Grafik Tasarım Mesleklerinin İtibarı Üzerine; Eğitim, Sektör ve Teknoloji Ekseninde Bir Değerlendirme

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 10, 55 - 69, 30.06.2025

Murat Kara , Erol Çitci

Öz

Grafik tasarım mesleği, tarihsel gelişiminde sanat ile endüstri arasında köprü
kuran bir disiplin iken günümüzde dijitalleşme ile çok boyutlu bir itibar krizi
yaşamaktadır. Bu akademik çalışma, grafik tasarımın yaşadığı itibar
erozyonunu eğitimden sektöre uzanan çeşitli etkenler ışığında incelemektedir.
Eğitim sistemindeki nitelik kaybı ve akademi-sektör arasındaki kopukluk,
nicelik artışına rağmen mezunların mesleki yeterliliklerinin düşmesine yol
açmıştır. Teknolojik dönüşüm ve yapay zekâ tabanlı tasarım araçlarının
yaygınlaşması tasarım süreçlerini demokratikleştirirken mesleği herkesin
yapabileceği bir uğraş gibi göstererek uzmanlık değerini azaltmaktadır. Sosyal
medya ve popüler kültür, tasarımı hızlı tüketilen bir içerik olarak
normalleştirip stratejik derinliğini görünmez kılarken; ‘kendin yap’ kültürü
tasarımı profesyonel bir kariyerin yanı sıra kolay gelir kaynağı olarak
yansıtmaktadır. Ayrıca mesleki örgütlenme eksikliği nedeniyle standartlar ve
etik kurallar zayıflamış, telif hakları ihlalleri ve fikir hırsızlığı tasarımcı
emeğinin değersizleşmesine neden olmuştur. Çalışma kapsamında bu
problemlerin tarihsel arka planı ve güncel dinamikleri analiz edilmiş; mesleki
itibarın iyileştirilebilmesi için kapsamlı eğitim reformları, güçlü meslek
örgütleri aracılığıyla mesleki standartların oluşturulması ve teknolojinin insan
odaklı bir yaklaşımla benimsenerek tasarımın stratejik değerinin vurgulanması
gibi çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Grafik tasarım , mesleki itibar , tasarım teknolojileri , tasarım eğitimi.

An Assessment on the Reputation of Graphic Design Professions in Terms of Education, Industry and Technology

Öz

In the age of digitalization, the graphic design profession, which historically
served as a bridge between art and industry, is undergoing a multilayered crisis
in terms of it’s reputation. This academic study examines the erosion of graphic
design’s professional position through various factors including education and
the role of the industry. Despite a rise in quantity, the decline of the education
system, specifically disconnection between academia and the sector have led
to a decrease in terms of abilities of graduates. The widespread adoption of
technological transformation and AI-based design tools has democratized the
design process, but in doing so, has diminished the value of expertise by
portraying the profession as something anyone can do. Social media and
popular culture have normalized design as a rapidly consumable product,
dissolving its strategic depth, while the “do-it-yourself” culture presents design
not only as a professional career but also as an easy source of income.

Anahtar Kelimeler

Graphic design , professional reputation , design technologies , design education.

