Sinemada Kostüm Tasarımında Görsel Anlatı ve Kimlik: Uygulamalı Bir Yaklaşım

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 11, 113 - 137, 30.12.2025

Cihan Bahar

Öz

Bu çalışma, sinema eserlerinde karakter yaratımında kostüm tasarımının belirleyici rolünü ve kostüm tasarımcısının bu süreçteki yaratıcı katkısını uygulamalı bir perspektiften incelemektedir. Makale, yazarın sanatta yeterlik tezinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Araştırma kapsamında, Tarkan: Mars’ın Kılıcı filminin yeniden çevrimi varsayımı üzerinden bir kostüm koleksiyonu geliştirilmiştir. Çalışma, film karakterlerinin dramatik, tarihsel, görsel, psikolojik ve gösterge çözümlemelerine dayalı olarak tasarlanan kostüm koleksiyonunun, tekstil ve moda tasarımı disiplinleriyle ilişki içinde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu bağlamda karakter ve gösterge analizleri, kostüm tasarım sürecinin hem estetik hem de anlatısal boyutlarını yönlendiren temel unsurlar olarak ele alınmıştır. Kostüm tasarımcısı, anlatının görsel kimliğini biçimlendiren ve karakterin kişiliğini izleyiciye aktaran yaratıcı bir yorumcu olarak konumlandırılmıştır. Uygulama süreci, kostüm planlaması, malzeme seçimi, üretim yöntemleri ve aksesuar tasarımı gibi aşamaları kapsamaktadır. Bulgular, sinema kostüm tasarımının yalnızca estetik bir unsur değil aynı zamanda karakterin kimliğini, ruh hâlini ve anlatı dünyasını biçimlendiren güçlü bir ifade aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sinema Kostümü , Kostüm Tasarımcısı , Karakter Analizi , Gösterge Analizi , Görsel Anlatı , Kimlik , Uygulamalı Tasarım

