde olduğu gibi, gerçek hayatta da yaşanan olaylar neticesinde kazanılan öğretiler, çocuğun geleceğine yön vermede etkin rol oynamaktadır. Ev metaforunun güvenli alan ve çocuğun büyüme sürecinde yer alan, gerektiğinde korunma ve güvende hissetme, aidiyet duygusu, aile ve terk edilmek zorunda kalınıp yeniden inşa edilmesi gereken çocuğun kendine has biricik dünyası ve o dünyayı çeşitli anlamlarla donattığı zengin bir imge olduğu gözlemlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Resimli Çocuk Kitabı
• İllüstrasyon
• Ev
• Metafor
• Göstergebilim
• Roland Barthes

A SEMIOTIC ANALYSIS OF THE HOME METAPHOR IN CHILDREN’S ILLUSTRATED BOOKS

Öz

history. The house metaphor used in children’s picture books is an image that reflects the inner world of the child. Subconsciously defined as a safe space, home protects the child from all external threats. Home is the place where the child spends all his/her vital activities and is envisioned as the place to which he/she returns at the end. In this study, firstly, a literature review on the history of illustrated children’s books is conducted and the semiotics method is explained. Then, the home metaphor used in the children’s picture books “Zola’s Elephant”, “The Void”, “When Sadness Knocks on Your Door”, in which the home metaphor is treated as a safe space, is analyzed through the semiotics method. Literature review and Roland Barthes’ semiotic analysis method are used in the research. The reason for selecting the samples for the research is that the common point of the stories in “When Sadness Knocks at Your Door”, “The Void” and “Zola’s Elephant” is the child and the metaphor of home as a safe space contains common contexts. In this framework, while all of the main characters in the aforementioned books are in the image of home at the beginning of their stories, the characters who experience transformation in the developmental parts of the story leave their homes and at the end of their stories, they return to their homes where they feel more peaceful, where their selfconfidence is strengthened and where they have metaphorically rebuilt as a safe space. In this return, home images in the books analyzed in this study strengthen the meaning of “safe space” and at the same time, it is seen as the place where the characters make a new beginning by experiencing a metamorphosis at the end of their stories. As a result of the research, the teachings gained as a result of the events experienced in real life, as well as in the stories experienced by the characters in the mentioned children’s picture books, play an active role in shaping the future of the child. It is observed that the metaphor of home is a safe space and a rich image that takes place in the child’s growth process, providing protection and feeling safe when necessary, a sense of belonging, family and the child’s own unique world that has to be abandoned and rebuilt, and endows that world with various meanings.

Anahtar Kelimeler

• Illustrated Children’s Book
• Illustration
• Home
• Metaphor
• Semiotics
• Roland Barthes

Kaynakça

1. Alagöz, H. F. (2023). Cenap Şehabettin Şiirinde Ev’in Psikanalitik Boyutları. Turkish Studies Language and Literature. 18(1). 31-47.
2. Ambrose, G. ve Harris, P. (2012). Grafik Tasarımın Temelleri, (M. E. Uslu, Çev.). İstanbul:Literatür Yayınları.
3. Bachelard, G. (2014). Mekanın Poetikası, (A. Tümerteki, Çev.). İstanbul:İletişim Yayınları.
4. Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve Göstergebilim. Ondokuz Mayıs Üniversitesi SBARD Dergisi. 26. 17-41.
5. Dağ, E. S. (2015). İllustrasyonun İkinci Altın Çağı İstanbul: Grafik Tasarım Yayıncılık.
6. Dönmez, I. (2014). Freud’un Düş Kuramları ve Sürrealistler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
7. Gardin, N. ve Olorenshaw, R. (2019). Larousse Semboller Sözlüğü, Ö. F. Harman ve İ. Taşpınar, (Ed.), Su (554- 556). İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.
8. Graham-Dixon, A. (2010). Sanat Atlası, ( A. Sabuncuoğlu, B. Kovulmaz, E. Gür, A. Savcı, F. Savcı, Çev.). İstanbul: Boyut Yayıncılık.

9. Kadıoğlu, Ş. (2021). Home In Western Literature. R. Özer Taniyan ve S. Çırak, (Ed.), Dramın Evi Evin Dramı: Isabelle’nin Evi (294-307). İstanbul: Kriter Yayınları.
10. Kurt Fidan, M. (2021). Kutsal Suyun İzinde: Suya Yüklenen Dini ve Sembolik Anlamlar. İLSAM Akademi Dergisi, 1(1). 1-27.
11. Özden, K. (2013). V for Vendetta’da Mitolojik Öğeler, Simgeler ve Ritler. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(1). 190-214.
12. Prudhoe, M. C. (2003). Picturebooks and the Art of Collage Picture Books and the Art of Collage, Childhood Education. 80:1, 6-11.
13. Salisbury, M. ve Styles M. (2012). Children Picturebooks: The Art of Visual Storytelling, London: Laurence King Publishing.
14. Şahin, G. (2004). Okul Öncesi Dönem Çocuk Kitaplarında Görsel Bir Uyaran Olarak Resim. International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/3 Winter 2014, s. 1309-1324.
15. Teber,E. (1999). Bir Anatomi Dersi: Ev. V. Çorlu (Ed.), Homo Sapiens’in Kendine Mekan Arayışı Serüveni (250-257). İstanbul:Yapı Kredi Yayınları.
16. Wilkinson, K. (2018). Semboller ve İşaretler (S. Toksoy, Çev.). İstanbul: Alfa Yayıncılık.