KIRGIZ VE KAZAK TÜRKLERİNDE KIZ KAÇIRMA GELENEĞİ

Öz

Türkler, binlerce yıllık tarihleri boyunca aileyi toplumun temeli olarak gördükleri için aile kavramı kutsaldır. Aile, sadece kan bağıyla değil, aynı zamanda birlikte yaşamanın getirdiği dayanışma, sevgi, sadakatle şekillenen bir müessesedir. Türk kültüründe aile, bireyin kimliğini ve toplumsal konumunu belirleyen unsur olarak görülmektedir. Ailedeki her birey, birbirine karşı derin bir saygı ve sevgiyle bağlıdır. Aile, sadece dayanışma ve destek ağı değil, aynı zamanda kültürel mirasın taşıyıcısıdır. Türklerde aile bağı, toplumun temelini oluşturur ve bu bağın gücü, Türk toplumlarının direncini ve dayanıklılığını şekillendirir. Türk kültüründe kadın, toplumun temel direği ve ailenin kutsal merkezi olarak görülür. Kadın, sadece eş veya anne olarak değil, aynı zamanda bilgelik, zarafet ve güç sembolü olarak övgüyle anılır. Kadın, toplumun ilerlemesi ve refahı için değerlidir. Kadınların bilgeliği, sabrı, aile içinde ve toplumda barışın, uyumun korunmasında kritik öneme sahiptir. Ayrıca, kadının sağduyuyla yönlendirme yeteneği, toplumsal kararlara katkıda bulunmaktadır. Türklerde evlilikler genellikle aileler arasında anlaşma ve karşılıklı uzlaşmayla gerçekleşirdi. Ancak bazı durumlarda, özellikle aileler arasındaki anlaşmazlıklar veya istenmeyen evlilikler söz konusu olduğunda, çiftler kaçarak evlenmeyi tercih ederlerdi. Bu durumda, erkek genellikle sevdiği kadını kaçırarak evlenirdi. Kız kaçırma geleneği, genellikle genç çiftlerin aşkı ve kararlılığıyla ilişkilendirilirdi. Ancak, bu durum bazen aileler arasında gerilime ve anlaşmazlıklara neden olabilir ve toplumsal normlara aykırı olarak görülebilirdi. Bu çalışmada Kırgız ve Kazak Türklerinin evlilik türleri arasında yer alan kız kaçırma geleneğine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda kız kaçırma geleneği Kırgızlarda geçmişten günümüze kadar devam eden bir gelenek olarak karşımıza çıkarken, Kazaklarda özellikle 1930’lu yıllardan sonra ortaya çıkan bir gelenek olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Orta Asya
• Kadın
• Toplum
• Evlilik
• Kız Kaçırma
• Kazaklar
• Kırgızlar
• Türk Kültürü

TRADITION OF MIDDLE ABANDONMENT IN KYRGYZ AND KAZAKH TURKS

Öz

Throughout their millennia-long history, Turks consider establishing a family as sacred due to viewing the family as the foundation of society. The family, shaped not only by blood ties but also by solidarity, love, and loyalty fostered through living together, is a fundamental institution in Turkish culture. In Turkish culture, the family is seen as a determinant of an individual's identity and social position. Each member of the family is deeply connected with one another through profound respect and love. The family serves not only as a network of support and solidarity but also as a carrier of cultural heritage. The bond of family forms the basis of society among Turks, shaping the resilience and endurance of Turkish communities. In Turkish culture, women are viewed as the cornerstone of society and the sacred center of the family. Women are praised not only as wives or mothers but also as symbols of wisdom, grace, and power. Women are valued for the progress and welfare of society. The wisdom and patience of women are of critical importance in maintaining peace and harmony within the family and society. Additionally, the ability of women to guide with prudence contributes to societal decision-making. Marriages among Turks typically occurred through agreement and mutual compromise between families. However, in some cases, especially when disagreements or unwanted marriages between families arose, couples preferred to elope. In such cases, the man would often marry the woman he loved by eloping with her. The tradition of bride kidnapping was often associated with the love and determination of young couples. However, this practice could sometimes lead to tension and disagreements between families and could be viewed as contrary to societal norms. This study provides information on the tradition of bride kidnapping, which is among the types of marriages of Kyrgyz and Kazakh Turks. Research findings indicate that the tradition of bride kidnapping appears as a continuing tradition among Kyrgyz people from the past to the present, while among Kazakhs, it is identified as a tradition that emerged particularly after the 1930s.

Anahtar Kelimeler

• Central Asia
• Women
• Society
• Marriage
• Abduction
• Kazakhs
• Kyrgyz
• Turkish Culture

Kaynakça

1. Tezcan, M. (2003). Türk Kültüründe kız kaçırma geleneklerinin antropolojik çözümlenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 6(6), 1-8.
2. Ünal, A. (2021). Kırgız toplumunda geçmişten günümüze kalın (başlık parası) geleneği. Millî Folklor Dergisi, 17(131), 47-61
3. Yüce, M., & Dosbayeva, B. (2007). Kırgız Türklerinde evlenme geleneği. Modern Türk Araştırmaları Dergisi, 4(1), 8-24.