Kaynakça

• AIGA, (2021). Design Business +Ethics. Richard Grefé, AIGA. https://www.aiga.org/sites/default/files/2021- 03/Design-Business-and-Ethics.pdf
• Akdenizli, F. (2017). Türkiye’de Grafik Tasarımcının Problemleri ve Bir Çözüm Ortağı Olarak Meslek Kuruluşları. https://fuatakdenizli.com/turkiyede-grafik-tasarimcinin-problemleri-bircozum-ortagi-olarak-meslek-kuruluslari/
• Akman, M. ve Uçar, T. F. (2020). Bugünün ve geleceğin grafik tasarımı. Akdeniz Sanat, 14(25), 9- 21.
• Avcı, Y., Üstün, C. (2022). Youtube Tasarım Kanallarının Bilgisayar Destekli Grafik Tasarım Derslerine Etkisi: Desıgnus Örneği. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 3(5), 48-64.
• Balyer, A. ve Hesapçıoğlu, M. (2008). Sanayileşmiş Bazı Ülkelerle Karşılaştırmalı Olarak Türkiye’de Üniversite Açma Politikaları: Teori ve Uygulama. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27(27), 53-78.
• Chiang, W. S., Idris, M. Z. ve Chuen, T. W. (2019). Is graphic design being taken seriously as a profession, Journal of Arts and Social Sciences, 3(1), 1-9.
• Hollis, R. (1994). Graphic design: A concise history. Thames & Hudson.
• Hollis, R. (2006). Swiss graphic design: The origins and growth of an international style, 1920- 1965. Laurence King Publishing.
• ICOD (2023). Tasarımcılar İçin Mesleki Davranış Kuralları, ICoD Sekreterliği, https://www.theicod.org/storage/app/media/05_Resourcers/03_Code_of_Conduct/CodeTurkish_GMK.pdf
• İŞKUR, (2023). 2023 Yılı İşgücü Piyasası Araştırması Sonuçları, https://www.iskur.gov.tr/yayinlarimiz/infografiklerle-isgucu-piyasasi-arastirmasi/
• (2024/a). Dijital Dönüşüm Kapsamında İşgücü Piyasasının Genel Görünümünü Raporu, https://media.iskur.gov.tr/89277/dijital-do-nu-s-u-m-kapsaminda-i-s-gu-cu-piyasasiningenel-go-ru-nu-mu-raporu.pdf
• (2024/b). 2024 Yılı İşgücü Piyasası Araştırması Bilgi ve İletişim Sektörü Sonuçları, https://media.iskur.gov.tr/104456/bilgi-ve-iletisim-sektoru.pdf
• Kariyer.net (2025). Grafiker Pozisyonunun Özel Sektördeki Maaşları. https://www.kariyer.net/pozisyonlar/grafiker/maas
• Karlıdağ, S. ve Bulut, S. (2025). Yaratıcı Endüstrilerde Telif Hakları: Sermayenin Yaratıcılığı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültes Elektronik Dergisi, 13 (1), 642- 669
• Kayın, M. (2019). Gayri Maddi Emeğin Görünümleri: “Freelance Tasarımcılar”. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşerî Bilimler Dergisi, (1), 42-59.
• Kılıçoğlu, A. M. (2001). Telif Hakkı ve Yayın Sözleşmesinden Ayırdedilmesi. Ankara Barosu Fikri Mülkiyet ve Rekabet Dergisi, 1(1), 43-50.
• Kınık, M., Güllü, Y. ve Topaklı A. (2021). Grafik Tasarımcı Yeterliliklerine Dair Yönetici görüşleri. Ulakbilge, 62 s. 963–975. DOİ: 10.7816/ulakbilge-09-62-03
• Korkut, H. (1992). Türkiye’de üniversite açma politikası. Amme İdaresi Dergisi, 25(4), 97-115.
• Meggs, P. B. (1992). A History of Graphic Design (2nd ed.). Van Nostrand Reinhold.
• Meggs, P. B. ve Purvis, A. W. (2012). Meggs’ History of Graphic Design (5th ed.). John Wiley & Sons, Inc.
• Mısır, M. B. (2002). Fikri Hakların Korunmasında Meslek Birliklerinin Yeri, Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi, 2 (4), 15-49.
• Özdal, M. A. (2023). Yapay Zekâ ile Oluşturulan Eserlerin Telif Hakkı ve Kişisel Verilerin Korunması. Hakkâri Review, 7 (1), 90-110. DOI: 10.31457/hr.1249328
• Piroğlu, Ü. (2001). İletişim Çağında Sanatın ve Telif Haklarının Yeni Konumu, Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi, 1 (2), 121-128.
• Şeker, M. ve Şeker, T. (2011). İletişim eğitiminde temel sorunlar ve açmazlar. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (15), 99-118.
• Sönmez, Ü. (2024). Grafik Tasarım Tarihinde Teknolojik İlerlemeler ve Yapay Zekânın Yaratıcılığa Etkileri. Yeni Yüzyıl'da İletişim Çalışmaları, 2(9), 37-43.
• Tapscott, D. ve Williams, A. D. (2008). Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything. Portfolio.
• Türkiye İstatistik Kurumu-TÜİK, (2023). Dijital dönüşüm kapsamında işgücü piyasasının genel görünümü [Sunum]. İŞKUR. https://media.iskur.gov.tr/89163/dijital-donusum-kapsamindaisgucu-piyasainin-genel-gorunumu-sunum.pdf
• Yıldırım, D. ve Akman, M. (2023). Dünden Bugüne Grafik Tasarım Mesleği ve İsimlendirme Sorunsalına Bakış, MUJAD Marmara Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 1 (14), 103- 120 DOI: http://dx.doi.org/10.29228/sanat.17
• Yüksel, M. (2001). Fikri Mülkiyet Haklarının Tarihsel Temelleri, Fikri Mülkiyet ve Rekabet Hukuku Dergisi, 1(2), 89-108.