Uluslararası Sermaye Yatırımlarının Vergilendirilmesinde Tarafsızlık İlkesi

Öz

Vergilendirmede tarafsızlık ilkesi en genel tanımıyla, vergi sisteminin; mükellefin kararı üzerinde etkisinin minimum seviyede tutulması ve her mükellef için aynı şekilde oluşturularak uygulanmasıdır. Mükellefin kararı üzerinde minimum etkisinin olması, seçim özgürlüğü teorisi ile; her mükellef için aynı şekilde uygulanması ise eşitlik ilkesi ile yakından ilişkilidir. Bu nedenle, eşitliği bozucu ve mükellefin kararları üzerinde etki yaratıcı vergi uygulamaları, tarafsızlık ilkesinden sapma oluştururlar.

Küreselleşme sonucu hareketlenen ve vergiye duyarlı hale gelen uluslararası sermaye yatırımları bakımındanvergi sonrası getiri oranları farklılaştığında (Furman, 2008:9) bu ilke daha önemli bir hal alır. Bunun nedeni böyle bir durumda mükellefin sermayesi için yatırım yerini ve türünü belirlerken vergiyi bir etken olarak düşünmesidir. Devletler yatırımcıları etkilemek için vergi sistemlerini bir faktör olarak kullanma eğilimi içindedir. Bu eğilime hukuki bir sınır çizilmesi ve devletlerin bu sınır içinde kalmasının sağlanması uluslararası vergi hukukunun en önemli konularından birini oluşturur. Günümüzde devletler ekonomik istikrar ve büyüme hedefleri doğrultusunda mobilitesi üst seviyede olan sermayeye büyük önem vermektedirler. Bu bağlamda yabancı sermayeyi çekmek kadar, yerli sermayeyi elde tutmak da devletlerin hedefi haline gelmektedir. Bu durumun hukuk bilimini ilgilendiren yönü ise, birinci olarak;uygulamaların ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği noktasında kendini gösterir. Hukukun konuya dair bir diğer ilgi noktası ise, devletlerin ticari hayata keyfi müdahalesinin ve ayrımcılık oluşturan uygulamalarının sınırını belirlemektir. Günümüzde devletlerin egemenlik yetkileri sınırsız kabul edilmez. Devletler çoğu zaman bu kabülü kendilerini anlaşmalar yoluyla sınırlayarak ve bu sınırı kayıt altına alarak ortaya koyarlar. Bu bakımdan devletlerin yükümlülüğü salt bir ulusal hukuk sistemine bağlılık değil; uluslararası hukuk ilkelerine ve taraf olunan anlaşmalara da uygun davranma yükümlülüğü olarak ortaya çıkar. Devletler vergi aracılığıyla uluslararası sermaye hareketlerine müdahalede bulunduklarında, bu müdahalenin sınırı da gerek iç hukuk sistemi ile gerekse uluslararası hukukun ilkeleri ve taraf olunan anlaşmalarla belirlenir. İşte bu sınırın belirlenmesinde kullanılacak ölçütlerin tespiti uluslararası vergi hukukunun konularından ve amaçlarından birini oluşturur.

Çalışmanın amacı, mükellefin seçim özgürlüğü ışığında ve eşitlik ilkesi çerçevesinde vergi sistemlerinin sermaye yatırımları üzerindeki etkisinin ve devletlerin ticari hayata müdahale etme sınırının incelenmesidir. Böyle bir incelemenin uluslararası sermaye hareketleri bakımından sermaye ihraç tarafsızlığı ve sermaye ithal tarafsızlığı olarak iki görünümü  ortaya çıkar. Çalışmanın diğer bölümünde ise ilkenin hukuk düzenlemeleri karşısındaki konumu; ilkeye uyum ve ilkeden sapmalar ele alınacak ve bu çerçevede OECD (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü), Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye bakımından mevcut durum, hukuki düzenlemeler ve yaklaşımlar irdelenecektir. İlkeden sapma durumlarının haklı nedeni ve düzenlemelerin bu amaca uygunluğu da çalışmada tartışılacak olan konulardandır. Bu tartışmanın nihai hedefi ise, uluslararası sermaye üzerinde vergi sistemlerinin etkisinin hukuken kabul edilebilir olabilmesi için nasıl bir hukuki sınır çizilmesi gerektiğine dair bir fikir üretmektir. Bunun gerçekleşebilmesi için ise ilk yapılması gereken tarafsızlık ilkesinden sapma durumlarının haklı nedenlerini araştırarak, korumanın ölçülü olup olmadığının tespit edilmesidir. 

Anahtar Kelimeler

• Vergi Tarafsızlığı İlkesi,Sermaye İhraç Tarafsızlığı,Sermaye İthal Tarafsızlığı

Tax Neutrality on International Capital Investments

Öz

The tax policies which states follow with regard to developing technology and capital investments with raising mobility due to globalism are need to be discussed in its legal basis. The principle of tax neutrality has the aim of being legal foundation for these policies. According  to this, the neutrality principle in taxation of international capital investments is provided with two measures, namely; not effecting the investment decision and not discriminate between investments. In this paper, initially focused on the conceptual framework and the foundations of the tax neutrality principle and later capital export neutrality and capital import neutrality are considered and explained with regard to international capital movements. Moreover, conformity and diversion to the principle of the current situation and regulations in OECD, EU and Turkey are examined.

