Jaba, Bazidî, and the Ethnography of Kurds in the 18-19th Century

Abstract

Kurds are one of the inhabitant people of Middle East and in modern times, in the sense of observerobserved, they have been in relation with the westerners for over two centuries. At the end of the 18th and at the beginning of the 19th century westerners met the language, culture, cultural and social life of Kurds and introduced them to the Europeans. This acquaintance became important with the political change in the area and many powers of that time started to make researches in order to know more about them. The meeting of Alexander Jaba, the Russian Consul in Erzurum, with Kurdish people and culture occurred in such conditions. What differentiates his meeting from that of other orientalists was what he had done, and his relation with the Kurdish people and culture, especially his relation with Mele Mehmudê Bazidî, his Kurdish teacher and main source of information. What they both have done such as collecting manuscripts, collecting and writing down the songs and folktales, is still very precious for Kurdish Studies and also for Kurdish scholars. Especially, Bazidî's work about Kurdish customs and traditions, Habits and Customs of Kurds, was/is valuable work that can be evaluated as ethnography. In this article, the works of Jaba and Mele Mahmudê Bazidî will be discussed in the frame of the ethnography discipline, including emic/etic approaches which are basic for ethnographic fieldwork.

Keywords

• Ethnography
• Alexander Jaba
• Mele Mehmûdê Bazidî
• Kurds

Jaba, Bazidî ve Kürtlerin 18-19.yüzyıl Etnografyası

Öz

Ortadoğu’nun yerli topluluklarından birisi olan Kürtler, modern çağda iki yüzyıldır, gözlemcigözlenen anlamında, Batılılar ile ilişki halindedirler. 18. yüzyılın sonlarında ve 19. yüzyılın başında
batılılar Kürtlerin dil, kültür, kültür ve sosyal hayatıyla tanıştı ve Avrupalılara tanıttı. Bu tanışıklık bölgedeki siyasi değişimle birlikte önemli hale geldi ve dönemin pek çok gücü onlar hakkında daha fazla şey öğrenmek için araştırmalar yapmaya başladılar. Erzurum'daki Rus Konsolosu Alexander Jaba'nın Kürt halkı ve kültürüyle tanışması bu koşullarda gerçekleşti. Onun bu tanışıklığını diğer oryantalistlerden farklı kılan şey, yaptıkları, yaptığı ve Kürt halkı ve kültürüyle, ve özellikle de onun Kürtçe hocalığını yapan ve ana bilgi kaynağını oluşturan Mele Mehmudê Bazidî ile olan ilişkisiydi. yazmalarının toplanması, şarkı ve hikâyelerin toplanıp yazıya geçirilmesi gibi, her ikisinin de yaptıkları Kürt Araştırmaları ve Kürt bilim adamları için hala çok değerlidir. Özellikle, Bazidî'nin Kürt görenek ve gelenekleri hakkındaki çalışması olan Kürt Gelenek ve Görenekleri, etnografi olarak değerlendirebilecek değerli bir eserdir. Bu çalışmada, Alexander Jaba ve Mele Mahmudê Bazidî'nin çalışmaları etnografik saha çalışması için temel olan emik / etik yaklaşımları içeren etnografya disiplini çerçevesinde tartışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Etnografya
• Alexander Jaba
• Mele Mehmûdê Bazidî
• Kürtler

Kaynakça

1. ALAKOM, Rohat (2104). "Bir İzmir Levanteni: Auguste Jaba", Kürt Tarihi, s.11, ss. 48-55. ALTUNTEK, N. Serpil (2009). 'Yerli'nin Bakışı. Etnografya: Kuram ve Yöntem, Ütopya: Ankara BARTH, Fredrik (1953). Principles of Social Organization in Southern Kurdistan. Universitetets Etnografiske Museum. Bulletin 7. Oslo: Universitetets Etnografiske Museum. BAZÎDÎ, Mela Mehmûdê (2010). Adat û Rusûmatnameyê Ekradiye (Amadekar. Ziya Avcı), Lîs: Diyarbakir. BİÇER, Bekir (2104). “İslâm Coğrafyacılarının Eserlerinde Kürtler Hakkındaki Rivayetler (9. Yüzyıl – 13. Yüzyıl)”. Tarih Okulu Dergisi (TOD) Mart 2014 Yıl 7, Sayı XVII, ss. 165-187 BLAU, Joyce (2009). "Kurdish Language II. History of Kurdish Studies", http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-ii-history-of-kurdish-studies, last accessed in: 28.10.2016. BOCHENSKA, Joanna (2015). "Przedmowa do wydania polskiego", Fritillarica Kurdica, vol. 9, pp.7-22.