The Role of French Intellectuals in the Development of Kurdish Studies and Kurdish Enlightenment

Abstract

The Renaissance and Reform movements that started in Italy in the 15th century affected society and culture from all sides and opened the way for a new era, also called The Enlightenment. The French Revolution in 1789, which was based on the ideas of the intellectual age, brought with it many new intellectual and social changes that affected the neighboring countries and the intellectuals of other peoples as well. Istanbul, the capital of the Ottoman Empire would became a meeting ground for the many intellectuals of the many identities. Moreover, with the wind of freedom, equality and fraternity, the ideas of French intellectuals were spreading and were discussed in the Ottoman capital. The last Ottoman period, that is, before the end of the Ottoman Empire, was a new beginning and a time of searching for a destiny for the people under the roof of the Empire. Among those identities, Kurds were represented and Kurdish intellectuals searched out the fate of their peoples at this time. After the First World War, they would tread down the new path they had discovered due to having made progress through mutual acquaintances with intellectuals from different nations. The meeting and acquaintance of French intellectuals with Celadet and Kamiran Bedirkhan in Damascus, the region under the rule of the French State, raised Kurdish intellectuality to another level, which resulted in the publication of Hawar, a literary magazine (1932 to 1935, then from 1941 to 1943). After Hawar, the situation of Kurds, Kurdish literature and Kurdish history gained strength. Through this contact and support studies on Kurds, Kurdish language and culture appeared. After Hawar, Ronahî, Stêr and Roja Nû (the latter one in Beirut) appeared, again thanks to such connections with their help and support. Without the help and support of the French authorities and French élite of that time, such a result would not have been possible. And altogether the way was also paved for the development of a Kurdish Enlightenment. The purpose of the present research paper is to explore the contacts of French intellectuals such as Roger Lescot, Pierre Rondot, and Thomas Bois with the Bedirkhani Brothers through reading the mentioned kurdish magazines and their works; and thus to discuss their role in the development of Kurdish studies and in the Kurdish Enlightenment in that time.

Keywords

• Kurdish Studies
• French intellectuals
• Damascus
• Kurdish Enlightenment
• Celadet and Kamiran Bedirkhan
• Hawar
• Roja Nû

The Role of French Intellectuals in the Development of Kurdish Studies and Kurdish Enlightenment

Öz

Tevgerên Ronesans û Reformê yên ku di sedsala 15mîn li Îtalyayê de dest pê kiribûn ji her alî ve bandor li ser civak û çandê kirin û rê li ber serdemeke nû vekirin ku wek serdema Rewşenbîrî jî tê binavkirin. Şoreşa Fransî ya di 1789an de ku li ser bingehên fikrên serdema rewşenbîriyê pêk hatibû, bi xwe re gelek guherînên nû yên fikrî û civakî jî anîn ku bandor li welatên derdorê û rewşenbîrên gelên din jî kirin. Stenbol, paytexta Împaratoriya Osmanî, bûbû mekanê hevbeş ê rewşenbîrên ji nasnameyên cuda. Her wiha bi bayê azadî, wekhevî û biratiyê re, fikrên rewşenbîriya fransî jî belav dibûn û li paytexta Osmanî dihatin nîqaşkirin. Serdema dawî ya osmanî, ango berî hilweşandina Dewleta Osmanî, ji bo gelên di bin banê împaratoriyê de destpêkeke nû û dema lêgerîna çarenûsiyê bû. Nûner û rewşenbîrên kurdan jî di vê demê de ketin nav lêgerînê ji bo çarenûsiya gelê xwe. Piştî Şerê Cîhanê yê Yekemîn, ew bi hevnasîna entelektuelên ji neteweyên cuda di vê riya xwe de meşiyan. Rasthatin û hevnasîna rewşenbîrên fransî ligel Celadet û Kamiran Bedirxan li Şamê, herêma di bin desthilatdariya Dewleta Fransî, rewşenbîriya kurdî ber bi asteke din ve hilkişand ku bi weşana kovara Hawarê (1932-1935 û piştre 1941-1943) bi encam bû. Bi riya vê têkilî û alîkariyê xebatên derbarê kurd, ziman û çanda kurdî derketin meydanê û dîsa bi saya van tekilî, alîkarî û piştgiriyan piştî Hawarê, Ronahî, Stêr û Roja Nû (ya dawî li Beyrûdê) derketin. Bêyî alîkarî û piştgiriya desthilatiya fransî û elîtên fransî yên wê demê, ne pêkan bû encameke wisa derkeve holê. Û bi tevahî vê yekê rê li ber pêşketina rewşenbiriya kurdî jî vekir. Armanca vê lêkolînê ew e ku bi riya xwendina kovarên kurdî yên navborî û xebatên wan têkiliyên rewşenbîrên fransî yên wekî Roger Lescot, Pierre Rondot û Thomas Bois bi Birayên Bedirxaniyan re vekolin; û bi vî awayî rola wan di pêşketina xebatên kurdî û rewşenbiriya kurdî ya wê demê de nîqaş bikin.

