Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi

Yıl 2021, Cilt 3, Sayı 6, 183 - 224, 31.08.2021

Öz

ABD ve diğer NATO güçlerinin çekilme sürecinin hızlanmasıyla birlikte Afganistan, dünya kamuoyunun en önemli gündem maddelerinden biri olmuş durumda. Çin ve Pakistan himayesinde devam eden Taliban ilerleyişi, Batılı başkentlerde olduğu gibi beş Orta Asya ülkesinde de endişeyle izlenmekte. Bölge ülkeleri gerek Taliban Afganistan’ını gerekse Taliban hâkimiyeti sonrası ülkenin özellikle kuzey bölgelerinde etkinliğini artıracağı varsayılan El-Kaide, Horasan İslam Emirliği (IŞİD), Özbekistan İslami Hareketi, Türkistan İslami Hareketi gibi aşırılık yanlısı cihatçı örgütleri, ulusal güvenlikleri bakımından bir tehdit olarak algılamaktadır. Makalede; bölge ülkelerinin Afganistan krizine bakış açıları ve tehditler karşısında aldıkları önlemlerin yanı sıra Afganistan’dan çekilen ABD’nin Orta Asya hükûmetlerinden talep ettiği üsler konusu ele alınmaktadır. 2001’den bugüne Batılı güçler için çalışan “tercümanlar”ın komşu ülkelere güvenli bir şekilde yerleştirilmesi de ABD’nin talepleri arasındadır. Ülkemizde gündeme gelmeyen ancak Washington, Moskova ve Orta Asya başkentlerinde ciddi biçimde tartışılan üs talebi konusu makalede etraflıca incelenmiştir. Afganistan’da yaşananlar aslında ABD-Çin çekişmesinin bir yansımasıdır. Çin, 21. yüzyıla damgasını vuracak Bir Kuşak Bir Yol Projesi’nin güvenliğini ve işleyişini garanti altına almak için hem Orta ve Güney Asya’da hem de Orta Doğu’da “Pax China” olarak adlandırdığımız yeni bir dünya sistemi inşa etmek istemektedir. Bir Kuşak Bir Yol’un en önemli koridoru CPEC, şah damarı ise Pakistan’ın Gwadar Limanı’dır. Yeni dünya düzeni; bu projede yer alan ülkelerle bu projeyi engellemek isteyen ABD, Hindistan, Japonya gibi güçler arasındaki çatışmanın seyrine göre şekillenecektir. Brezinski’nin 90’lı yıllarda sözünü ettiği Büyük Satranç Tahtası artık Orta Asya’dır.

Kaynakça

  • Afanasyev, V. V. (2018). Krah Evropı: Perspektivı Svetlıye. Moskva: Nauçno-Populyarnoye İzdaniye.
  • Dressler, J. A. (2010) The Haqqani Network From Pakistan to Afghanistan. Washington: Institute for the Study of War, Afghanistan Report-6.
  • Dugin, A. (2005). Rus Jeopolitiği Avrasyacı Yaklaşım. (çev. İmanov, Vügar) İstanbul: Küre Yayınları.
  • Huasheng, Z. (2012). China and Afghanistan: China’s Interests, Stances and Perspectives. Washington, Center For Strategic and International Studies.
  • Mufti, M. (2012). Religion and Militancy in Pakistan and Afghanistan. Washington: Center For Strategic and International Studies.
  • National Security Strategy of the United States of America, December 2017.
  • Roy, O. (2000). Yeni Orta Asya. (çev. Moralı, Mehmet) İstanbul: Metis Yayınları.
  • Saparbek, M. (2018). Orta Asya’da Radikal İslam’ın Doğuşu. (Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
  • Siddique, Q. (2018) Pakistan’s Future Policy Towards Afghanistan. Copenhagen: Diis Report 2011: 08, Danish İnstitute for International Studies.
  • Wilkey, N. (2014). Sucide Attacks in Afghanistan and Pakistan. (Adelaide Üniversitesi, Felsefe ve Siyaset Bölümü, Yayımlanmamış Doktora Tezi)
  • Yeğin, A. (2015). Afganistan Siyasetini Anlama Kılavuzu. Ankara: SETA

