Kamu Harcamalarının İşsizlik Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 509 - 532, 28.12.2025

Nurcihan Akşehirli , Emine Kızıltaş Uzunali

https://doi.org/10.30927/ijpf.1807287

Öz

Bu çalışma, kamu harcamalarının işsizlik üzerindeki etkisini Türkiye örneğiyle araştırmayı amaçlamıştır. 1996-2024 dönemi verileriyle oluşturulan çok değişkenli modelde, işsizlik bağımlı değişken, kamu harcamaları, vergi yükü, ekonomik büyüme, ticari açıklık ve enflasyon açıklayıcı değişkenler olarak yer almıştır. Çalışmada, serilerin durağanlığını sınamak için genişletilmiş Dickey-Fuller ve Phillips-Perron testlerine başvurulmuştur. Değişkenler arasındaki nedensellik yönünü belirlemek için Toda-Yamamoto nedensellik testi esas alınırken, işsizlik üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkilerin tespiti için gecikmesi dağıtılmış otoregresif model uygulanmıştır. Nedensellik bulguları, kamu harcamalarından işsizliğe doğru tek yönlü nedensellik bağı ortaya koymuştur. Modelin kısa ve uzun dönemli sonuçları ise kamu harcamalarının işsizliğe etkisinin ters yönlü olduğunu göstererek Keynesyen teorilerin görüşlerini desteklemiştir. Böylece çalışma bulguları, Türkiye için kamu harcamalarının işsizlikle mücadelede etkin bir araç olarak kullanılabileceğine işaret etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kamu Harcamaları , İşsizlik , Türkiye , ARDL

The Impact of Government Expenditure on Unemployment: The Case of Türkiye

Öz

This research aims to examine the impact of government expenditure on unemployment in Türkiye between 1996 and 2024. A multivariate model is developed in which unemployment is the dependent variable, while government expenditure, tax wedge, economic growth, trade openness, and inflation are the independent variables. The study uses the augmented Dickey-Fuller and Phillips-Perron tests to determine the stationarity of the series. The Toda-Yamamoto causality test is used to identify causal relationships among the variables. Additionally, the research applies the autoregressive distributed lag model to analyze the short- and long-run impacts. The Toda-Yamamoto causality test reveals a unidirectional causal relationship between government expenditure and unemployment. The model's empirical evidence, which is consistent with Keynesian theories, shows that increases in government expenditure reduce unemployment in both the short and long run. The study's findings suggest that government expenditure is an effective fiscal policy instrument for reducing unemployment.

