UYARLANABİLİRLİK KAPASİTESİNİ ARTTIRAN MİMARİ TASARIM YAKLAŞIMLARI

Öz

Modernizmin yaşam makinelerinin ve sanayi devriminin toplu konutlarının ortaya çıkmasından bu yana, uyarlanabilir mimarinin gerekliliğini fark eden mimarlar, değişen ihtiyaçlara cevap verebilecek esnek mimari yaratmak için çeşitli yaklaşımlar deneyip geliştirimiştir. Bu makale, mimarlık tarihinde görece daha uzun süre dayanan tasarım yaklaşımları özetlenmektedir. Bunlar, Açık Plan, Sanayileşme ve Prefabrikasyon, Fonksiyonel Belirsizlik, Açık Yapı ve Kullanıcı Katılımlı Tasarım Yaklaşımı olarak kısaca sayılabilir. Yapısı gereği esnek ve uyarlanabilir mekanlar yaratmak adına, geçmiş yüzyıllarda geliştirilen farklı yöntemlere bakmakta fayda vardır. Ancak aynı yöntemler izlememiz ve aynı deneylerden tekrar geçmemiz yerine bu tasarım yaklaşımlarını geliştirmek veya belki karıştırmak daha doğru olacaktır. Esnekliği sağlamak için inanılacak tek bir doğru veya izlenecek tek bir tasarım yaklaşımı olmadığı söylenebilir. Tasarlanan çağın, coğrafi konumun ve sosyal kesimin dikkate alınmasıyla birlikte mimarın doğru yöntemi seçmesi veya çeşitli yaklaşımları birleştirmesi önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kullanıcı Gereksinimleri
• Mimari Tasarım Yaklaşımları
• Esneklik
• Uyarlanabilirlik

INCREASING ADAPTABILITY THROUGH ARCHITECTURAL DESIGN

Öz

Since the advent of modernism's living machines and industrial revolution's mass housing, realizing the essentiality of adaptive architecture, architects have been experimenting and developing methods to create flexible architecture that can respond to changing needs. This paper sums up design approaches that relativley did last longer in architectural history. In which can be counted as: Open Plan, Industrialization and Prefabrication, Functional Uncertainty, Open Building and User Participation Design Approache. In order to design spaces that is inherently flexible and adaptable, it is beneficial to look back over the different methods experienced in the past centuries. However, it is not a necessity for us to reproduce the same spaces and tarred with the same brush. But rather than that developing or maybe mixing these design approaches. It can be said that there is no one truth or one right design approach to beleive in to accomplish flexibility, yet, it is important for the architect to choose the right method or maybe to mix methods that would be suitable for the place, people and time period designed for.

Anahtar Kelimeler

• User Needs
• Architectural Design Approaches
• Felxibility
• Adaptability

Kaynakça

1. Bilgin, İ. (1999). Serbest Plan, Serbest Cephe, Serbest Ev, Cogito, (19), s: 144-157 Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
2. Çetin, C., & Ceylan Baba, E., (2020). Mimarlıkta süreç ve deneyimin Yona Friedman’ın mobil mimarlık teorisi bağlamında irdelenmesi: uzamsal kent örneği. bab Journal of FSMVU Faculty of Architecture and Design. 1 (2), p.p. 244-259.
3. Fisher, W. M. (2014). Tomorrow’s House: Solar Housing in 1940s America. Prefabrication and The Postwar House: The California Manifesto, 402(1), p.p. 1-7.
4. Forty, A. (2004). Words and Buildings: A Vocabulary of Modern Architectu-re. London: Thames & Hudson.
5. Frampton, K., Friedman, Y., Obrist, H. U., Orazı, M., & Rodriguez, M. I. (2011). Architecture with the people, by the people, for the people. Barcelona: Ac-tar.
6. Hasgül, E. (2018). Konut Tasarımında Bir Kalite Unsuru Olarak Esneklik Temelli Yaklaşımların Değerlendirilmesi. (Doctoral Thesis), İstanbul Teknik Uni-versity, İstanbul.
7. İslamoğlu, Ö., & Usta, G. (2016). Herman Hertzberger Okullarında Esneklik Anlayışı, Mimarlık Dergisi, 390, p.p. 106-112
8. İslamoğlu, Ö., & Usta, G. (2018). Mimari Tasarımda Esneklik Yaklaşımları-na Kuramsal Bir Bakış. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communi-cation, 8 (4), p.p. 673-683.

9. JUNG, H. T. (2008) Evolution of “Experimental House”: Mass Production of the House and SOM During the Second World War. Seeking The City, p.p. 596-601
10. Kırcı, N. (2013). 20. Yüzyıl Mimarlığı, Ankara: Nobel Akademik Publis-hing.
11. Kronenburg, R. (2007) Flexible Architecture that Responds to Change, Chi-na: Laurence King Publishing.
12. Okutan, E. A. (2020) Esneklik Kavramı Ve Sosyal Konutlarda Değerlendi-rilmesi. (Doctoral Thesis). Gazi University, Institute of Science. Ankara.
13. Sanoff, H. (1999). Community Participation Methods in Design and Plan-ning, NY:John Wiley and Sons, Inc.
14. Schneider, T., & Till, J. (2005). The Opportunities of Flexible Housing. Eu-ropean Network for Housing Research Conference (ENHR). Reykjavic, Iceland 29 Jun - 05 Jul.
15. Schneider, T., & Till, J. (2007) Flexible Housing. United Kingdom: Architec-tural Press, Routledge.
16. Setién, N. I. (2014). Towards An Open And User Driven Housing Architec-ture Layers principle. infrastructure types and technical devices, Conference report, February.
17. Yazıcıoğlu Halu, Z. (2019). Çağdaş Mimaride Esnek Mekanların İzinde, Yapı Dergisi, 458,p.p. 52-61, May.
18. Yenice, M. (2019). Konut Üretiminde Uyarlanabilir Tasarım Yaklaşımları. (Master’s Thesis). Mimar Sinan Fine Arts University. İstanbul.
19. Yürekli, F. K. (1983) Mimari Tasarımda Belirsizlik: Esneklik / Uyabilirlik İh-tiyacının Kaynakları ve Çözümü Üzerine Bir Araştırma. (Doctoral Thesis) ITU Architecture Faculty, İstanbul.
20. IAAC, 2012. IAAC closing lecture 2012 - Yona Friedman interview (Onli-ne). Access Link: https://www.youtube.com/watch?v=BEX1dk0cJxw (r.d. 25/10/2022)