Dijital Kütüphanecilik: Türkiye’de 2000-2024 Yılları Arasında Yazılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Öz

Günümüzde meydana gelen teknolojik değişmeler ile kullanıcıların ve kurumların yapısında bazı gelişmelerin yaşandığı ve dijitalin daha fazla önem kazandığı gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın amacını, Türkiye’de 2000-2024 yıllarını kapsayan süreçte Ulusal Tez Merkezi’nde “dijital kütüphanecilik” konusunda yayınlanan lisansüstü tezlerinin incelenmesi ve alana yönelik eğilimlerin saptanması oluşturmaktadır. Çalışmada içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. 2000-2024 yılları arasında “kütüphane” konulu 1418 tez bulunurken, başlıklarında dijital kavramların yer aldığı 73 adet tez araştırmaya dahil edilmiştir. Başlıklarda en çok “Elektronik Bilgi/ Kaynak/ Ortam/ Yayın”, kelimelerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. 26 tezde “belgesel kaynak/literatür” analiz yöntemi, 39 tezde anket tekniği kullanılmıştır. En çok tez Ankara Üniversitesi SBE öğrencileri tarafından yazılmıştır. 2000-2013 yılları arasında her yıl tez yayınlanmadığı fakat 2014 ve sonrasında her yıl tez yayınlandığı saptanmıştır. Gerekli literatür taraması sonucunda 2000-2024 yılları arasında dijital kütüphanecilik konusunda yayınlanmış lisansüstü tezlerin incelenmesine yönelik herhangi bir akademik çalışmaya rastlanmaması araştırmanın önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• Dijital Dönüşüm
• Kütüphane
• Dijital Kütüphanecilik
• Sanal Kütüphanecilik.

Kaynakça

1. Afzali, Mehdi (2008), “Karma Kütüphane: Dijital Ve Geleneksel Kütüphanelerin Odak Noktası”, Türk Kütüphaneciliği, 22(3), 266-278.
2. Atalay, Gül Esra (2018), “Dijital Çağda Marshall Mcluhan'ı Yeniden Düşünmek: Bir Uzantı Ve Ampütasyon Olarak Yeni Medya Teknolojileri”, Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 4(6), 27-48.
3. Bayter, Mustafa ve Yıldırım, Kübra (2023), “Dijital Kütüphaneler Ve Sosyal Medyanın Sentezi: Bilgi Paylaşımında Yenilikçi Güç”, Library Archive and Museum Research Journal, 4(2), 185-200. doi:https://doi.org/10.59116/lamre.1328838
4. Bezirci, Pervin ve Biçen Aras, Bahar (2022), “COVID-19 Ve Üniversite Kütüphanelerinin Twitter Kullanımı”, Library Archive and Museum Research Journal, 3(1), 1-26. doi:https://doi.org/10.29228/lamre.55065
5. Bozkurt, Aras, Hamutoğlu, Nazire Burçin, Liman Kaban, Ayşegül, Taşçı, Gülşah ve Mona Aykul (2021), “Dijital Bilgi Çağı: Dijital Toplum, Dijital Dönüşüm, Dijital Eğitim Ve Dijital Yeterlilikler”, Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 35-63. doi:https://doi.org/10.51948/auad.911584
6. Bush, Vannevar (1945) “As We May Think. The Atlantic Monthly” (Çevrimiçi) https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1945/07/as-we-may-think/303881/ (Erişim Tarihi: 15 Ekim, 2024)
7. Castells, Manuel (2010). The Rise Of The Network Society - The İnformation Age: Economy, Society, And Culture. A John Wiley & Sons, Ltd., Publication
8. Çalık, Muammer ve Sözbilir, Mustafa (2014) “İçerik Analizinin Parametreleri”, Eğitim ve Bilim, 39(174), 33-38. doi:http://dx.doi.org/10.15390/EB.2014.3412