Anahtar Kelimeler

• Xebatên kurdî
• rewşenbîrên fransî
• Şam
• rewşenbiriya kurdî
• Celadet û Kamîran Bedirxan
• Hawar
• Roja Nû

Kaynakça

1. Alakom, R. (1988). Hoybûn Örgütü ve Ağrı Ayaklanması. İstanbul: Avesta
2. Bedirhan, C. A. (1995). Günlük Notlar. Stockholm
3. Bedir-Xan, C. A. (1998). Gazinda Xencera Min. (Amd. F. Cewerî) Hawar, 1 (12), 519-520.
4. Blau, Joyce (2019). Emir Kamiran Bedirxan’ın Anıları. Di nav: Kamiran Alî Bedirxan (1895-1978) (wer. H. Bucak & H. İlhan). İstanbul: Avesta de, r. 61-81.
5. Bois, T. (1966). The Kurds. Beirut: Khayats
6. Boisseau, R. (1943). Roja Nu (Le Jour Nouveau). Roja Nû (1), 3.
7. Bozarslan, H. (2001). Correspondance des frères Bedir-Khan et Pierre Rondot. Etudes Kurdes (3), 73-98.
8. Celil, C. (2000). Kürt Aydınlanması. (wer. A. Karabağ). İstanbul: Avesta

