The Role of the Heterodox Kurdish in the Period of the Rivalry of Yavuz Sultan Selim and Shah Ismail (Based on Selimshahname of İdris-i Bitlisi)

Öz

This article focuses on the role of the Kurds in the Safavid State during its establishment and restructuring period and aims to reveal the influence of the Kurds on Shah Ismail Safevi’s acquisition of power. The Ottoman Empire showed a serious and multi-faceted reaction to the active ideological and strategic role and influence of the Kurds on Shah Ismail’s ascending to the throne, and followed the policy of maximum absorption and minimal repulsion against this political preference of the Kurds. The period in question also represents an important beginning in the history of the Kurds who remained in the field of the Ottoman Empire. Selimnames are among the main works in which this beginning is handled, and the Selimshahname of İdris-i Bitlisi is undoubtedly the most important of them.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman,Iran,Kurds,Heterodox,Strategy,Sultan Selim

Kaynakça

1. منابع: 1- احمدی، داریوش «قوم آریا» (نشر ادیان، قم، 1385) 2- مردوخ کردستانی، شیخ محمد؛ «تاریخ مردوخ» (چاپخانه ارتش، تهران، 1333) 3- زکی بیگ، محمد امین، «زبده تاریخ کرد و کردستان» ترجمه یدالله روشن اردلان (انتشارات توس، تهران، 1388) 4- یاسمی، رشید؛ «کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او» (امیر کبیر، تهران، 1363) 5- کریس، کوچرا؛«جنبش ملی کرد» ترجمه ابراهیم یونسی (نگاه، تهران، 1373) 6- مهری نیا، سید علی؛ «پراکندگی اقوام وطوایف کرد» (نسل دانش، تهران، 1369) 7- شهبازی، شاپور؛«کوروش بزرگ» (دانشگاه پهلوی، تهران، 1349) 8- مینورسکی، د. ؛ «کرد» ترجمه و توضیح حبیب الله تابانی (نشر گستره، تهران، 1379) 9- جهانبخش، فرهنگ؛ «کردها، ساسانیان و جزیره» سمپوزیوم بین المللی جزیره، (ترکیه، 1391) 10- کسروی، احمد؛ «کاروند» (چاپ اینترنتی) 11-یوسف جمالی، محمد کریم؛ «تاریخ تحولات ایران عصر صفوی ، از شیخ صفی تا شاه عباس اول » (دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، 1385) 12- سومر، فاروق؛ «نقش ترکان آناتولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی» مترجمین احسان اشراقی و محمدتقی امامی (نشر گستره، تهران، 1371) 13- مزاوی، م. میشل «پیدایش دولت صفوی» ترجمه یعقوب آژند (نشر گستره، تهران، 1388) 14- موحد، صمد؛ «صفی الدین اردبیلی، چهره اصیل تصوف آذربایجان» (طرح نو، تهران، 1381) 15- سلطانی، محمدی علی؛ «قیام و نهضت علویان زاگروس» (نشر سها، تهران، 1381) 16- ادموندز، سیسیل جی؛ «کردها، ترک ها، عرب ها» ترجمه ابراهیم یونسی (روزبهان، تهران، 1367) 17- هینتس، والتر؛ «تشکیل دولت ملی در ایران» ترجمه کیکاوس جهانداری (خوارزمی، تهران، 1377) 18- اسپناقچی پاشازاده، محمد عارف؛ «انقلاب اسلام بین الخواص و العوام» (تاریخ زندگانی و نبردهای شاه اسماعیل صفوی و سلطان سلیم عثمانی) به کوشش رسول جعفریان (انتشارات دلیل، تهران، 1379) 19- آکوپف (هاکوپیان) گ. پ؛ حصارف، م. ا. «کردان گوران مسئله کرد در ترکیه» ترجمه و مقدمه سیروس ایزدی (انتشارات هیرمند، تهران، 1376) 20- ادریس بدلیسی؛ «سلیم شاه نامه» نسخه خطی، Topkapı Saray Müzesi Kütüphanesi, Emanet Hazinesi Bölümü, kayıt no: 1423. 21- سلطانی، محمدعلی؛ «قیام و نهضت علویان زاگرس یا تاریخ تحلیلی اهل حق» ج 2، (نشر سها، تهران، 1377) 22- شمس الدین بدلیسی، شرف خان؛ «شرفنامه» به اهتمام ولادیمیر ویلیامینوف، زرنوف (نشر اساطیر، تهران، 1377) 23- اردلان، شیرین، «خاندان کرد اردلان» (در تقاطع امپراطوری‌های ایران و عثمانی) Sheerin Ardalan, Osmanlı ve İran İmparatorluğu Arasında Erdelan Kürtleri, Avesta Yayınları, İstanbul, 2011 24- زین العابدین نصیری، محمد ابراهیم؛ «دستور شهریاران» به کوش محمد نادر نصیری مقدم (بنیاد موقوفات ایرج افشار، تهران، 1373) 25- پورگشتال، هامر، «تاریخ امپراطوری عثمانی» ترجمه میرزا زکی علی آبادی به کوشش جمشید کیانفر (زرین، تهران، 1367) 26- اوزون چارشلی، اسماعیل حقی، «تاریخ عثمانی» ترجمه وهاب ولی (پژوهشگاه مطالعات فرهنگی، تهران، 1370) 27- باشچی، نزاهت، «تصحیح انتقادی و شرح سلیم نامۀ فارسی» رساله دکترا، (دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، 1391) 27- Vural Genç, Acem’den Ruma Bir Bürokrat ve Tarihçi İdris-i Bidlisi, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2019 28- Hicabi Kırlangıç, İdris-i Bidlisi Selim Şah-name, Kültür Bakanlığı Ankara, 2001 29- Nezahat Başçı, “Osmanlı-Safevi İlişkileri Bağlamında Selimnamelerde Kürtler”, Osmanlı Devleti ve Kürtler, Ed. İ. Özcoşar, Sh. Vali, KitapYayınevi, İstanbul, 2017 30- Veysel Başçı, “Dunbuli Beyliği Tarihi ve Tarihi Kronikleri [XIII-XVIII. YY.]” Kadim Akademi Dergisi, cilt 3, sayı 2 s. 63-114, 2019