Türk Sineması’nda Mübadele Belgeselleri ve Yaratıcı Bir Örnek: Dönüş / The Return

Göç, insanlığın varoluşundan itibaren her zaman yanı başında yer almış bir olgudur. Ait olduğumuz toplumun, yaşadığımız coğrafyanın ve çağımızın en önemli gerçeklerinden biri olmuş ve olmaktadır. Türk ve Yunan tarihinin en dramatik göçü olan Türk-Yunan Nüfus Mübadelesi, 20 Kasım 1922’de başlayan Lozan Barış Konferansı’nın, 30 Ocak 1923’te yapılan ilk safhası sonunda imzalanan anlaşma sonucunda zorunlu kılınmıştır. Böylesi bir zorunlu göçün iki toplumda da yarattığı sosyal, ekonomik, kültürel ve politik sorunlar, kaçınılmaz olarak, tarihsel dünyadan bize doğrudan bahseden belgesellerin de ilgi alanına girmiştir. Türk sinemasında Mübadele belgesellerinin arasında, Dönüş/The Return (2017) belgeseli, kullandığı teknikler ve yapım stratejilerinin çeşitliliğiyle çağdaş ve yaratıcı bir örnek olarak göze çarpmaktadır. Bu çalışmada, yönetmen Nesli Özalp Tuncer’in, tarihsel dünyaya dair görüşlerini görsel ve işitsel olarak ifade etme çabasının ürünü olan, kendine özgü bir sesi yaratırken kullandığı farklı türler, belgesel biçemleri; bunlar ve sinemasal anlatı arasındaki bağlar incelenmiştir.