Bağımlılık Teorisi Perspektifinden DTÖ Kapsamındaki Korumacılık Politikası Araçlarının Kullanımı

Öz

Neoliberal politikaların yoğun bir şekilde uygulanmaya başladığı 1980’lerden itibaren dünyada gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş ülkeler arasındaki gelir dağılımı eşitsizliği giderek artmaya başlamış ve günümüzde de bu durum iyiden iyiye artmaktadır. Neoliberal görüşün öne sürdüğü günümüz zengin ülkelerinin serbest piyasa ekonomisi ile başarılı oldukları, bu nedenle dünyadaki tüm ülkelerin serbest piyasa ekonomisi sistemine geçmeleri gerektiği ve kalkınma için neoliberal politikaların tek yol olduğu gibi söylemleri bulunmaktadır. Devletin ekonomide tarafsız olmasını savunan neoliberal politikalara göre devletin ekonomideki rolü azaltılmalıdır. Bunun sonucunda devletin ekonomide politika belirleme ve uygulama etkinliğinin zayıflatılması amaçlanmaktadır. Böylelikle gelişmiş ülkeler, az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeleri kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmektedir. Bu söylemler sonucu gelişmiş ülkeler ile az gelişmiş ülkeler arasında güce ve kontrole dayanan bir ilişkinin bulunduğunu, az gelişmiş ülkelerin az gelişmişliğini gelişmiş ülkelerin gelişme sürecinde aranması gerektiğini ifade eden bağımlılık teorisi ortaya çıkmıştır. Buradan hareketle çalışmanın amacı, bağımlılık teorisinin varsayımlarından hareketle Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kapsamında uygulanan ticaret politikası savunma araçlarının kullanım sonuçlarının değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Ticaret politikası savunma araçlarının kullanımı incelendiğinde bu araçların, dünyada serbest piyasa ekonomisini savunan ve uygulanması konusunda dayatmalarda bulunan gelişmiş ülkeler tarafından etkin bir biçimde kullanıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Neoliberalizm,Bağımlılık Teorisi,Dünya Ticaret Örgütü

Using of Protectionism Policy Tools in the context of WTO from the Perspective of Dependency Theory

Öz

Since the 1980s, when neoliberal policies have been intensively implemented, the distribution of income between developed and less developed countries in the world has begun to increase inequality. There are discourses that the neoliberal view suggests that today's wealthy countries are successful with free market economics, so that all countries in the world must move to a free market economy system and that neoliberal policies are the only way for development. According to the neoliberal policy which advocates the state neutrality in the economy, the role of the state in the economy should be reduced. As a result, weakening the effectiveness of government policy-setting and implementation in the economy is intended. Thus, developed countries direct the underdeveloped or developing countries in the direction of their own interests. The result of these discourses, the theory of dependence which states that there is a relationship between developed and underdeveloped countries based on power and control, that underdevelopment of underdeveloped countries should be sought in the development process of developed countries has come out. The aim of the study is to assess the results of the use of defense measures in the trade policy implemented under the World Trade Organization (WTO), based on the assumptions of the dependency theory. When the use of defense instruments in trade policy is examined, it appears that these instruments have been effectively used by developed countries that advocate and enforce the free market economy in the world.

Anahtar Kelimeler

• Neoliberalism,Theory of Dependency,World Trade Organization

Kaynakça

1. Amin, S. (1973). Unequal Development: An Essay on the Social Formations of Peripheral Capitalism, (Çev.) Pearce, B., England, The Harvester Press.
2. Aslan, A. (2003). “Küreselleşme Bağlamında Kalkınma Politikalarına Sosyolojik Bir Bakış”, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 1, S. 1, ss. 173-189.
3. Ateş, D. (2016). Uluslararası Örgütler Devletlerin Örgütlenme Mantığı, 3. Baskı, Bursa: Dora Yayıncılık.
4. Baran, P. A. (1957). The Political Economy of Growth, Pelican Books, Monthly Review.
5. Başkaya, F. (2004). Kalkınma İktisadının Yükselişi ve Düşüşü, 4. Baskı, Ankara: Maki Basın Yayın.
6. Chang, H. & Grabel, I. (2005). Kalkınma Yeniden, (Çev.) Özçelik, E., Ankara: İmge Kitabevi.
7. Dobb, M. (1981). Kapitalizm Sosyalizm Azgelişmiş Ülkeler ve İktisadi Kalkınma, (Çev.) Selik, M. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Yayın No: 464.
8. Ercan, F. (2003). Modernizm, Kapitalizm ve Azgelişmişlik, 3. Baskı, Ankara: Bağlam Yayınları.

9. Erdoğan, İ. (2000). Kapitalizm, Kalkınma, Postmodernizm ve İletişim Sömürünün Paketlenişi, Ankara: Pozitif Matbaacılık.
10. Frank, A. G. (1967). Capitalism and Underdevelopment in Latin America, New York: Monthly Review Press.
11. http://www.trademap.org/tradestat/index.aspx (01.11.2017).
12. https://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/dispu_status_e.htm (01.11.2017).
13. Kalaycıoğlu, S. (1991). Dış Ticarette Korumacılık ve Liberasyon, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
14. Kazgan, G. (2015). Küreselleşme ve Ulus Devlet Yeni Ekonomik Düzen, 6. Baskı, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
15. Mangır, F. & Acet, H. (2014). “Serbest Ticaret ve Korumacılık, Avrupa Birliği’nde Malların Serbest Dolaşımı ve Türkiye’nin Uyumu”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Dr. Mehmet Yıldız Özel Sayısı.
16. Öz, S. (2009). “Kriz ve Korumacılık: Tarih Tekerrür Edecek mi?”, TÜSİAD-Koç Üniversitesi Ekonomik Araştırma Forumu Çalışma Raporu Serisi, Çalışma Raporu 0904.
17. Palma, J. G. (2008). “Dependency”, The New Palgrave Dictionary of Economics, (Ed.) Durlauf, S. N. & Blume, L. E., Palgrave Macmillan.
18. Sanchez, O. (2003). “The Rise and Fall of the Dependency Movement: Does It Inform Underdevelopment Today?”, E.I.A.L., Vol. 14 (2), pp. 31-50.
19. Selen, U. & Gümüş, S. (2011). “Piyasa Ekonomisinde Koruyucu İktisat Politikalarının ve Ticaret Politikası Önlemlerinin Analizi”, Ekonomi Bilimleri Dergisi, C. 3, S. 2, ss. 213-228.
20. Selen, U. (2008). “1980 Sonrası Neo-Liberal Politika Uygulamalarının Eleştirisi”, İktisat Dergisi, Ağustos, ss. 99-114.
21. Seyidoğlu, H. (2003). Uluslararası İktisat, İstanbul: Güzem Can Yayınları.
22. Solmaz, E. (2008). “İktisadi Kalkınma Kuramlarının Yoksulluk Konusuna Yaklaşımlarına Eleştirel Bir Bakış”, Mevzuat Dergisi, C.11, S. 132.
23. Şenses, F. (2004). “Neoliberal Küreselleşme Kalkınma İçin Bir Fırsat mı, Engel mi?”, Economic Research Center Working Paper in Economic 04/09.
24. Tokatlıoğlu, M. & Selen, U. (2017). Maliye Politikası, Bursa: Ekin Basın Yayın Dağıtım.
25. Tüylüoğlu, Ş. (2004). “Küreselleşme Sürecinde Kalkınma Politikaları ve Devletin Zayıflayan Rolü”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 1, ss. 257-280.