Yıl 2020, Cilt 2 , Sayı 4, Sayfalar 237 - 253 2020-09-08

ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR
ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR

Ebubekir GÜNGÖR [1]


Oğuzların Bozok kolu Anadolu’ya geldikten sonra yoğun bir şekilde Yozgat ve çevresini yurt tutmuşlardır. Bu sebeple bu bölgeye Osmanlı İdari sistemi içerisinde Bozok sancağı adı verilmiştir. Cumhuriyet döneminde bu adlandırma değişmesine rağmen, halk arasında Bozok adlandırması sürdürülmüş, 2006 yılında kurulan üniversiteye Bozok adı verilmiştir. Kazakistan’da, Bozok adlı ve kuruluşu VII. – VIII. yüzyıllara tarihlenen bir Oğuz (Türk) şehri 1998’de keşfedilmiştir. Kazakistan’da bilimsel araştırma seyahati gerçekleştirilerek, kazı ekibiyle görüşmüş, kütüphanelerde literatür, müzelerde arkeolojik eser taraması ve şehir kalıntılarının bulunduğu coğrafyadaki yüzey araştırması ile veri toplanmıştır. Bozok şehrinin Türk tarihindeki yeri ve önemi, Oğuz boy teşkilatlanmasının ana kollarından birini oluşturan Bozokların söz konusu şehrin ortaya çıkması ve toponimin oluşumundaki rolleri, Kazılar sırasında bulunan arkeolojik malzemeler ve bu malzemelerin bozkır kültürüyle ilişkisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tarihi Bozok Şehrinde bulunan kalıntılar, şehrin 8 – 14. yüzyıllar arasında üç ayrı topluluk tarafından kullanıldığını göstermektedir. Şehrin adlandırılışı, hemen yanı başındaki Buzuk gölüne atfen yapılmıştır. Bu toponim, Oğuz boy teşkilatının iki kolundan biri olan Bozoklar ile ilişkilendirilmiştir. Kazılar neticesinde ortaya çıkarılan şehir planı, mahalle mimarisi ve mezar kalıntıları, Ortaçağ Türk-İslam yaşamını yansıtmaktadır.
Oğuzların Bozok kolu Anadolu’ya geldikten sonra yoğun bir şekilde Yozgat ve çevresini yurt tutmuşlardır. Bu sebeple bu bölgeye Osmanlı İdari sistemi içerisinde Bozok sancağı adı verilmiştir. Cumhuriyet döneminde bu adlandırma değişmesine rağmen, halk arasında Bozok adlandırması sürdürülmüş, 2006 yılında kurulan üniversiteye Bozok adı verilmiştir. Kazakistan’da, Bozok adlı ve kuruluşu VII. – VIII. yüzyıllara tarihlenen bir Oğuz (Türk) şehri 1998’de keşfedilmiştir. Kazakistan’da bilimsel araştırma seyahati gerçekleştirilerek, kazı ekibiyle görüşmüş, kütüphanelerde literatür, müzelerde arkeolojik eser taraması ve şehir kalıntılarının bulunduğu coğrafyadaki yüzey araştırması ile veri toplanmıştır. Bozok şehrinin Türk tarihindeki yeri ve önemi, Oğuz boy teşkilatlanmasının ana kollarından birini oluşturan Bozokların söz konusu şehrin ortaya çıkması ve toponimin oluşumundaki rolleri, Kazılar sırasında bulunan arkeolojik malzemeler ve bu malzemelerin bozkır kültürüyle ilişkisi değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tarihi Bozok Şehrinde bulunan kalıntılar, şehrin 8 – 14. yüzyıllar arasında üç ayrı topluluk tarafından kullanıldığını göstermektedir. Şehrin adlandırılışı, hemen yanı başındaki Buzuk gölüne atfen yapılmıştır. Bu toponim, Oğuz boy teşkilatının iki kolundan biri olan Bozoklar ile ilişkilendirilmiştir. Kazılar neticesinde ortaya çıkarılan şehir planı, mahalle mimarisi ve mezar kalıntıları, Ortaçağ Türk-İslam yaşamını yansıtmaktadır.
  • Referans1 Akişev, K.A.; Habdullina, M.K. (2011). Ejelgı Astana: Bozok Kalaşıgı. Astana: Taynı Tısyaçeletiy Tyurkogo Mira.
  • Referans2 Beysenov, A.Z.; Dcumabekov, G.S.; Bazarbaeva, G.A. Put K İzuçeniyu Drevnostey Tsentra Stranı: İstoriya Sozdaniya Pervoy Arheologiçeskoy Ekspeditsii Kazahskoy Akademii Nauk, Arheologiçeskoe Nasledie Tsentralnogo Kazahstana: İzuçenie i Sohranenie, 1, ss. 11-52.
  • Referans3 Çınar, S. (2016). Sirderya Boyundaki IX – X. Yüzyıllarda Oğuz Şehirciliği (Yengi Kend ve Farab Örneğinde). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çorum.
  • Referans4 Ercilasun, G.K.; Somuncuoğlu, A. (2014). Almatı-Astana. Murat Yılmaz & A. Çolpan Kavuncu (eds.), Türk Dünyası Başkentleri, (ss. 101-1888), Ankara: Ahmet Yesevi Üniversitesi Yayınları.
  • Referans5 Fironova, V. (2017). Bozok – Sakralnoe Serdtse Stolitsı, Yejednevnaya Obşenatsionalnaya Gazeta Kazahstanskaya Pravda, 159 (28538), ss. 3.
  • Referans6 Gavrilov, D.A.; Dergaçeva, M.İ.; Habdulina, M.K. (2011). Paleopoçvı i Prirodnıe Usloviya Funktsionirovaniya Srednevekovogo Gorodişe Bozok v VIII – XIV vv., Vestnik Tomskogo Gosudarstnnego Universiteta Biologiya, 3 (15), ss. 7-15.
  • Referans7 Habdulina, M.K. (2010). Bozok Kak Drevneturkckiy Kultovıy Tsentr na Reke İşim, Kazahstan i Evreaziya Skvoz Veka: İstoriya Erheologiya Kulturnoe Nasledie, Red.: B. E. Kumekov, Almatı, ss. 177-189.
  • Referans8 Habdulina, M.K. (2016-a). Rannemusulmanskie Pogrebeniya Nekropolya Gorodişa Bozok, Dialog Gorodskoy i Stepnoy Kultur na Evraziyskom Prostranstve, Red.: S. G. Boçarova, A. G. Simdikova, Kazan – Yalta – Kişinev. ss. 93-96.
  • Referans9 Habdulina, M.K. (2016-b). Formirovanie Kulturnogo Landşafta Gorodişa Bozok, Ekologiya Drevnih i Traditsionnıh Obşestv: Materialı 5 Mejdunarodnoy Nauçnoy Konferentsii, Red.: N. P. Matveev, 5 (1), Tum. ss. 232-235.
  • Referans10 Habdulina, M.K. (2016-c). Musulmanskiy Nekropol Gorodişa Bozok (Tsentralnıy Kazahstan), Materialı Kongressa İslamskoy Arheologii Rossii i Stran SNG, Kazan. ss. 250-267.
  • Referans11 Habdulina, M.K. (2017). K.A. Akişev i İşimskaya Arheologiçeskaya Ekspeditsiya, Arheologiçeskoe Nasledie Tsentralnogo Kazahstana: İzuçenie i Sohranenie, 1, ss. 119-125.
  • Referans12 Habdulina, M.K.; Bilyalova, G.D.; Bonora, C.L. (2018). Rasprostranenie İslama v Vostoçnom Daşt-i Kıpçake po Materialam Gorodişa Bozok, Narodı i Religii Evrazii, 14 (1), ss. 16-30.
  • Referans13 Kafesoğlu, İ. (2012). Türk Milli Kültürü, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  • Referans14 Küçük, S. (2010). Eski Türklerde Renk Kavramı, Bilig, 54, ss. 185-210.
  • Referans15 M.K. Habdulina ile Görüşme, 12.07.2018.
  • Referans16 Sümer, F. (1972). Oğuzlar (Türkmenler): Tarihleri-Boy Teşkilâtı-Destanları, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
  • Referans17 Yılmaz, A. (2015). Göktürk Tarihi Coğrafyası, Cihannüma, I (1), ss. 27-65.
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Ebubekir GÜNGÖR (Sorumlu Yazar)
Kurum: BOZOK ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Destekleyen Kurum Yozgat Bozok Üniversitesi Proje Koordinasyon Uygulama ve Araştırma Merkezi
Proje Numarası 6602b-FEF/18-189
Teşekkür Yozgat Bozok Üniversitesi Proje Koordinasyon Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne teşekkür ederim.
Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 8 Eylül 2020