Anahtar Kelimeler

• Tax Neutrality,Capital Export Neutrality,Capital Import Neutrality

Kaynakça

1. Abbasov, A. (2005).Vergilemenin Uluslararası Doğrudan Sermaye Hareketleri Üzerindeki Etkisi:Türkiye Örneği,Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
2. Avrupa Birliği BakanlığıEkonomik ve Mali Politikalar Başkanlığı (2012), Finansal İşlem Vergileri ve Avrupa Birliği Uygulaması, Ankara, Temmuz 2012, http://www.ab.gov.tr/files/EMPB/finansal_islem_vergisi_empb_print_version.pdf (12.04.2017)
3. Başaran Yavaşlar, F. (2009). “Vergilendirme Yoluyla Temel Hak ve Özgürlüklere Müdahalede Sınır”, Kamu Hukuku, Özel Hukuk ve Ceza Hukuku Alanlarında Kamunun Önderliği ve Bireysel Özerklik Sempozyumu, Ankara, 2009, 147-202
4. Bracewell-Milnes, B. (1988). “A Liberal Tax Policy: Tax Neutrality and Freedom of Choice, British Tax Review; Libertarian Alliance, London
5. Committee on Finance of United States Congress Senate. (2008). The Concept of Neutrality in Tax Policy: Testimony of Jason Furman Before the US Senate Finance Committee, Hearing on Tax: Fundamentals in Advance of Reform, Washington, pp. 9-51
6. Eser, E. (2011). Türkiye’de Teşvik Sistemleri ve Mevcut Sistemin Yapısına Yönelik Öneriler, T.C BaşbakanlıkDevlet Planlama Teşkilatı, İktisadi Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü (Uzmanlık Tezi), Ankara
7. European Commission (2016). “The Anti Tax Avoidance Package – Questions and Answers (Updated)”, Brussels, 21 June 2016, http://europa.eu/rapid/press-release_MEMO-16-2265_en.htm (12.04.2017)
8. Gemalmaz, B. (2009) , Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Mülkiyet Hakkı, İstanbul, Beta Yayınevi

9. Griffith, R., James H., & Peter B. "International Capital Taxation" Dimensions of Tax Design, (Ed.) Mirrless J., Wilthsire, Oxford University Press, pp. 914-996.
10. Furman, J. (2008). “The Concept of Neutrality in Tax Policy” testimony before the US Senate Finance Committee, hearing on Tax: Fundamentals in Advance of Reform., April 2008.
11. IMF (2010). Fair And Substantial Contribution by the Financial Sector Final Report For The G-20, Toronto, June 2010
12. Knoll, M. S. (2011)."Reconsidering International Tax Neutrality" , Faculty Scholarship, pp. 99-129.
13. Mason, R. (2010). “Tax Discrimination and Capital Investment”,World Tax Journal, Vol.2 (2),pp. 126-139.
14. OECD (2007). Tax Policy Studies: Tax Effects on Foreign Direct Investment – No. 17
15. OECD/TPA (2003). “Are the Current Treaty Rules for Taxing Business Profits Appropriate for E-Commerce?-Final Report”
16. Öncel M., Kumrulu A., Çağan N. (2016), Vergi Hukuku, 25. Bası, Ankara, TurhanKitabevi.
17. RUMPF, C. (1993), “Ölçülülük İlkesi ve Anayasa Yargısındaki İşlevi ve Niteliği”, Anayasa Yargısı, C.10, 1993, 25 vd.
18. Smith, A. (2014) , Milletlerin Zenginliği, İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 4. Bası (Çev.: Haldun Derin)
19. Tobin, J. (1994) "A Tax on International Currency Transactions." Human Development Report,p. 994 ff.
20. Üstün A.& Özsoy B. (2016). “AB’nin Vergiden Kaçınmayla Mücadele Paketi Türk Yatırımcıları da Etkileyebilir”, KPMGvergi, http://www.kpmgvergi.com/Blog/Pages/FullBlog.aspx?article=593, (12.04.2017)
21. Vail, M. (2011). Marché intérieur et neutralité de l’impôt direct : la construction fiscale européenne revisitée, Université Panthéon-AssasEcole Doctorale Georges Vedel Droit Public Interne Science Administrative et Science Politique, (Yayımlanmamış Doktora Lisans Tezi),Paris.
22. Warren Jr, A. C. (2001). "Income Tax Discrimination Against İnternational Commerce" , Tax Law Review, Vol. 54, pp. 131- 169.
23. Weisbach, D. A. (2015). "The Use of Neutralities in International Tax Policy", National Tax journal, Vol. 68(3), pp. 635-652