9. Ersöz, Betül ve Özmen, Mehmet (2020) “Dijitalleşme Ve Bilişim Teknolojilerinin Çalışanlar Üzerindeki Etkileri”, AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 11(42), 170-179. doi:https://doi.org/10.5824/ajite.2020.03.007.x
10. Göçoğlu, Volkan, Babaoğlu, Cenay ve Öktem, Mustafa Kemal (2017) “Dijital Kütüphanelerin Üniversite Akademik Performansına Etkisi: Kamu Yönetimi Disiplini Bağlamında Bir İnceleme”, Yasama Dergisi, (36), 93-120.
11. Gökkurt Demirtel, Özlem, Yıldırım, Banu Fulya ve Can, Şerife Funda (2023) “Kültürel Miras Taşıyıcısı Olarak Dijital Kütüphaneler: Dede Korkut Kitabının Dresden Dijital Nüshası”, Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 10(1), 333 - 350. doi:https://doi.org/10.16985/mtad.1180851
12. Kara, Nurat ve Karanfiloğlu, Mehmet (2020) “İetişimin Dijitalleşmesi: Pandemi (COVID-19) Ve Enformasyon Teknolojileri”, AJIT-e Akademik Bilgi Teknolojileri Dergisi, 11(42):87-99. doi:https://doi.org/10.5824/ajite.2020.03.003.x
13. Karataş Ateş, Esmeray (2015) “Dijitalleştirme Süreci ve Dijital Kütüphane Uygulamalarına Bir Bakış”, Türk Araştırmaları Dergisi, 10(10), 561-574. doi:https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8528
14. Keralapura, Manjunatha (2009) “Technology And Customer Expectation İn Academic Libraries: A Special Reference To Technical/Management Libraries İn Karnataka”, The International Information & Library Review, 41(3):184-195. doi:https://doi.org/10.1080/10572317.2009.10762812
15. Kutluca, Tamer ve Yalman, Murat (2016) “Geleneksel Kütüphanelere Alternatif Bir Tasarım: E- Kütüphane”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(35), 345-366. doi:https://doi.org/10.31795/baunsobed.645306
16. Külcü, Özgür (2010) “Belge Yönetiminde Yeni Fırsatlar: Dijitalleştirme Ve İçerik Yönetimi Uygulamaları”, Bilgi Dünyası, 11(2): 290-331. doi:https://doi.org/10.15612/BD.2010.239
17. Lesk, M. (1997). Practical Digital Libraries: Books, Bytes And Bucks, Morgan Kaufmann Publishers.
18. Licklider, J. (1965). Libraries Of The Future, Massachusetts: Massachusetts Institute of Technology Press .
19. McLuhan, M. (1962). The Gutenberg Galaxy, Toronto Üniversitesi Yayınları .
20. Mcluhan, M., ve Powers, B. R. (2020). Global Köy, Bahar Öcal Düzgören (Çev.), Scala Yayıncılık.
21. Mnzava, Esther Ernest (2020) “Twitter Library Account: Highlights For The Users And Librarians”, Library Hi Tech News, (2), 8-10. doi:https://doi.org/10.1108/LHTN-07-2020-0064
22. Nguyen, Minh Hao ve Hargittai, Eszter (2021) “Digital İnequality İn Communication During A Time Of Physical Distancing: The Case Of Covid-19”, Computers in Human Behavior, 120(5), 106-717. doi:https://doi.org/10.1016/j.chb.2021.106717
23. Sarıtaş, Ahmet, Korkmaz, İlknur ve Tunca, Mustafa Zihni (2017) “Pazarlama İletişiminde İnovatif Bir Kanal Olarak Sosyal Medyanın Kullanımı: Otomotiv Sektörü Üzerine Bir Araştırma”, Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (4), 95 - 108. doi:https://doi.org/10.18092/ulikidince.351610
24. Skog, Daniel (2019) “The Dynamics Of Digital Transformation: The Role Of Digital İnnovation, Ecosystems And Logics İn Fundamental Organizational Change”, Yayımlanmış Doktora Tezi. Umea University.
25. Suri, Harsh ve Clarke, David (2009) “Advancements İn Research Synthesis Methods: From A Methodologically İnclusive Perspective”, Review of Educational Research, 79(1):395-430. doi:https://doi.org/10.3102/0034654308326349
26. Tarakçı, İ. E., ve Göktaş, B. (2021). Dijital Gelecek, Dijital Dönüşüm, Efe Akademi.
27. Teichert, Roman (2019) “Digital Transformation Maturity: A Systematic Review Of Literature”, Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 67(6):1673-1687. doi:https://doi.org/10.11118/actaun201967061673 Ulusal Tez Merkezi. (2024) Kütüphanecilik. (Çevrimiçi) https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/. (Erişim Tarihi: 01.08.2024).
28. Ültay, Esra, Akyurt, Hakan ve Ültay, Neslihan (2021) “Sosyal Bilimlerde Betimsel İçerik Analizi”, IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188 - 201. doi:https://doi.org/10.21733/ibad.871703
29. Üstün, Ayşe (1994) “Teknolojik Gelişmelerin Kütüphane Ve Bilgi Merkezlerine Etkisi (Yasalar Açısından Bir Yaklaşım)”, Türk Kütüphaneciliği, 8(3), 217-229.
30. We Are Social. (2024) Digital 2024: 5 Billion Social Media Users. (Çevrimiçi) https://wearesocial.com/us/blog/2024/01/digital-2024-5-billion-social-media-users/. (Erişim Tarihi: 01.08.2024).
31. Yılmaz, Fikret. (2021) “Türkiye'deki Üniversite Kütüphanelerinde Sosyal Medyanın Etkin Kullanımı Ve Analizi”, Yayımlanmış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi.