NÖROMİMARİ PERSPEKTİFTEN OFİS ORTAMLARINDA IŞIK VE RENK KONFORUNUN MEKÂNSAL DENEYİME ETKİSİ

Öz

Bu çalışma, nöromimari perspektiften ofis ortamlarında ışık ve renk konforunun kullanıcıların mekânsal deneyimi üzerindeki etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ofis mekânları, kullanıcıların uzun süre vakit geçirdiği, odaklanma, motivasyon, rahatlık ve çalışma verimliliği gibi deneyimlerin çevresel uyaranlarla doğrudan ilişkili olduğu alanlardır. Bu nedenle ışık ve renk, yalnızca estetik ya da teknik tasarım unsurları olarak değil, kullanıcı algısını ve psikolojik konforu etkileyen önemli nöromimari bileşenler olarak ele alınmalıdır. Araştırmada literatür taramasıyla desteklenen nicel bir anket modeli kullanılmış; çevrimiçi anket 100 katılımcı ile yürütülmüştür. Renk konforu bölümünde 60-30-10 renk dağılımı çerçevesinde ana renk, destek renk ve vurgu renk tercihleri incelenmiş; ışık konforu bölümünde ise aynı ofis görseli 3000K, 5000K ve 6000K aydınlatma senaryoları altında değerlendirilmiştir. Veriler frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleriyle analiz edilmiş, meslek grubu ve görme kusuru gibi yanıtlar standardize edilerek ortak kategoriler altında toplanmıştır. Bulgular, katılımcıların baskın yüzeylerde açık ve nötr tonları daha fazla tercih ettiğini; seçilen renklerden sakinleştirici, odak artırıcı ve ilham verici etkiler beklediğini göstermektedir. Aydınlatma açısından 5000K nötr beyaz ışık, genel tercih oranı ve uzun süreli çalışma uygunluğu bakımından en olumlu seçenek olarak öne çıkarken, 6000K soğuk beyaz ışık özellikle rahatlık algısında en düşük değerlendirmeleri almıştır. Sonuç olarak çalışma, ofis tasarımında ışık ve renk kararlarının kullanıcı konforu, odaklanma ve mekânsal deneyimi destekleyen bütüncül tasarım kararları olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• nöromimari
• ofis tasarımı
• ışık konforu
• renk konforu
• mekânsal deneyim
• kullanıcı algısı

THE IMPACT OF LIGHT AND COLOR COMFORT ON SPATIAL EXPERIENCE IN OFFICE ENVIRONMENTS FROM A NEUROARCHITECTURAL PERSPECTIVE

Öz

This study aims to evaluate the effect of light and color comfort on users’ spatial experience in office environments from a neuroarchitectural perspective. Office spaces are environments where users spend long periods of time and where experiences such as focus, motivation, comfort, and work efficiency are directly related to environmental stimuli. Therefore, light and color should be considered not only as aesthetic or technical design elements, but also as significant neuroarchitectural components that influence user perception and psychological comfort. The research employs a quantitative survey model supported by a literature review, and the online survey was conducted with 100 participants. In the color comfort section, dominant, supporting, and accent color preferences were examined within the framework of the 60-30-10 color scheme; in the lighting comfort section, the same office image was evaluated under 3000K, 5000K, and 6000K lighting scenarios. The data were analyzed through frequency, percentage, and arithmetic mean values, while responses related to profession and visual impairment were standardized under common categories. The findings indicate that participants preferred light and neutral tones for dominant surfaces and expected their selected colors to create calming, focus-enhancing, and inspiring effects. In terms of lighting comfort, 5000K neutral white light emerged as the most favorable option regarding overall preference and suitability for long-term work, whereas 6000K cool white light received the lowest evaluations, particularly in terms of comfort. As a result, the study reveals that lighting and color decisions in office design should be regarded as integrated design components that support user comfort, focus, and spatial experience.