Anahtar Kelimeler

Government Expenditure , Unemployment , Türkiye , ARDL

Kaynakça

• Abouelfarag, H. A. & Qutb, R. (2021). ''Does Government Expenditure Reduce Unemployment in Egypt?''. Journal of Economic and Administrative Sciences. 37(3), 355-374.
• Abrams, B. A. (1999). ''The Effect of Government Size on the Unemployment Rate''. Public Choice. 99(3/4), 395-401.
• Alesina, A. & Perotti, R. (1997). ''The Welfare State and Competitiveness''. American Economic Review. 87(5), 921-939.
• Ali, A. H. & Ahmed, D. A. (2023). ''Analysis of the Factors Affecting the Unemployment Rate in Iraq''. International Journal of Economics and Finance Studies. 15(2), 417-433.
• Alrayes, S. E. & Abu Wadi, R. M. (2018). ''Determinants of Unemployment in Bahrain''. International Journal of Business and Social Science. 9(12), 64-74.
• Altunakar Mercan, S. Ş. & Buyrukoğlu, S. (2020). ''Türkiye'de Abrams ve Armey Eğrilerinin Geçerliliği''. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 19(76), 1862-1878.
• Aslan, A. & Kula, F. (2010). ''Kamu Sektör Büyüklüğü-İşsizlik İlişkisi: Abrams Eğrisi’nin Türkiye Ekonomisi İçin Testi''. Maliye Dergisi. 159, 155-166.
• Ayas, I. & Ayas, S. A. (2021). ''Kamu Harcamalarının İşsizlik Üzerine Etkisi: Asimetrik Etki Tepki Analizi''. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 26(1), 1-11.
• Bektaş, A. (2020). ''Türkiye'de Kamu Harcamaları ve İşsizlik Arasındaki Nedensellik İlişkisi''. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 21(1), 1-29.
• Çelikay, F. (2017). ''İşsizlik, Kamu Harcamaları ve İç Göçler Arasındaki Nedensellik İlişkileri: Türkiye Üzerine Bir İnceleme'', Maliye Araştırmaları Dergisi. 3(2), 205-239.
• Çeştepe, H. & Güdenoğlu, E. (2018). ''Dünden Bugüne Ekonomi Yazıları''. İçinde Koç S., Yılmaz S., Genç I., Çolak K. (Ed.), Neoliberal İktisat Politikalarının İşsizlik Üzerindeki Etkisinin Zaman Serileri ile Analizi: Türkiye Örneği (120-140). Kocaeli: Umuttepe Yayınları.
• Çevik, F. S. (2005). Beklentilerin Rolü ve Phillips Eğrisi. https://www.mevzuatdergisi.com/2005/11a/01.htm. (Erişim: 15.10.2024).
• Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1981). ''Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with Unit Root''. Econometrica. 49(4), 1057-1072.
• Dikmen, N. & Çakır, Ö. (2020). ''Türkiye’de Kamu Harcamaları ve İşsizlik Arasındaki Nedensellik İlişkisi''. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi. 3(12), 987-1009.
• Ding, H. (2012). ''Unemployment and Welfare State: What do the Data Tell Us?''. Munich Personal Repecc Archive. 41921, 1-50.
• Dünya Bankası. (2025). Databank. https://databank.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD/1ff4a498/Popular-Indicators#. (Erişim: 30.11.2025).
• Ergen, E., Avcı, T. & Pazarcı, Ş. (2024). ''Türkiye'de Kamu Harcamaları İşsizlik Oranlarını Etkiliyor mu? Wavelet Yaklaşımından Kanıtlar.'' İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 7(1), 50-64.
• Ertekin, Ş. (2020). ''Türkiye’de Kamu Kesimindeki Büyümenin İşsizlik Üzerindeki Etkisi: 1980 Sonrası Dönem Analizi''. İzmir İktisat Dergisi. 35(1), 141-154.
• Feldmann, H. (2006). ''Government Size and Unemployment: Evidence from Industrial Countries''. Public Choice. 127(3/4), 451-467.
• Gachari, J. M. & Korir, J. K. (2020). ''Effect of Fiscal Policy on Unemployment in Kenya''. Journal of Economics and Finance. (11)1, 19-31.
• Göker, Z. & Dane, K. (2013). ‘’Tam İstihdamın Sağlanmasında Maliye Politikasının Rolü ve Post-Keynesyen Çözüm Önerileri’’. Akdeniz İİBF Dergisi. 13(26), 103-119.
• Güney, A. & Balkaya, E. (2018). ''Kamu Harcamaları ve Ticari Açıklığın İşsizlik ve Genç İşsizliğe Etkisi''. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2(2), 49-74.
• Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2025). İstatistikler. https://kmyd.hmb.gov.tr/maas-istatistikleri-verileri. (Erişim:30.11.2025).
• Hiç Birol, Ö., & Hiç Gencer, A. (2014). ‘’Yeni Keynesgil İktisat ve Post-Keynesgil İktisat Günümüz İçin Geçerlilikleri’’. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 16(2), 39-63.
• Holden, S. & Sparrman, V. (2018). ''Do Government Purchases Affect Unemployment?''. Scand. J. of Economics. 120(1), 124-158.
• Isiaka, A. (2020). ''How Does Government Spending Affect Labour Force Participation and Unemployment Within the WAMZ Countries?''. International Journal of Social Science Research. (8)2, 30-45.
• İslatince, H. (2017). ''İktisadi Düşünceler Tarihi''. İçinde Erdem B., İslatince H. (Ed.). Keynes (141-168). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları.
• Kamacı, A. & Kılıç, H. (2019). ''Kamu Harcamalarının Ekonomik Büyüme ve İşsizlik Üzerindeki Etkisi: OECD Ülkeleri Örneği''. Politik Ekonomik Kuram. 3(1), 113-128.
• Kanca, O. C. & Bayrak, M. (2015). ''Kamu Harcamaları Bileşenleri ile İşsizlik Arasındaki İlişki (Türkiye Örneği)''. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi. 1(2), 55-74.
• Kaya, D. G., Kaygısız, A. D. & Altuntepe, N. (2015). ''Türkiye’de Kamu Harcamalarının Toplam İstihdama Etkisi Üzerine Bir Değerlendirme''. AKÜ İİBF Dergisi. 17(1), 83-96.
