Çanakkale Halılarının Temel Tasarım Renk İlkeleri İle İncelenmesi

Yıl 2020, Cilt: 1 Sayı: 1, 81 - 98, 31.12.2020

Berna İleri

https://izlik.org/JA27DW95MC

Öz

Halı, Türklerin en eski dokumalarından biri olup, tarihi M.Ö. V. yüzyıla kadar gitmektedir. En eski halı örneği Pazırık
kurganlarında bulunan Türk/Gördes düğümü ile dokunmuş olan Pazırık halısıdır. M.Ö V. yüzyıla tarihlenen bu halıya
bakıldığında dokuma tekniği, motifler ve kompozisyon özelliği ile kullanılan renkler, Türklerin halı dokumada çok ileri
olduğunu göstermektedir. Türk halıları motif, kompozisyon ve renk açısından yörelere göre farklılıklar göstermekle
birlikte, halıyı dokuyan toplumların kültür, inanış ve yaşamlarını da yansıtmaktadır. Halılarda kullanılan motif ve renkler
doğadan ve yaşanılan coğrafyadan etkilenmekle birlikte sembolik anlamlar da içermektedir.
Anadolu’nun binlerce yıllık geleneği olan el dokuma halıları anneden kıza, ustadan çırağa geçen dokuyan kişinin
tamamen doğadan ve yaşadığı kültürden etkilenerek yaptığı üretimlerdir. Bu çalışmada Kültür ve Turizm Bakanlığı
tarafından yayınlanan 5 ciltlik halı kataloğunda yer alan 22 adet Çanakkale halısı sanatın temel ilkelerinden olan renk
ilkeleri açısından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çanakkale Halıları , renk , tasarım , kültür , halı

Investigation Of Çanakkale Carpets With Basic Design Color Principles

https://izlik.org/JA27DW95MC

Öz

Carpet is one of the oldest weavings of the Turks and its history dates back to the 5th century BC. The oldest carpet
example is the Pazırık carpet woven with the Turkish / Gördes knot found in Pazırık kurgans. Looking at this carpet,
which dated to the 5th century BC, the weaving technique, motifs, and the colors used with the composition feature
show that the Turks are very advanced in carpet weaving. Although Turkish rugs differ by region in terms of motif,
composition, and color, they also reflect the culture, beliefs, and lives of the societies that weave the carpet. Although
the motifs and colors used in the carpets are influenced by nature and the geography they live in, they also contain
symbolic meanings.
Hand-woven carpets, a tradition of thousands of years in Anatolia, are the productions made by the weaver which pass
from mother to daughter, from master to apprentice, and they are completely influenced by nature and the culture, in
which people live. In this study, 22 Çanakkale rugs included in the 5-volume carpet catalog published by the Ministry of
Culture and Tourism were examined in terms of color principles, one of the basic principles of art.

Anahtar Kelimeler

Çanakkale Rugs , color , design , culture , carpet

Kaynakça

• Ayaz, E. S., Ayaz, S. (2010). Iğdır İli Yer Adlarında Kullanılan Renk Adları Üzerine Bir İnceleme, I. Uluslararası Aras Havzası Sempozyumu 05-08 Temmuz 2010, Kars. (Bildiri Kitabı Basım Tarihi 2013)
• Başbuğ, Z. (2020-Mart) Renk Teorilerinin Yansımaları ve Resim Sanatı Üzerine Değerlendirmeler, Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi
• Deniz, B. (2000). Türk Dünyasında Halı ve Düz Dokuma Yaygıları, Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara
• Ekici, M. (2016). Türk Kültüründe “Al” Renk, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 16/2 Kış
• Erbek, G. (2006). Türk El Dokuması Halıları, Katalog 1, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
• Erbek, G. (2006). Türk El Dokuması Halıları, Katalog 2, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
• Erbek, G. (2006). Türk El Dokuması Halıları, Katalog 3, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
• Erbek, G. (2006). Türk El Dokuması Halıları, Katalog 4, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
• Erbek, G. (2006). Türk El Dokuması Halıları, Katalog 5, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
• Erdem, S. (1995). İç Mekanlarda renk kullanımı. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek lisans tezi Ankara.
• Genç A.ve Sipahioğlu A. (1990), Görsel Algılama “Sanatta Yaratıcı Süreç”, Sergi Yayınevi
• Gökaydın, N. (2002), Temel Sanat Eğitimi, MEB, Ankara
• Güngör, İ.H (2005), Görsel Sanatlar ve Mimarlık İçin Temel Tasar, Esen Matbaası, İstanbul.
• Mazlum, Özge (2011). Rengin Kültürel Çağrışımları, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 31 .
• Ögel, B. (1984). Türk Kültür Tarihine Giriş. C VI. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları
• Ögel, B. (1991). Türk Kültür Tarihine Giriş. C VI. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları
• Öztuna, H. Y.(2007). Görsel İletişimde Temel Tasarım, Tibyan Yayıncılık, İstanbul
• Per, M. (2012-Yaz). Renk Teorilerine Tarihsel Bir Bakış, Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi. Dokuz Eylül Üniversitesi yayınları
• Polat, H. H. (2012). Renk Teorisi ve Temel Yanılgılar, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (28 /2012)
• Sağocak Duran, M. (2005). Ergonomik Tasarımda Renk, www.trakya.edu.tr/Enstituler/FenBilimleri/fenbilder/index.php Tr akya Univ J Sci, 6(1): 77-83, 2005 ISSN 1302 647X, DIC: 164 MDBT06062005
• Tozun, H. (1993). Gördes Halılarında Kullanılan Motiflerin Grafiksel Açıdan İncelenmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü/Geleneksel Türk Sanatları, Yayınlanmamış Yüksek Lisan Tezi.
• Uçar, T.F. (2004), Görsel İletişim ve Grafik Tasarım, İnkılap Yayınları, İstanbul,
• Uğurlu, S.(2002) Çanakkale Halılarında Geometrik Motiflerin Organikleşmesi, 8. El Sanatları Sempozyumu, 13-15 Kasım 2002
• Güngör, H. (1984). Çanakkale Bölgesi Halıları, Türk Halıları: Cilt 1, Keskin Color Yayınevi, İstanbul,
• Web kaynak: RGB ve CMYK Renk Çemberi (https://www.grafikerler.com. Erişim: 28.06.2020)