Yıl 2020, Cilt 2 , Sayı 4, Sayfalar 254 - 275 2020-09-08

Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940)

Ercan ÇELEBİ [1]


Öz Çarlık Rusya’sının yıkılmasından sonra Bolşevikler çok milletli, çok dilli ve çok dinli bir görünüm sergileyen Sovyetler İttifakı içerisinde yer alan uluslara ilk aşamada “saygılı” davranmışlar, fakat çok geçmeden ulusal politikalarını “Sovyetleştirme” siyaseti üzerine inşa etmişlerdir. Bu durum sosyal hayatta kendisini bir “Sovyet halkı oluşturmak” şeklinde göstermiştir. Birlik içerisindeki söz konusu farklılıkların ortadan kaldırılarak “tek tip Sovyet insanı modeli” oluşturmak ana hedef haline getirilmiştir. Bu politikanın alt yapısını oluşturmak için gayri Rus halkların eğitim sistemine el atılmış; yerli mektepler kapatılarak, tek tip Sovyet mektepleri kurulmuş ve eğitim sistemi merkezileştirilmiştir. Eğitimin üst yönetimlerine Ruslar yerleştirilmiş ve eğitim, Rus diline dayandırılmıştır. Sovyet Eğitim Sistemi’nde 1933 yılına kadar her mektep, her muallim kendi tecrübesini uygulamış, dünyada ortaya konulan öğretim metotlarının tamamı, yarı okur-yazar Sovyet muallimleri tarafından tatbik edilmiştir. 1935 yılında Stalin ve Molotof’un imzasıyla çıkarılan bir emirnâme ile eğitimde görülen bu plânsızlık ortadan kaldırılmaya ve mekteplerde temin edilemeyen nizâm, talim ve terbiyenin gerçekleştirilmesine çalışılmıştır. Bu çalışmada Sovyet Özbekistan’da 1930-1940 yılları arasındaki eğitimin genel durumu ele alınmış ve Sovyet eğitim sisteminin Özbekistan’daki uygulamalarına yer verilmiştir.
Özbekistan, , Sovyet Rusya, , Sovyet Eğitim Sistemi
  • BAKALO İ. 1965). “Sovyetler Birliği Komünist Partisinin Halk Eğitim Alanındaki Millî Siyaseti”. Dergi, Sayı: 39-40.
  • ÇELEBİ E. (2002). “Gayr-i Rus Halkların Devlet İdarelerine İştiraki ve Yerlileştirme Meselesi”. Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, Sayı: 141.
  • ÇELEBİ E. (2019). “Türkistan Millî Mücadelesi: Sovyet Tarih Görüşü Bakımından Bir Değerlendirme”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, sayı: 4, 1916-1940.
  • DEVLET N. (1985). Rusya Türklerinin Millî Mücadele Tarihleri (1905-1917). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • SARAY M. (1987). Türk Dünyasında Eğitim Reformu Ve Gaspıralı İsmail Bey (1851-1914). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  • SARAY M. (1993). Özbek Türkleri Tarihi. İstanbul: Nesil yayıncılık.
  • TEKİNER S. (1966). “Türkistan Cedidizmi Komünist Propagandasının Dikkat Merkezinde”. Dergi, Sayı: 45.
  • VORONİTSSİN S. (1964). “Sovyet Türkistan’ında Okul ve Bilim”. Dergi, Sayı: 55.
  • Abdulvahab (1937). “Maarif Cephesinde”. Yaş Türkistan, Sayı: 90, s. 5-9.
  • Abdulvahab (1938a). “Türkistan’da 1937/1938’inçi Oku Yılı Kanday Ötkezile Yatır?”. Yaş Türkistan, Sayı: 103, s. 17-24.
  • Abdulvahab (1938b). “Maarif Cephesinde”. Yaş Türkistan, Sayı: 107, s. 15-21.
  • Abdulvahab (1938c). “Maarif Cephesinde”. Yaş Türkistan, Sayı: 108, s. 19-26.
  • Abdulvahab (1939). “Maarif Cephesinde”. Yaş Türkistan, Sayı: 112, s. 34-38.
  • “Bugünki Türkistan Ahvalinden” (1933). Yaş Türkistan, Sayı: 38, s. 18-22.
  • “Buhara’da Yaşirin Mektep” (1936). Yaş Türkistan, Sayı: 77, s. 1.
  • İsen Tursun (1934). “Bolşeviklernin Türkistan’da Medeniyet Sahasındagi Yutuklarından”. Yaş Türkistan, Sayı: 53, s. 18-26.
  • “Maarif Cebhesinde” (1932). Yaş Türkistan, Sayı: 26, s. 33-35.
  • Oktay (1936). “Aylıksız Aç Muallimler”. Yaş Türkistan, Sayı: 85, s. 8-14.
  • “Özbekistan’ın Moskva’da Kanca Talebesi Bar?” (1934). Yaş Türkistan, Sayı: 59, s. 40.
  • “Ruslaştırma Siyaseti Küçeymekte” (1935). Yaş Türkistan, Sayı: 74, s. 9-12.
  • “Ruslaştırış Yulıda Mühim Bir Adım” (1935). Yaş Türkistan, Sayı: 73, s. 40
  • “Ruslıkka Karşı Türkistan Yaşları” (1933). Yaş Türkistan, Sayı: 44, s. 20-25.
  • “Sovyet Mekteplerinde Kadro Meselesi” (1937). Yaş Türkistan, Sayı: 87, s. 40.
  • “Şu Yıl Salınacak Mektep Binaları” (1936). Yaş Türkistan, Sayı: 77, s. 1.
  • Tahir (1934). “Türkistan’da Birinçi Biş Yıllık Yekünü: Maarif”. Yaş Türkistan, Sayı: 61, s. 9-17.
  • Tahir (1936). “Bolşeviklernin Millî Siyaset Oyunu”. Yaş Türkistan, Sayı: 78, s. 7-8.
  • Taşbalta (1935). “Maarif Cebhesinde”. Yaş Türkistan, Sayı: 71, s. 38-42.
  • Taşbalta (1936). “Sovyet Mektebi”. Yaş Türkistan, Sayı: 83, s. 25-30.
  • Taşbalta (1939). “Rus Tili Dersi Meselesi Etrafında Tartışma”. Yaş Türkistan, Sayı: 115, s. 20-23.
  • “Taşkend Mekteplerinin Tazelik ve Sıhhî Vaziyetleri” (1931). Yaş Türkistan, Sayı: 22.
  • Timuroğlu (1930). “Türkistan’da Mekteb Meselesi”. Yaş Türkistan, Sayı: 2, s. 22-30.
  • Timuroğlu (1932). “Türkistan’da Sovyet Maarifinin Kemiyet ve Keyfiyeti”, Yaş Türkistan, Sayı: 36, s. 17-22.
  • “Türkistanga Dair Bazı Rakamlar” (1938). Yaş Türkistan, Sayı: 98, s. 38-40.
  • “Türkistan Haberleri: Maarif İşleri” (1932). Yaş Türkistan, Sayı: 37, s. 37-40.
  • “Türkistan Haberleri: Maarif Cebhesinde” (1934). Yaş Türkistan, Sayı: 57, s. 41-42.
  • “Türkistan Haberleri: Özbekistan’da 10 Yıllık Mektep ve Orta Mektepten Çıkkan Talebeler” (1936). Yaş Türkistan, Sayı: 83, s. 1.
  • “Türkistan Haberleri: Âli Mekteplerdeki Kadrolar Kalay Hazırlanadır?” (1936). Yaş Türkistan, Sayı: 83, s. 1.
  • “Türkistan Mekteplerinde” (1938). Yaş Türkistan, Sayı: 98, s. 1.
  • Yaş Türkistanlı (1930). “Rus İstilası Astıda Türkistanlılarnın Millî Hareketlerinden”. Yaş Türkistan, Sayı: 2, s. 13-22.
  • Yaş Türkistanlı (1934a). “Türkistan Mekteplerinde”. Yaş Türkistan, Sayı: 62, s. 17-21.
  • Yaş Türkistanlı (1934b). “Gaspıralı İsmail Bik”. Yaş Türkistan, Sayı: 57, s. 30-33.
  • “Yüksek Ziraat mektebini Bitirgenler” (1933). Yaş Türkistan, Sayı: 46, s. 39.
  • “1933/1934’ünçü Oku yılı Kanday Ötkezildi?” (1934). Yaş Türkistan, Sayı: 58, s. 39-40.
Birincil Dil tr
Konular Beşeri Bilimler, Ortak Disiplinler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-0524-2757
Yazar: Ercan ÇELEBİ (Sorumlu Yazar)
Kurum: Kastamonu Üniversitesi
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 8 Eylül 2020