• Kaya, S. & Şentürk, C. (2024). ‘’Makroekonomik Kırılganlık ve Dış Ticaret: ARDL Sınır Testi ve Toda-Yamamoto Nedensellik Analizinden Kanıtlar’’. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 12, 235-252.
• Kocaman, M. & Biçerli, M. K. (2021). ''Para ve Maliye Politikalarının İşsizlik Üzerindeki Asimetrik Etkileri: Türkiye Uygulaması''. Maliye Dergisi. 181, 19-44.
• Lerner, P. A. (1943). ‘’Functional Finance and Federal Debt’’. Social Research. 10, 38-51.
• Mankiw, N. G. (1989). ‘’Real Business Cycles: A New Keynesian Perspective’’. Journal of Economic Perspectives. 3(3), 79-90.
• Nepram, D., Singh, S. P. & Jaman, S. (2021). ''The Effect of Government Expenditure on Unemployment in India: A State Level Analysis''. Journal of Asian Finance, Economics and Business. 8(3), 763-769.
• Obisike, N. E., Okoli, U. V., Onwuka, I. N. & Mba, S. E. (2020). ''Impact of Government Expenditure on Unemployment in Nigeria: Evidence from Social Expenditure''. International Journal of Social Sciences and Management Research. 6(1), 65-76.
• Onodugo, V. A., Obi, K. O., Anowor, O. F., Nwonye, N. G. & Ofoegbu, G. N. (2017). ''Does Public Spending Affect Unemployment in an Emerging Market?''. Risk Governance & Control: Financial Markets & Institutions. 7(1), 32-40.
• Onuoha, F. C. & Agbede, M. O. (2019). ''Impact of Disagregated Public Expenditure on Unemployment Rate of Selected African Countries: A Panel Dynamic Analysis''. Journal of Economics, Management and Trade. 24(5), 1-14.
• Ömür, Ö. M. (2022). ‘’Vergi Takozu ve İşsizlik İlişkisi: OECD Ülkelerinde COVİD 19 Sonrası Dönemde Yaşanan Değişimin Analizi’’. Sayıştay Dergisi. 33(127), 665-691.
• Özer, M. O. (2020). ''Kamu Harcamaları ve İşsizlik Oranı Arasındaki İlişki: Abrams Eğrisinin Türkiye için Sınanması''. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi. 10(20), 307-322.
• Pesaran, M. H., Shin, Y. & Smith, R. J. (2001). ''Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships''. Journal of Applied Econometrics. 16(3), 289-326.
• Phillips, P. C. B. & Perron, P. (1988). ''Testing for a Unit Root in Time Series Regression''. Biometrika. 75(2), 335-346.
• Rahmat, D. M. & Saeidi, K. (2017). ''The Effect of Government Development Expenditures on Unemployment Rate in the Provinces''. International Journal of Economics and Financial Issues. 7(5), 71-77.
• Rotar, L. J. (2018). ''The Effects of Expenditures for Labour Market Policy on Unemployment Rate''. Business Systems Research. 9(1), 55-64.
• Sağdıç. E. N. & Yıldız, F. (2020). ''Bölgesel Düzeyde Kamu Harcamalarının İşsizlik Düzeyi Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği''. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 64, 208-226.
• Saraireh, S. (2020). ''The Impact of Government Expenditures on Unemployment: A Case of Jordan''. Asian Journal of Economic Modelling. 8(3), 189-203.
• Sarıca, S. (2023). ''Türkiye’de Sendikalaşma Oranı, Ticari Açıklık Oranı ve Kamu Nihai Tüketim Harcamalarının İşsizlik Üzerine Etkisi: Ekonometrik Bir Analiz''. Sosyoekonomi. 31(56), 411-440.
• Sarıgül, H. (2023). ''Dolarizasyonun Türkiye’de Faaliyet Gösteren Kamusal Sermayeli Mevduat Bankalarında Kârlılığa Etkisi''. Sosyoekonomi. 31(57), 255-282.
• Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025). Gösterge ve İstatistikler. https://www.sbb.gov.tr/. (Erişim: 01.12.2025).
• Toda, H. Y. & Yamamoto, T. (1995). ‘’Statistical Inference in Vector Autoregressions With Possibly Integrated Processes’’. Journal of Econometrics. 66(1), 225-250.
• Topal, M. H. & Günay, H. F. (2018). ''Türkiye’de Abrams Eğrisi Hipotezinin Geçerliliği''. Uluslararası Politik, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Kongresi Bildiriler Kitabı 2 (284-305). Pesa.
• Topal, M. H. (2017). ''Türkiye'de Kamu Yatırımlarının İstihdam Üzerindeki Etkileri: Bölgesel Bir Analiz (2004-2016)''. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi. 6(12), 186-204.
• Turan, T. (2011). Maliye Politikası ve Ekonomik Şoklar: Türkiye Örneği. Ankara: TC. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. 2011/416.
• Uslu, H. (2023). ''Türkiye'de Kamu Harcamalarının Ekonomik Büyüme ve İşsizlik Üzerindeki Etkileri: Yapısal Kırılmalı Bir Analiz''. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi. 9(2), 113-133.
• Wang, S. & Abrams, B. A. (2011). ''The Effect of Government Size on the Steady-State Unemployment Rate: A Dynamic Perspective''. University of Delaware, Department of Economics. 11-12, 1-43.
• Yılancı, V., Yavuz, H. & İnce, T. (2019). ‘’Seçilmiş OECD Ülkelerinde Vergi Takozu-İşsizlik İlişkisi’’. Maliye Dergisi. 176, 286-297.
• Yiğiteli, N. G. (2024). ''Kamu Harcamalarının İşsizlik Üzerine Etkisi: OECD Ülkeleri Örneğinde Dinamik Bir Panel Veri Analizi''. Sayıştay Dergisi. 35(133), 297-322.
• Yörük, B. & Acaroğlu, H. (2021). ‘’Türkiye’de Kamu Harcamaları ve İşsizlik Arasındaki İlişkinin Asimetrik Nedensellik Analizi’. Journal of Economy Culture and Society. 63, 93-110.
• Yuan, M. & Li, W. (1998). ''The Dynamic Effects of Government Spending Shocks on Employment and Work Hours''. Federal Reserve Bank Of Richmond. 98-09, 1-45.