An Evaluation of the Yesevi Turkish Teaching Set Used in Teaching Turkish as a Foreign Language in the Context of Cultural Elements

Öz

Culture is the totality of material and spiritual elements transmitted from the past to the present, encompassing a society's traditions, customs, beliefs, habits, architectural works, culinary culture, and clothing styles. Foreign language teaching is a holistic process that entails not only the structural features of the language but also the lifestyle and cultural traces of the nation speaking it. In transmitting this cultural accumulation from generation to generation, language stands out both as a cultural element and as a crucial medium of transmission. Therefore, the planned and conscious inclusion of cultural elements in language teaching materials is of paramount importance for learners to internalize the target language within a real-life context. This study aims to identify the cultural elements present in the reading texts of the Yesevi Turkish teaching coursebooks (B1-B2) used for teaching Turkish as a foreign language, employing a qualitative research approach with a basic qualitative research design. The research data were collected from the Yesevi Turkish teaching set through document analysis and subsequently evaluated using descriptive analysis. Classification tables were developed based on various studies in the literature, and the collected data were analyzed under seven main categories. The findings revealed that the reading texts at the B1 level contained more cultural elements compared to the B2 level. Furthermore, it was observed that while the “Values and Education” category was heavily emphasized, fundamental categories such as “Daily Life” and “Traditions and Folklore” were underrepresented. This quantitative decrease in cultural transmission at more advanced levels creates the impression that the cultural dimension is neglected as language proficiency progresses. The scope of this study was limited to reading texts at the B1-B2 levels; future research may focus on cultural elements within speaking, listening, and writing materials. This study is expected to contribute to the development of textbooks and instructional materials in the field of teaching Turkish as a foreign language, particularly concerning the balanced distribution of cultural content across proficiency levels.

Anahtar Kelimeler

• Cultural elements
• cultural transmission
• document analysis
• teaching Turkish as a foreign language
• textbook evaluation

Etik Beyan

The research does not require ethics committee approval.

Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kullanılan Yesevi Türkçe Öğretim Seti'nin Kültürel Ögeler Bağlamında İncelenmesi

Öz

Kültür, geçmişten günümüze aktarılan maddi ve manevi unsurların bütünüdür ve toplumların gelenekleri, görenekleri, inançları, alışkanlıkları, mimari eserleri, yemek kültürü ve giyim tarzı gibi ögeleri içerir. Yabancı dil öğretimi, sadece dilin yapısal özelliklerini değil, o dili konuşan milletin yaşam biçimini ve kültürel izlerini de beraberinde getiren bütüncül bir süreçtir. Bu kültürel birikimin nesilden nesile aktarılmasında dil hem bir kültürel unsur hem de önemli bir aktarım aracı olarak öne çıkmaktadır. Dolayısıyla dil öğretim materyallerinde kültürel unsurların planlı ve bilinçli bir şekilde yer alması, öğrencilerin hedef dili gerçek yaşam bağlamında içselleştirmeleri için büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma, yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan Yesevi Türkçe Öğretim kitaplarında (B1-B2) yer alan okuma metinlerindeki kültürel ögeleri belirlemeyi amaçlamakta olup nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, Yesevi Türkçe Öğretimi setinden doküman incelemesi yöntemiyle toplanmış, ardından betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Alan yazındaki farklı araştırmalardan yararlanılarak sınıflama tabloları oluşturulmuş ve toplanan veriler yedi temel kategori altında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda B1 seviyesindeki okuma metinlerinde B2 seviyesine kıyasla daha fazla kültürel öge bulunduğu tespit edilmiş, ayrıca “Değerler ve Eğitim” kategorisine ağırlık verilirken “Günlük Yaşam” ve “Gelenekler ve Folklor” gibi temel kategorilerin yetersiz kaldığı gözlemlenmiştir. İleri seviyelerde kültür aktarımındaki bu niceliksel azalma, dil öğrenimi ilerledikçe kültürel boyutun ihmal edildiği izlenimini vermektedir. Çalışma, B1-B2 seviyesindeki okuma metinleri ile sınırlı tutulmuş olup, gelecekteki araştırmalar konuşma, dinleme ve yazma metinlerindeki kültürel ögeler üzerinde yoğunlaşabilir. Bu araştırmanın, yabancılara Türkçe öğretimi alanında kitap ve materyal geliştirme çalışmalarına, özellikle de kültürel içeriklerin seviyelere göre dengeli dağıtılması konusuna katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Ders kitabı incelemesi
• doküman analizi
• kültür aktarımı
• kültürel ögeler
• yabancılara Türkçe öğretimi

Etik Beyan

Araştırma etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Altınok, K. (2020). Kültürel miras ve dil öğretimi bağlamında Gazi TÖMER yabancılar için Türkçe öğretim seti. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 3(5), 223–246.
2. Akkaya, S. (2020). Somut olmayan kültürel miras kapsamında dil müzeleri. G. Aydın (Ed.), Yabancı/ikinci dil öğretiminde kültür ve kültürel etkileşim (ss. 313–341). Pegem Akademi.
3. Banguoğlu, T. (2007). Türkçenin grameri. Türk Dil Kurumu Yayınları.
4. Bayraktar, S. (2015). Yeni Hitit 1 yabancılar için Türkçe ders kitabının aktarımı açısından incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, 2, 7–23.
5. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi.
6. Çelik, O. T. (2020). Kültürel çeşitlilik ve eğitim. F. Nayır (Ed.), Kültürel değerlere duyarlı eğitim (ss. 1–51). Anı Yayıncılık.
7. Çiçek, M. (2024). Alpman adlı çizgi filmin yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel ögeler bağlamında incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
8. Çoban, İ. (2022). Yabancılara Türkçe öğretiminde müziğin yeri: Bir horon örneği. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 1(1), 20–37.

9. Demir, A., & Açık, F. (2011). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültürlerarası yaklaşım ve seçilecek metinlerde bulunması gereken özellikler. Türklük Bilimi Araştırmaları, 30, 51–72.
10. Demirel, Ö. (2010). Yabancı dil öğretimi (7. baskı). Pegem Akademi.
11. Er, O. (2015). Yabancılara Türkçe öğretimi uygulamalarının kültürel farkındalık oluşturma açısından incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
12. Ergin, M. (2002). Türk dil bilgisi. Bayrak Basım Yayım Dağıtım.
13. Güneş, F. (2013). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve modeller. Pegem Akademi.
14. Güven, E. A. N., & Us, R. (2023). Yabancı öğrenciler için Türkçe hikâyeler okuma setinin kültürel bağlamda incelenmesi. Yenisey Uluslararası Dil, Edebiyat ve Eğitim Dergisi, 4(2), 23–25.
15. Güvenç, B. (1979). İnsan ve kültür (3. baskı). Remzi Kitabevi.
16. İleri, A., & Göçen, G. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarındaki kültürel unsurlar: Yeni İstanbul örneği. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 3(2), 76–106.
17. İşcan, A. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür aktarım aracı olarak filmlerden yararlanma. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 58, 437–452.
18. İşcan, A., & Yassıtaş, T. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kültür aktarımı: Yedi İklim Türkçe öğretim seti örneği (B1–B2 düzeyi). Aydın TÖMER Dil Dergisi, 3(1), 47–66.
19. Kaplan, K. (2021). Yunus Emre Enstitüsü Türkçe öğretim seti ders kitabındaki görsellerde kültür aktarımı. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 4(1), 78–92.
20. Kaplan, M. (1983). Kültür ve dil. Dergâh Yayınları.
21. Okur, A., & Keskin, F. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel ögelerin aktarımı: İstanbul yabancılar için Türkçe öğretim seti örneği. The Journal of Academic Social Sciences.
22. Okur, A., & Keskin, F. (2013). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel ögelerin aktarımı: İstanbul yabancılar için Türkçe öğretim seti örneği. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(2), 1619–1640.
23. Sarıkaya, E. E., Doyumgaç, İ., Akkaya, S., & Kana, F. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretenlerin Türk kültürüne ilişkin algıları. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 8(2), 393–420.
24. Tanrıverdi, H. (2018). Din-kültür ilişkisi üzerine bir değerlendirme. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(3), 595–601.
25. Türkben, T., & Alptekin, E. (2022). Yabancılara Türkçe öğretiminde dijital öyküleme aracılığıyla kültürel ögelerin aktarımı. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 7(1), 23–58.
26. Ünalan, Ş. (2005). Dil ve kültür (3. baskı). Nobel Yayıncılık.
27. Yazıcı, H. (2021). Yabancılar için Türkçe ders kitaplarındaki kültürel unsurların incelenmesi: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
28. Yazoğlu, R. (2005). Dil-kültür ilişkisi. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 2(5), 123–143.
29. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Seçkin Yayıncılık.
30. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.