Seramik Betimlemelerde Tifon ve Popüler Kültürdeki Etkisi

Yıl 2023, Cilt: 3 Sayı: 6, 60 - 69, 30.06.2023

Mehmet Fatih Karagül

Öz

Modern ve gelişmiş Batı uygarlığı perspektifinden bakıldığında, Antik Yunan mitolojisine göre kötücül yaratıkların tümünün türemiş olduğu tek bir canavardan bahsedilir. Bu canavar Tifon (Typhon/Tyophos/Typhoeus/Typheus) olarak adlandırılır. Bu yazıda Tifon hakkında farklılık içeren bilgiler seramik örnekler üzerinden karşılaştırmalı olarak aktarılmaya çalışılmıştır. Tifon örneğinden yola çıkarak popüler kültürde hayali varlıkların ne şekilde değer aldıklarına tek bir örnekle değinilerek mitolojik varlıkların popüler kültürdeki etkileri hakkında kısa bir değerlendirme yapılmıştır. Edebiyat, sinema, oyun, çizgi filim, çizgi roman, hediyelik eşya sektörü gibi alanlarda, tüketim malzemesi haline gelerek popülerleşen batı uygarlıklarının ürünlerine alternatif olarak, Türk sanatçı ve tasarımcılarının Anadolu ve Türk mitolojisinden yararlanarak üretimler yaparak, rekabet etmeleri içinde bulunduğumuz çağın şartlarına göre giderek önem kazanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mitoloji , Fantastik , Hibrit , Tifon , Kültür

Typhon in Ceramic Descriptions and its Effect in Popular Culture

Öz

From the perspective of modern and sophisticated western civilization, according to ancient Greek mythology, there is a single monster from which all evil creatures are descended. This monster is called Typhon (Tyophos/Typhoeus/Typheus). In this article, different information about Typhon has been tried to be conveyed comparatively over ceramic samples. Based on the Typhon example, a brief evaluation was made about the effects of mythological entities in popular culture, by referring to how imaginary entities gain value in popular culture with a single example. It is increasingly important for Turkish artists and designers to compete by making productions by making use of Anatolian and Turkish mythology, as an alternative to the products of western civilizations that have become popular by becoming consumption materials in fields such as literature, cinema, games, cartoons, comics, and the gift industry.

Anahtar Kelimeler

Mythology , Fantasy , Hybrid , Typhon , Culture

Teşekkür

We would like to express our gratitude to the esteemed artists Hakan Daloğlu, Berrin Kayman, Cumhur Okay Özgör, Sencer Sarı and Mert Yavaşca, who supported the creation and conclusion of this article by drawing the pictures used in the designed playing cards.