Bibtex @araştırma makalesi { ijvuts785605, journal = {International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies}, issn = {2687-3095}, eissn = {2687-3095}, address = {ijvuts.editor@gmail.com}, publisher = {Gökçe Yükselen PELER}, year = {2020}, volume = {2}, pages = {254 - 275}, doi = {}, title = {Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940)}, key = {cite}, author = {Çelebi̇, Ercan} }
APA Çelebi̇, E . (2020). Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940) . International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies , 2 (4) , 254-275 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijvuts/issue/56727/785605
MLA Çelebi̇, E . "Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940)" . International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 2 (2020 ): 254-275 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijvuts/issue/56727/785605>
Chicago Çelebi̇, E . "Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940)". International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 2 (2020 ): 254-275
RIS TY - JOUR T1 - Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940) AU - Ercan Çelebi̇ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies JF - Journal JO - JOR SP - 254 EP - 275 VL - 2 IS - 4 SN - 2687-3095-2687-3095 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940) %A Ercan Çelebi̇ %T Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940) %D 2020 %J International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies %P 2687-3095-2687-3095 %V 2 %N 4 %R %U
ISNAD Çelebi̇, Ercan . "Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940)". International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 2 / 4 (Eylül 2020): 254-275 .
AMA Çelebi̇ E . Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940). IJVUTS. 2020; 2(4): 254-275.
Vancouver Çelebi̇ E . Stalin Dönemi'nde Özbekistan’da Eğitimin Genel Durumu (1930-1940). International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies. 2020; 2(4): 254-275.