Türk Resminde Yerel Etkiler Bağlamında Sabri Berkel ve Adnan Çoker’in Sanatına bir Bakış

Yıl 2023, Cilt: 3 Sayı: 6, 49 - 59, 30.06.2023

Yusuf Şengür

Öz

Türk resim sanatı Osmanlı’nın 19. yüzyılından başlayarak bugüne kadar yaklaşık 150 yıldır Batı’ya dönük bir süreç izlemektedir. Asker ressamlar ile ivmelenen Türk resmindeki ilk gelişmeler, Sanayi-i Nefise Mektebi’nin kurulması, genç sanatçıların eğitim için yurtdışına gönderilmesi ile devam eder. Ancak sonrasında Türk resmi, toplumun öz dinamiklerini ve yerel unsurları konu etmesi ayrıca biçimsel anlamda eşsizleşmesi bakımından sanatçıların bir araya gelerek oluşturdukları topluluklar ve sanat hareketleri ile yeni hareket alanları kazanmıştır. Bu araştırmada Türk sanatında ortaya konulan yerel etkilerin yanı sıra geleneksel sanatların ve Türk mimarisinin etkilerinin resim disiplininde karşılık bulması bakımından örnek olarak Sabri Berkel ve Adnan Çoker resimleri incelenmiştir. Bu iki sanatçının yaklaşımlarının incelenmesi ile söz konusu yerel etkiler bağlamında yapılacak okuma, iki sanatçının özgün ifade biçimini Batı sanatı ölçeğinde ortaya koyan nitelikleri, ayrıca çıkış noktaları ve elde ettikleri sonuçlar bakımından tüm farklılıklarına karşın Türk sanatı kimliğini pekiştiren anlatımları açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Sanat , Türk Resmi , Yerelleşme , Sabri Berkel , Adnan Çoker

A Look at the Art of Sabri Berkel and Adnan Çoker in the Context of Local Effects in Turkish Painting

Öz

Starting from the 19th century of the Ottoman Empire, Turkish painting has been following the western art. The first developments in Turkish painting, generated by military painters, continued with the establishment of Sanayi-i Nefise Mektebi and with the support of young artists travelling abroad for education. However, later on, Turkish painting developed with the artists forming new communities and creating new art movements in order to talk about the core dynamics of the society and local elements and to discover uniqueness in the formal sense. In this research, Sabri Berkel and Adnan Çoker's paintings were examined as an example in terms of local influences revealed in Turkish art, as well as the effects of traditional arts and Turkish architecture in their painting practice. The article covers the local effects by examining the approaches of these two artists, their generation of an original form of expression in relation to Western art, as well as their expressions that reinforce the identity of the Turkish art.

Anahtar Kelimeler

Art , Turkish Painting , Localization , Sabri Berkel , Adnan Çoker

Kaynakça

• Aksüğür, İ. (2010). Adnan Çoker Retrospektif 2010. İstanbul.Beşiktaş Belediyesi- Beltaş A.Ş. Sanat Yayınları.
• Berk, N. (1977). Sabri Berkel İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi 1977 Yayını “Toplu Sergiler” 3. İstanbul: İ.D.G.S.A. Basımevi.
• Berk. N. (1982). Başlangıçtan Bugüne Türk Resim Sanatı Tarihi. İstanbul: Tiglat Yayınları.
• Beykal, C. (2006). Sabri Berkel Dönemler I 1930-1955. Kadıoğlu, B. (Ed.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Çoker, A. (2010). Adnan Çoker Retrospektif 2010. İstanbul: Beşiktaş Belediyesi- Beltaş A.Ş. Sanat Yayınları.
• Duben, İ. (2002). Türk Resmi ve Eleştirisi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Duben, İ. (2008). Adnan Çoker. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, (Cilt:1, s. 372.). İstanbul: Yapı-Endüstri Merkezi Yem Yayın.
• Ersoy, A. (2000). Günümüz Türk Resim Sanatı Tarihi. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi.
• Erzen, J. (2008). Adnan Çoker. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, (Cilt:1, s. 372.). İstanbul: Yapı-Endüstri Merkezi Yem Yayın.
• Erten, O. (2012). Türk Plastik Sanatlarında İlkler. İstanbul: Antik A.Ş. Kültür Yayınları.
• Erzen, J. (1988). Sabri Berkel. İstanbul. Arçelik A.Ş.
• Onat, T. Ve Demirtaş, S. (Der.). (1989). Adnan Çoker. İstanbul. Derimod Kültür Merkezi Yayınları I.
• Tansuğ, S. (2010). Adnan Çoker Retrospektif 2010. İstanbul: Beşiktaş Belediyesi- Beltaş A.Ş. Sanat Yayınları.
• Tansuğ S. (2012). Çağdaş Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Tollu, C. (1977). Sabri Berkel İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi 1977 Yayını “Toplu Sergiler” 3. İstanbul: İ.D.G.S.A. Basımevi.
• Turani, A. (1982). Başlangıçtan Bugüne Türk Resim Sanatı Tarihi. İstanbul: Tiglat Yayınları.
• Yaşar, N. (2019). Türk Resminde Soyut Eğilimler. Konya: Konya Sanat Dergisi,2, 1-14.