Avrupa Resminde Flâneur Kimliği ve Melankoli Kavramıyla İlişkisi

Yıl 2024, Cilt: 4 Sayı: 8, 5 - 18, 30.06.2024

Çisem Oğraş Evren Karayel Gökkaya

Öz

Flâneur, 19. yüzyılın Paris’inde yürüyerek kenti dolaşan ve derin bir tutkuyla çevresinde olan her şeyi tarafsız bir bakışla gözlemleyen kişidir. Aylak bir gezgin olarak anılan bu karakter kendine özgü hali ve nitelikleriyle sanat ve edebiyat dünyasında karşımıza çıkmaktadır. Melankoli ise tarihi Antik Çağ’a kadar uzanan hüzünlü, içe dönük ruhsal durum olarak tanımlanan bir kavramdır. Değişen yaşam şartları ve artan kalabalıkla birlikte kent yaşamının içinde melankolik mizaca sahip olan ve kalabalık ortasında kendini yalnız hisseden insanlar görülmektedir. Bu bağlamda Flâneur kimliğinin bu insanlardan biri olup olmadığı sorgulanarak Flâneur’ün melankoli kavramıyla ilişkisi bu iki kavramın çeşitli karşıtlıkları ve benzerlikleri noktasında ele alınarak irdelenmiştir. Yürüyen gezgin Flâneur’ün özellikleri Charles Baudelaire ile Walter Benjamin’in yazıları üzerinden araştırılarak bu figürün genel hatlarıyla portresi oluşturulmaya çalışılmıştır. Onun Avrupa resim sanatına etkisi irdelenmiş ve konu bağlamında resimler incelenerek çözümlenmiştir. Bu çalışmada Flâneur kimliği Avrupa resim sanatına yansımaları üzerinden ele alınarak melankoli kavramıyla arasındaki ilişki sorgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Flâneur , Gezgin , Avrupa Resim Sanatı , Melankoli , Resim

Flâneur Identity in European Painting and Its Relationship with the Concept of Melancholy

Öz

A flâneur is a person who wanders around the city on foot in 19th century Paris and observes everything around him with a deep passion and an impartial view his character, known as an idle traveler, appears in the world of art and literature with his unique state and qualities Melancholia, on the other hand, is a concept that dates back to antiquity and is defined as a sad, introverted mental state. With changing living conditions and increasing crowds, people with a melancholic temperament and people who feel lonely in the midst of the crowd are seen in urban life. In this context, it is questioned whether the Flâneur identity is one of these people, and the relationship of Flâneur with the concept of melancholy is analyzed by considering the various contrasts and similarities of these two concepts the characteristics of the walking traveler Flâneur are explored through the writings of Charles Baudelaire and Walter Benjamin, and a portrait of this figure is tried to be created in general terms his influence on European painting was examined and the paintings were analyzed in the context of the subject. In this study, the identity of Flâneur is analyzed through its reflections on European painting and its relationship with the concept of melancholy is questioned.

Anahtar Kelimeler

Flâneur , Traveller , European Painting , Melancholy , Painting

Kaynakça

• Artun, A. (2021). Sunuş. C. Baudelaire, Modern Hayatın Ressamı içinde (7−86). (B. Ali, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları. Benjamin, W. (2022). Pasajlar, (C. Ahmet, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Binkert, D. (1999). Melankoli Kadındır. (İ. İlknur, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Burton, R. (2016). Melankolinin Anatomisi I. Cilt. (T. Merve, Çev.) İstanbul: Aylak Adam Kültür Sanat Yayıncılık. Elkin, L. (2022). Flanöz: Şehirde Yürüyen Kadınlar. (D. Doğacan Dilcun, Çev.) İstanbul: Nebula Kitap.
• Freud, S. (2021). Yas ve Melankoli. (U. Leyla Çev.) İstanbul: Cem Yayınevi.
• Kancı, T., & Tarcan, U. (2022). Flâneur, phantasmagoria and existence in modern cities: An analysis of Benjamin and Sartre. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (13), 525−537.
• Klibansky, R., Panofsky, E., ve Saxl, F. (1994). Satürn ve Melankoli. (E. Işık, Çev.) Sanat Dünyamız Dergisi, (56), 69−89.
• Kristeva, J. (1994). Kara Güneş− Depresyon ve Melankoli. (Y. Mukadder, Çev.) Sanat Dünyamız, Yaz 1994, Sayı 56, 49− 63.
• Kurtar, S. (2018). Baudelaire Üzerine Benjamin ve Sartre. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 5(18), 401−419.
• Mulvey, L. (2014) Görsel Zevk ve Anlatı Sineması: III. İmge Olarak Kadın, Bakan Özne Olarak Erkek. Antmen, A. (Ed.). (E. Soğancılar, Çev.), Sanat / Cinsiyet Sanat Tarihi ve Feminist Eleştiri içinde (286−295) İstanbul: İletişim Yayıncılık.
• Murail, E. (2017). A body passes by: the flâneur and the senses in nineteenth−century London and Paris. The Senses and Society, VoL. 12, no. 2, 162–176.
• Pollock, G. (2014) Modernlik ve Kadınlığın Mekanları. Antmen, A. (Ed.). (E. Soğancılar, Çev.), Sanat / Cinsiyet Sanat Tarihi ve Feminist Eleştiri içinde (187−240) İstanbul: İletişim Yayıncılık.
• Prigent, H. (2009). Melankoli Bunalımın Başkalaşımları. (T. Orkun, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Kültür Yayınları Genel Kültür Dizisi.
• Smith, P. (1995). Impressionism: Beneath the Surface. London: Prentice Hall.
• Soltan, M. (2001). Streetwalking the Metropolis: Women, the City, and Modernity (review). Modernism/modernity Johns Hopkins University Press Volume 8, Number 2, pp. 340−342.
• Starobinski, J. (2007). Aynada Melankoli. (Ö. Mehmet Emin, Çev.) Ankara. Dost Kitabevi Yayınları. Teber, S. (2009). Melankoli Normal Bir Anormali. İstanbul: Say Yayınları.
• Elektronik Kaynaklar
• Art Institute of Chicago. Paris Street; Rainy Day. 13.05.2024 tarihinde https://www.artic.edu/artworks/20684/paris− street−rainy−day adresinden erişildi.
• Ashmolean Museum. Manet’s Paris. 11.05.2024 tarihinde https://www.ashmolean.org/sites/default/files/ashmolean/documents/media/manets_paris.pdf adresinden erişildi.
• Lipton, E. (1988). Anxiety at the Met. Art Forum Journal, October 1988 Vol. 27, NO. 2. 29.04.2024 tarihinde https://www.artforum.com/features/anxiety−at−the−met−206112/ adresinden erişildi.
• Meier, H. (2018). Mary Cassatt’s Women at the Opera: Representations of Modern Femininity. Art History Honors Projects. 05. 05.2024 tarihinde https://core.ac.uk/download/pdf/235416464.pdf adresinden erişildi.
• MIA. Achille De Gas, 1868−1872. 12.05.2024 tarihinde https://collections.artsmia.org/art/1428/achille−de−gas−edgar− degas adresinden erişildi.
• Yılmaz, N. (2008). Melankolik Aylak. 26.04.2024 https://nalanyilmaz.blogspot.com/2005/10/melankolik−aylak.html adresinden erişildi.