Dil Teması Bağlamında Çincenin Salar ve Batı Yugur Dillerinin Fonolojisi ve Sözcük Dağarcığı Üzerindeki Etkileri

Öz

Kuzeybatı Çin’in etnik koridoru olan Gansu-Qinghai yöresi, farklı halkların asırlardır bir arada yaşayıp kültürel bütünleşme yaşadığı örnek bir coğrafyadır. Bölgede diller arası etkileşim tarihsel olarak yaygındır. Kökenleri farklı olan Salar ve Batı Yugur toplulukları sadece birkaç yüzyıl önce bu topraklara göç etmiş, konuştukları diller Çin’in Gansu ve Qinghai illerine özgü Türk dilleri grubuna aittir. Uzun süreli dilsel etkileşim neticesinde her iki dile çok sayıda Çince ödünç kelime girmiş ve bunun sonucunda dil yapılarında değişiklikler meydana gelmiştir. Bu çalışma, ortak Çince ödünç kelimelerinden yola çıkarak karşılaştırmalı inceleme gerçekleştirir ve fonoloji ile sözcük yapısı ekseninde Çincenin her iki dile bıraktığı ortak etkileri araştırır.

Anahtar Kelimeler

• Diller arası etkileşim
• Salar dili
• Batı Yugur dili
• Dil değişimi

Influences of Chinese on the Phonology and Lexicon of Salar and Western Yugur from the Perspective of Language Contact

Öz

As a multi-ethnic contact zone on the Northwest Ethnic Corridor, the Gansu-Qinghai area has witnessed long-term ethnic coexistence and frequent language contact. The Salar and Western Yugur peoples differ in ethnic origin and have settled in this region for only several hundred years. Salar and Western Yugur are Turkic languages endemic to Gansu and Qinghai provinces in China. Prolonged language contact has led both languages to absorb a large number of Chinese loanwords, bringing about systematic changes in their linguistic structures. Taking the shared Chinese loanwords in the two languages as a starting point, this paper adopts descriptive and comparative approaches to examine the common influences of Chinese on Salar and Western Yugur, focusing on their phonological and lexical changes.

Anahtar Kelimeler

• Language contact
• Salar language
• Western Yugur language
• language change

Destekleyen Kurum

Qinghai Minzu University

Etik Beyan

This study complies with academic ethics standards; no data plagiarism or academic misconduct exists, all research content is independently completed by the author.

Teşekkür

The author appreciates the support from Qinghai Minzu University for this research and also expresses sincere gratitude to the journal platform, editorial staff and peer reviewers for sparing their precious time to offer valuable comments and suggestions.

Kaynakça

1. Clauson, Gerard. "An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish." Oxford: Clarendon Press, 1972.
2. Harris, Alice C.& Lyle Campbell. "Historical Syntax in Cross-linguistic Perspective " Cambridge:Cambridge University Press, 1995, pp. 122, 137.
3. Tekin, Talat. "Les Inscriptions de l'Orkhon". Simurg, 1995.
4. Thomason, Sarah G. "Language Contact: An Introduction." Edinburgh: Edinburgh University Press, 2001a, pp. 62, 69–71.
5. 陈乃雄. 保安语的演变轨迹. 民族语文,1990, no. 3, pp. 16-25.
6. 陈宗振. 西部裕固语中的早期汉语借词. 语言研究, 1985, no. 1, pp. 206-214.
7. 耿世民, 魏萃一.古代突厥语语法. 北京：中央民族大学出版社, 2010.
8. 捷尼舍夫 Э.Р.撒拉语结构. 白萍译, 北京：民族出版社, 2014.

9. 麻赫默德·喀什噶里. 突厥语大词典（汉文版）. 民族出版社, 2002.
10. 马伟.语言接触与撒拉语的变化. 青海民族学院学报,2009, vol. 35, no. 3, pp.29-35.
11. 舍秀存. 语言接触与语言变化——以循化撒拉语为例. 青海民族大学学报(社会科学版),2015, vol. 41, no.4, pp. 118-127.
12. 吴福祥. 语言接触与语法演变. 西南交通大学学报(社会科学版),2020, vol. 21, no. 4, pp. 23-33.
13. 吴福祥. 试说语言的区域特征. 民族语文,2025, no. 2, pp. 45-56.
14. 徐丹. 从借词看西北地区的语言接触. 民族语文, 2015, no. 2, pp. 23-35.
15. 赵相如, 朱志宁. 维吾尔语简志. 北京: 民族出版社, 1985.
16. 钟进文. 甘青地区突厥蒙古诸语言的区域特征. 民族语文, 1997,no. 4, pp. 55-60.