Anahtar Kelimeler

• neuroarchitecture
• office design
• light comfort
• color comfort
• spatial experience
• user perception

Kaynakça

1. Avcı, S. (2014). Bilimsel Renk Bilgisinin Resim Sanatındaki Yansımaları. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi(11), s. 53-67.
2. Becer, E. (1999). İletişim ve Grafik Tasarım. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
3. Birren, F. (1988). Color and Human Response. John Wiley & Sons.
4. Boyce, P. (2014). Human Factors in Lighting. Boca Raton, FL: CRC Press.
5. Browning, W., Ryan, C., & Clancy, J. (2014). 14 Patterns of Biophilic Design: Improving Health & Well-Being in the Built Environment. Terrapin Bright Green LLC. Haziran 18, 2025 tarihinde https://www.terrapinbrightgreen.com/wp-content/uploads/2014/09/14-Patterns-of-Biophilic-Design-Terrapin-2014p.pdf adresinden alındı
6. Chellappa, S., Steiner, R., Oelhafen, P., Lang, D., Götz, T., & Krebs, J. (2011). Acute exposure to evening blue-enriched light impacts on human sleep. Journal of Sleep Research, 20(2), s. 258-265.
7. Ching, F. D. (2007). Architecture: Form, Space, and Order (3. b.). New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.
8. Ching, F., & Binggeli, C. (2012). Interior Design Illustrated. John Wiley & Sons.

9. CIBSE. (2009). The SLL Lighting Handbook. CIBSE (Chartered Institution of Building Services Engineers / Society of Light and Lighting).
10. Costa, M., Frumento, S., Nese, M., & Predieri, I. (2018). Interior Color and Psychological Functioning in a University Residence Hall. Frontiers in Psychology.
11. Çalışkan, N., & Kılıç, E. (2014). Farklı Kültürlerde ve Eğitimsel Süreçte Renklerin Dili. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 15(3), s. 69-85.
12. Eberhard, J. (2009). Brain Landscape: The Coexistence of Neuroscience and Architecture. Oxford University Press.
13. Edelstein, E. A., & Macagno. (2011). Form Follows Function: Bridging Neuroscience and Architecture. S. T. Rassia, & P. M. Pardalos içinde, Sustainable Environmental Design in Architecture: Impacts on Health.
14. Goldstein, E. (2014). Sensation and Perception. Wadsworth / Cengage Learning.
15. Grimley, C., & Love, M. (2018). The Interior Design Reference & Specification Book: Everything Interior Designers Need to Know Every Day. Rockport Publishers.
16. Hasol, D. (2002). Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü. Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları.
17. IES. (2020). The Lighting Library. IES(Illuminating Engineering Society).
18. Kaya, N., & Epps, H. H. (2004). Relationship between color and emotion. College Student Journal, 38(3), s. 396-405.
19. Küller, R., Ballal, S., Laike, T., Mikellides, B., & Tonello, G. (2006). The impact of light and colour on psychological mood: a cross-cultural study of indoor work environments. Ergonomics, 49(14), s. 1496-1507.
20. Mahnke, F., & Mahnke, R. (1987). Color and Light in Man-Made Environments. Van Nostrand Reinhold.
21. Mühlstedt, J., Glöckner, S., & Spanner-Ulmer, B. (2011). Licht und Farbe am Wissensarbeitsplatz – ergonomische Anforderungen der Nutzer.
22. Ou, L.-C., Luo, M., Woodcock, A., & Wright, A. (2004). A study of colour emotion and colour preference. Part I: Colour emotions for single colours. Color Research & Application, 29(3), s. 232-240.
23. Ökmen, K., & Satıcı, B. (2021). Renk ve Işığın Kullanıcı Üzerindeki Psikolojik Etkileri Üzerine Örnek Mekan İncelemesi. Journal of Technology and Applied Sciences, 4(1), s. 33-46.
24. Özer, D. (2012). Toplumsal Düzenin Oluşmasında Renk ve İletişim. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(6), s. 268-281.
25. Pallasmaa, J. (2012). The Eyes of the Skin: Architecture and the Senses. John Wiley & Sons.
26. TS EN 12464-1. (2021). TS EN 12464-1 (Türk Standardları Enstitüsü / European Committee for Standardization).
27. Uç, B. (2023). Significance of lighting and colour design in educational structures. K. Günçe içinde, Interior architectural issues: Design, history & education (s. 414). Lyon: Livre de Lyon.
28. Ulrich, R. (1991). Effects of Healthcare Environmental Design on Medical Outcomes. S. Marberry (Dü.) içinde, Innovations in Healthcare Design (s. 49-59). Willey.
29. Valdez, P., & Mehrabian, A. (1994). Effects of color on emotions. Journal of Experimental Psychology: General, 123(4), s. 394-409.
30. Veitch, J., & Newsham, G. (1998). Determinants of lighting quality I: State of the science. Journal of the Illuminating Engineering Society, 27(1), s. 92-106.
31. Yazgan Serinkaya, E., & Nakışcı, G. (2019). Ofis İç Mekan Tasarımında Renk Kullanımının Mekan Algısına Etkileri. Yakın Mimarlık Dergisi, 2(2), s. 14-26.