9. Durmuş, İ. (2000). L INSTITUT FRANÇAIS des ETUDES ARABES Şam'da kurulan Arap araştırmaları enstitüsü. TDV. c.22, r. 333-334. https://islamansiklopedisi.org.tr/institut-francais-des-etudes-arabes (Lênerîna dawî: 31.07.2024).
10. Elisséeff, N. (1958-1960). L'Oeuvre Scientifique de l'Institut Français de Damas 1930-1960. Bulletin d'études orientales(16), 101-118.
11. Filiz, M. Ş. (2023). Roman Diliyle Kürtler: Marksizm, Milliyetçilik ve Feminizm Bağlamında Üç Özgürlük Anlatısı. İstanbul: Peywend
12. Fuccaro, N. (2004). Minorities and ethnic mobilisation: the Kurds in northern Iraq and Syria. N. Méouchy.-P. Sluglett (Ed.) içinde, The British and French Mandates in Comparative Perspectives/Les Mandats Français et Anglais Dans une Perspective Comparative (s. 579-595). Boston: Brill.
13. Gay, P. (1969). The Enlightenment: An Interpretation. Vol II: The Science of Freedom. New York: Alfred A. Knoph Inc.
14. Gorgas, J. T. (2006). Les constructions de l’identité kurde sous l’influence de la « connexion kurdo-française » au Levant (1930-1946). European Journal of Turkish Studies(5), 1-25.
15. Gorgas, J. T. (2014). The Kurdish Cultural Movement in Mandatory Syria and Lebanon: An Unfinished Project of “National Renaissance,” 1932–46. Iranian Studies, 5(47), 839-855.
16. Gorgas, J. T. (2020). Kürt Milli Cemiyeti Xoybûn: İlk Milliyetçi Kürt Örgütüne Dair Efsaneler ve Gerçekler. (çev. H. Bucak) İstanbul: Avesta.
17. Hosford, D. & Wojtkowski, C. J. (2010). French Orientalism: Culture, Politics, and the Imagined Other. Cambridge Scholars Publishing
18. Henning, B. (2021). Osmanlı-Kürt Bedirxani Aile Tarihinin İmparatorluk ve İmparatorluk Sonrası Bağlamlarındaki Anlatıları: Devamlılıklar ve Değişimler. (çev. İ. Bingöl) İstanbul: Avesta.
19. Jwaideh, W. (2004). Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi (çev. İ.Çeken-A.Duran), 3. bsk., İstanbul: İletişim
20. Kant, I. (2024). Aydınlanma Nedir? Sorusuna Yanıt. https://mkaymak.wordpress.com/aydinlanma-nedir-sorusuna-yanit-2/ (Lênerîn: 28.08.2024).
21. Lescot, E. D. (1970). Grammaire Kurde (Dialecte Kurmandji). Paris: Librarie d'Amérique et d'Orient Adrien Maisonneuve.
22. Lescot, R. (1942). Mamé Alan. Beyrouth: Institut Français de Damas Collection de Textes Orientaux.
23. Lescot, R. (1997). Memê Alan: Destana Kurdî. Stenbol: Avesta
24. Lescot, R. (2023). Textên Kurdî: Lawê Pîrê. (Ed. N. Keskin) İstanbul: Avesta.
25. Lockman, Z. (2004). Contending Visions of the Middle East: The History and Politics of Orientalism. Cambridge University Press
26. McDowall, D. (1998). The Kurds of Syria, London: KHRP.
27. Métral, J. (2004). Robert Montagne et les études ethnographiques françaises dans la Syrie sous mandat.Di nav: N. M. Sluglett (Ed.). The British and French Mandates in Comparative Perspectives/Les Mandats Français et Anglais Dans Une Perspective Comparative (s. 217-234). Boston: Brill.
28. Noel, E. W. (2013). Kürdistan 1919: Binbaşı Noel'in Günlüğü. (çev. B. Birer) İstanbul: Avesta.
29. Özoglu, H. (2004). Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries. New York: State University of New York Press
30. Rondot, P. (1939). Les Kurdes de Syrie. Extrait de la France Méditerranéenne.
31. Sebrî, O. (2012). Hatıralarım. (çev. A. Koçal). Diyarbakır: Lîs.
32. Schmidinger, T. (2015). Suriye Kürdistanı’nda Savaş ve Devrim- Rojava’dan Sesler ve Analizler. (çev. S. Altınçekiç). İstanbul: Yordam Kitap
33. Tejel, J. (2011). Scholarship on the Kurds in Syria: A History and State of the Art Assessment. Syrian Studies Association Newsletter, 16 (1), 1-10.
34. Tejel, J. (2015). Suriye Kürtleri: Tarih, Siyaset ve Toplum. (çev. B. Koç) İstanbul: İntifada Yayınları.
35. Uzun, R. B.-M. (2020). Banyas 1985: Rewşen Bedirxan-Mehmed Uzun Sohbeti ve Mektuplar. İstanbul: Avesta.
36. Wright, S. (2016). French: The Rise and Fall of a Prestige Lingua Franca. Di nav: Language Policy and Language Planning. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1007/978-1-137-57647-7_6
37. Wright, S. (2006). French as a Lingua Franca. Annual Review of Applied Linguistics (2006) 26, 35–60.