Bibtex @araştırma makalesi { ijvuts780459, journal = {International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies}, issn = {2687-3095}, eissn = {2687-3095}, address = {ijvuts.editor@gmail.com}, publisher = {Gökçe Yükselen PELER}, year = {2020}, volume = {2}, pages = {237 - 253}, doi = {}, title = {ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR}, key = {cite}, author = {Güngör, Ebubekir} }
APA Güngör, E . (2020). ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR . International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies , 2 (4) , 237-253 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijvuts/issue/56727/780459
MLA Güngör, E . "ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR" . International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 2 (2020 ): 237-253 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijvuts/issue/56727/780459>
Chicago Güngör, E . "ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR". International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 2 (2020 ): 237-253
RIS TY - JOUR T1 - ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR AU - Ebubekir Güngör Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies JF - Journal JO - JOR SP - 237 EP - 253 VL - 2 IS - 4 SN - 2687-3095-2687-3095 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR %A Ebubekir Güngör %T ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR %D 2020 %J International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies %P 2687-3095-2687-3095 %V 2 %N 4 %R %U
ISNAD Güngör, Ebubekir . "ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR". International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 2 / 4 (Eylül 2020): 237-253 .
AMA Güngör E . ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR. IJVUTS. 2020; 2(4): 237-253.
Vancouver Güngör E . ORTAÇAĞ BOZOK TÜRK ŞEHRİ: ARKEOLOJİK KAZILAR VE BULUNTULAR. International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies. 2020; 2(4): 237-253.