Kaynakça

• Augoustakis, A., & Littlewood, R. J. (Eds.). (2019). Campania in the Flavian poetic imagination. Oxford University Press.
• Aşkın, E. (2010), Observations on The Hellenistıc Period Of Korykos (Rough Cilicia). Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology, 13(77)
• Collins, J.J. (1975), The Mythology of Holy War in Daniel and the Qumran War Scroll: A Point of Transition in Jewish Apocalyptic. Vetus Testamentum, 25/ 3, 596-612
• Currie, B. (2021), Typhoeus and Etna in Hesiod, Pindar, and (Pseudo-)Aeschylus. Antichistica 31, Filologia e letteratura 4
• Dodge, A. M. (2018). Examining Literacy Practices in the Game Magic: The Gathering. American Journal of Play, 10(2), 169-192.
• Dowden K. & Livingstone N. (Eds) (2011), A Companion To Greek Mythology. John Wiley & Sons
• Duman, H. & Sağır T. (2018) An Evaluation on The Relationship Between Dragon And God in Ancient Period Civilization And Beliefs. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 4(11), 522-528
• Eyüboğlu, İ.Z. (1990), Tanrı Yaratan Toprak Anadolu. Der Yayınevi, İstanbul.
• Hesiodos, (1991), Eseri ve Kaynakları (Çev.: Sabahattin Eyüboğlu, Azra Erhat), Türk Tarih Kurumu Basımevi Ankara.
• Homeros (Çeviri: Erhat A, Kadir A.) (2003), İlyada. Can Yayınları, İstanbul.
• Jackobsen, T. (1968). The Battle Between Marduk and Tiamat. Journal of the American Oriental Society , 88(1), 104- 108
• Koçman, A. (2004), Natural Wonders of the "Burnt Land (Katakekaumene)" : Volcanic Features of Kula Area. Aegean Geographical Journal, 13(1-2), 5-15.
• Kurt, M. (2010), Tanrıça Kültü ve Hıristiyanlık’taki Meryem Figürüne Etkileri. Rize Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı Dinler Tarihi Bilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Kylä-Harakka, J. (2021). Guidelines fo Magic: The Gathering Tournaments in Finland.
• Lefkowitz, M. R. (1977). Pindar's Pythian 8. The Classical Journal, 72(3), 209-221.
• March, J. (Çeviri: Semih Lim) (2014). Klasik Mitler. İletişim Yayınları, İstanbul.
• Mimaroğlu, M. (2013), Gediz Havzası’nın Son Tunç Çağı Tarihi Coğrafyası. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
• Örs, Y. (2001), Takımyıldızların Mitolojik Öyküleri, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri [Pdf Bitirme Ödevi] 06.04.2023 https://ethemderman.com/media/ogrenci-tezleri/takim_yil_mito.pdf
• Pindaros (Çeviri: Erman Gören) (2015), Bütün Zafer Şarkıları. Pythia Zafer Şarkısı VIII:16, YKY, İstanbul.
• Strabon (Çeviri: Adnan Pekman) (2000), Geographica: XII-XIII-XIV- Antik Anadolu Coğrafyası. Arkeoloji ve Sanat Yay., 4. Baskı, İstanbul.
• Ten Cate P.H.J.H. (1961), The Luwian Population Groups of Lycia and Cilicia Aspera during the Hellenistic Period (Vol 10), Brill Archive
• Torjussen, S. S. (2016). “Release the Kraken!”–The recontextualization of the Kraken in popular culture, from Clash of the Titans to Magic: The Gathering.
• Ünal, A. (2016), Hititçe-Türkçe, Türkçe-Hititçe Büyük Sözlük. Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara.
• Marg, W. (1970). Hesiod: Sämtliche Gedichte. Stuttgart
• Webb, K. (2018). With more than 35 million players worldwide, Magic the Gathering is giving back to its community with a brand-new game and $10 million in esports prize money. Retrieved 27 September 2021 from https://www.businessinsider.com/magic-the-gathering-announces-10-million-esports-program-for-2019-2018-12?r=US&IR=T
• West, M.L. (ed.) (1988). Hesiod: “Theogony” and “Works and Days”. Transl. with an introduction and notes. Oxford.
• URL 1: https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File:Terracotta_acroterial_statue_of_Typhon_the_%22Father_of_All_Monsters%22,_from_Gabii,_6th_century_BC,_National_Museum_of_Rome,_Baths_of_Diocletian,_Rome_(30051261004).jpg&oldid=499749472 (Retrieved 12.08.2021)
• URL 2 : http://ancientrome.ru/art/artworken/img.htm?id=292 (Retrieved 12.08.2021)
• URL 3: https://artgallery.yale.edu/collections/objects/74220 (Retrieved 12.08.2021)
• URL 4: http://mfkaragul.blogspot.com/2021/08/seramikcinin-mahlukat-kilavuzu-ii-tifon.html (Retrieved 12.08.2021)
• URL 5: https://en.wikipedia.org/wiki/Titan_Quest (Retrieved 23.05.2023)
• URL 6: https://www.cardkingdom.com/mtg/alpha/lord-of-atlantis (Retrieved 23.05.2023)
• URL 7: https://www.cardmarket.com/en/Magic/Products/Singles/Alpha/Lord-of-Atlantis (Retrieved 06.04.2023)
• Fig. 1: Authors archive
• Fig. 2: https://ast.wikipedia.org/wiki/Tif%C3%B3n_%28mitolox%C3%ADa%29 (Retrieved 06.04.2023)
• Fig. 3: https://i0.wp.com/corvinus.nl/wp-content/uploads/2021/06/Mino-Gabii.jpg?w=600&ssl=1 (Retrieved 14.04.2023)
• Fig. 4: http://ancientrome.ru/art/artworken/img.htm?id=292 (Retrieved 12.08.2021)
• Fig. 5: https://artgallery.yale.edu/collections/objects/74220 (Retrieved 12.08.2021)
• Fig. 6-11: Authors archive