Kaynakça

• Akgün, Ö. U. (2008). Kahraman Olgusunun Çizgi Romandan Sinemaya Uyarlamadaki Görünümü: Tarkan ve Conan Örnekleri [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Aydın, İ., & Uyar, Y. E. (2022). Göstergebilimsel bir çözümleme örneği olarak Cemil Kavukçu’nun Ablam adlı öyküsü. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 25, 263–298.
• Bahar, C. (2024). Kostüm Tasarımcısının Sinema Eserlerinde Karakterlerin Yaratılmasındaki Rolü [Yayımlanmamış sanatta yeterlik tezi]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
• Barthes, R. (1979). Göstergebilim ilkeleri (B. Vardar & M. Rifat, Çev.). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Barthes, R. (1967). Le Système de la Mode. Seuil.
• Burak, T. (2009). Tarkan’ın Yaratıcısı Sezgin Burak Hayatı ve Eserleri. Taseyad.
• Butler, Judith (1999). Gender Trouble Feminism and the Subversion of Identity. Routledge.
• Civelek, M., & Türkay, O. (2020). Göstergebilimin kuramsal açıdan incelenmesine yönelik bir araştırma. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 4(3). 771–787.
• Çeliksap, S. (1992). Giyiside gerçeküstü arayışlar [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
• Friedland, Nancy E., (2010), Costume Design and Film: from Magical Realism to Authentic Attire in Everyday Wear (ss.49-62). Performing Arts Resources.
• Keser, Nimet (2018). Sanat Metodolojileri. Ütopya Yayınları.
• Landis, Deborah Nadoolman (2012). Hollywood Sketchbook: A Century of Costume Illustration. Harpers Design.
• Parlayandemir, G., & Oğuzcan, D. (2023). Bilim kurgu sineması ve öte(ki)si. Eğitim Yayınevi.
• Yerdelen, S. K. (2019). Tiyatro sanatında kostüm tasarımı (2. baskı). Nobel.
• Yılmaz, A. (2016, Nisan). Attila’nın Siyasi Hayatı, Şahsiyeti ve Karakteri. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2(1). 141-164. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aicusbed/issue/24308/257622
• Görsel Kaynakça
• Bahar, C. (2024). “Tarkan – Mars’ın Kılıcı (1969)” filminin malzeme, renk ve kostüm açısından genel görünüm panosu [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). 3B kemer tokası ve aynı logodan madalyon üretimi (3B baskı: Alper Yaramış, Renklendirme: Cihan Bahar) [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). 3B kılıç üretimi (3B baskı: Engin Deniz Erbaş, Renklendirme: Cihan Bahar) [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). 3B Tarkan karakteri için kılıç tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Kostüm koleksiyon sunumu (yelek, pantolon, pelerin, kemer, kılıç - kılıç kını, bileklik ve ayak koruma) üretilmiş hali [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Kostüm koleksiyonu atölye üretim aşamaları [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Örme kumaşın üretimi (Desen çalışması ve üretici: Alkım Triko) [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tamamlayıcı antik metal aksesuarlar (perçinler, tokalar, zincir vb.) [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan: Mars’ın Kılıcı (1969) çizgi romanı ve film uyarlamasında Tarkan karakteri karşılaştırması [Dijital kolaj görsel]. Kostüm Tasarımcısının Sinema Eserlerinde Karakterlerin Yaratılmasındaki Rolü [Yayımlanmamış sanatta yeterlik tezi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü].
• Bahar, C. (2024). Tarkan: Mars’ın Kılıcı (1969) çizgi romanı ve film uyarlamasında Vandal Kralı Genseriko karakteri karşılaştırması [Dijital kolaj görsel]. Kostüm Tasarımcısının Sinema Eserlerinde Karakterlerin Yaratılmasındaki Rolü [Yayımlanmamış sanatta yeterlik tezi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü].
• Bahar, C. (2024). Tarkan: Mars’ın Kılıcı (1969) çizgi romanı ve film uyarlamasında Vandal Kralı Genseriko’nun kızı karakterinin karşılaştırması [Dijital kolaj görsel]. Kostüm Tasarımcısının Sinema Eserlerinde Karakterlerin Yaratılmasındaki Rolü [Yayımlanmamış sanatta yeterlik tezi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü].
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için 3B kemer tokası ve madalyon tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için ayak koruma aksesuarı tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için bileklik tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için kemer tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için kılıç kını tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için pantolon tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için pelerin tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tarkan karakteri için yelek tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Tedarik edilen özel yapım (efekt alan kuzu derisi, kurt desenli kuzu kürk (toskana), çelik tel örme kumaş) malzemeler [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Yeni “Tarkan: Mars’ın Kılıcı” filmi için kostüm konsept panosu tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır.
• Bahar, C. (2024). Yeni “Tarkan: Mars’ın Kılıcı” filmi için örme kumaş tasarımı [Dijital görsel]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, yayımlanmamış sanatta yeterlik tezinden alınmıştır. Burak, S. (1966). Tarkan karakteri çizimi [Kurşun kalem çizimi].
• Aktaran: Burak, T. (2009). Tarkan’ın yaratıcısı Sezgin Burak: Hayatı ve eserleri. İstanbul: TASEYAD Yayınları.
• cilovers.com. (2022). Avatar filminde hareket yakalama teknolojisi kullanılan bir sahne [Film sahnesi ekran görüntüsü]. cilovers.com. https://cilovers.com/avatar-a-technological-masterpiece-that-changed-the-face-of-cinema/
• Kaynak Kişi Referansı
• Ataalkın, H. (5 Nisan 2024). Örme kumaş tasarımı ve üretimi konulu kişisel görüşme [Örme kumaş imalatçısı, firma sahibi]. İstanbul.
• Bahar, N. (20 Mart 2024). Deri ürünleri tasarımı konulu kişisel görüşme [Moda tasarımcısı]. İstanbul.
• Güveyi, Y. (2 Mayıs 2024). Deri ürünleri model kalıpları çıkartma konulu kişisel görüşme [Deri model kalıp hazırlama, firma sahibi]. İstanbul.
• Sezgin, K. (10 Mayıs 2024). Deri ürünleri üretimi konulu kişisel görüşme [Deri ihracatçısı, firma sahibi]. İstanbul.
• Kayacan, M. (20 Haziran 2022). Sinemada kostüm yönetimi ve etkileri konulu kişisel görüşme [Tiyatro ve sinema oyuncusu]. Antalya.
• Saral, S. I. (12 Haziran 2023). Filmlerde kostüm tasarımcısının rolü konulu kişisel görüşme [Kostüm tasarımcısı]. İstanbul.