1950-1960 Yılları Arasında Yeditepe Dergisi’nde Yer Alan Kanon Dışı Sergiler

Bu makale 1 Nisan 1950 tarihli ilk sayısından itibaren kendisini edebiyat ve sanat dergisi olarak takdim eden Yeditepe Dergisi’ni ana kaynak olarak mercek altına almakta ve dönemin kültürel ortamında gerçekleşmiş ancak Sanat Tarihi yazınında kanon dışına bırakılmış sergilere odaklanmaktadır. Çalışma Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşı sonrası hem Avrupa ve hem de Amerika’da gelişen kültür politikalarının yansımaları altında İstanbul’da ağırlıklı olarak Beyoğlu’nda kümelenen kurumlara ait salonlarda gerçekleştirilen sergilere özellikle de sıradışı bir tür olarak “Resimli Şiir Sergileri”ne yoğunlaşmaktadır. Yeditepe Dergisi taşıdığı ‘özgür kürsü’ misyonuna uygun olarak bünyesinde çok sayıda edebiyatçı ve sanatçıyı buluşturmuş bir yayındır. İncelenen dönem içinde kitap içi illüstrasyonların ve de illüstrasyonlu kitap kapaklarının yaygınlaştığı görülür, bu durum dönemin ressam ve çizerlerinin, şair ve yazarlarla olan yakın temasının da bir sonucu gibidir. Ancak müşterek üretimleri bu örneklerle sınırlı kalmamış ve resimli şiir sergileri de gerçekleştirmişlerdir. Ne var ki Sanat Tarihi anlatısında bu örneklere yer verilmemiştir. Makale bu yaklaşımla sanat tarihi yazınında kanon dışında kalan bazı sergileri yeniden literatüre yerleştirilmesini amaçlarken gerek çapraz okumalardan gerekse diğer kaynaklardan yararlanarak sanat tarihinde daha az bahsedilen ya da neredeyse üzerinde hiç durulmamış bazı sergileri odağa taşıyarak yeniden sanat tarihi yazınına eklenmesi ve bu yolla kayda geçirilmesini hedeflenmiştir.

ABSTRACT This article examines Yeditepe Magazine, which presented itself as a journal of Literature and Art from its first issue dated April 1, 1950, as its primary source, and focuses on exhibitions that took place within the cultural milieu of the period but were excluded from the canon of Art History. The study concentrates on exhibitions held in Istanbul—predominantly in Beyoğlu—within venues belonging to institutions that emerged under the influence of post–Second World War cultural policies developing in both Europe and the United States in Turkey. In particular, it focuses on “Illustrated Poetry Exhibitions” as an unconventional exhibition format. In line with its mission as a ‘free platform,’ Yeditepe Magazine brought together a large number of writers and artists. During the period under review, the proliferation of in-book illustrations and illustrated book covers can be observed, a development that appears to be a result of the close interaction between painters and illustrators, and poets and writers. However, their collaborative productions were not limited to these examples; they also realized illustrated poetry exhibitions. Nevertheless, such practices have not been included in Art Historical narratives. With this approach, the article aims to reposition certain artists and exhibitions that have remained outside the canon of Art History within the literature. By drawing on cross-readings and other sources, it seeks to foreground and document exhibitions that have been mentioned only marginally—or almost never addressed at all—thus aiming to reintegrate them into the discourse of Art History and ensure their documentation.