Yıl 2021, Cilt 3, Sayı 6, 183 - 224, 31.08.2021

Öz

Kaynakça

  • Afanasyev, V. V. (2018). Krah Evropı: Perspektivı Svetlıye. Moskva: Nauçno-Populyarnoye İzdaniye.
  • Dressler, J. A. (2010) The Haqqani Network From Pakistan to Afghanistan. Washington: Institute for the Study of War, Afghanistan Report-6.
  • Dugin, A. (2005). Rus Jeopolitiği Avrasyacı Yaklaşım. (çev. İmanov, Vügar) İstanbul: Küre Yayınları.
  • Huasheng, Z. (2012). China and Afghanistan: China’s Interests, Stances and Perspectives. Washington, Center For Strategic and International Studies.
  • Mufti, M. (2012). Religion and Militancy in Pakistan and Afghanistan. Washington: Center For Strategic and International Studies.
  • National Security Strategy of the United States of America, December 2017.
  • Roy, O. (2000). Yeni Orta Asya. (çev. Moralı, Mehmet) İstanbul: Metis Yayınları.
  • Saparbek, M. (2018). Orta Asya’da Radikal İslam’ın Doğuşu. (Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
  • Siddique, Q. (2018) Pakistan’s Future Policy Towards Afghanistan. Copenhagen: Diis Report 2011: 08, Danish İnstitute for International Studies.
  • Wilkey, N. (2014). Sucide Attacks in Afghanistan and Pakistan. (Adelaide Üniversitesi, Felsefe ve Siyaset Bölümü, Yayımlanmamış Doktora Tezi)
  • Yeğin, A. (2015). Afganistan Siyasetini Anlama Kılavuzu. Ankara: SETA

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Uluslararası İlişkiler
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Hayrettin SAĞDIÇ> (Sorumlu Yazar)
Özel İhlas Koleji
0000-0001-6979-6367
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 31 Ağustos 2021
Gönderilme Tarihi 19 Ağustos 2021
Kabul Tarihi 29 Ağustos 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt 3, Sayı 6

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { ijvuts984580, journal = {International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies}, issn = {2687-3095}, eissn = {2687-3095}, address = {ijvuts.editor@gmail.com}, publisher = {Gökçe Yükselen PELER}, year = {2021}, volume = {3}, number = {6}, pages = {183 - 224}, title = {Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi}, key = {cite}, author = {Sağdıç, Hayrettin} }
APA Sağdıç, H. (2021). Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi . International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies , 3 (6) , 183-224 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijvuts/issue/64704/984580
MLA Sağdıç, H. "Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi" . International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 3 (2021 ): 183-224 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijvuts/issue/64704/984580>
Chicago Sağdıç, H. "Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi". International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 3 (2021 ): 183-224
RIS TY - JOUR T1 - Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi AU - HayrettinSağdıç Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - DO - T2 - International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies JF - Journal JO - JOR SP - 183 EP - 224 VL - 3 IS - 6 SN - 2687-3095-2687-3095 M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Uluslararası İdil - Ural ve Türkistan Araştırmaları Dergisi Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi %A Hayrettin Sağdıç %T Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi %D 2021 %J International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies %P 2687-3095-2687-3095 %V 3 %N 6 %R %U
ISNAD Sağdıç, Hayrettin . "Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi". International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies 3 / 6 (Ağustos 2021): 183-224 .
AMA Sağdıç H. Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi. IJVUTS. 2021; 3(6): 183-224.
Vancouver Sağdıç H. Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi. International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies. 2021; 3(6): 183-224.
IEEE H. Sağdıç , "Afganistan Sorunu Karşısında Türkistan ve ABD’nin Orta Asya Devletlerinden Üs Talebi", International Journal of Volga - Ural and Turkestan Studies, c. 3, sayı. 6, ss. 183-224, Ağu. 2021