Haber Merkezlerinde Dolaylı Denetim: Bir Katılımlı Gözlem Çalışması

Öz

Özet
Editoryal bağımsızlık iddiasının temel dayanak noktalarından biri, haber üretim sürecinde, muhabirin emeği üzerinde doğrudan bir denetimin olmamasıdır. Ancak yeni kapitalist düzende, tüm diğer işyerleri gibi, haber merkezlerinde de, doğrudan denetim yerini dolaylı denetim mekanizmalarına bırakmıştır. Dolayısıyla doğrudan denetimin yokluğu, o işyerinde çalışanın emeği üzerine hiç denetim uygulanmadığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu çalışmada, genel olarak orta sınıf mensubu olarak habercilerin, ekonomik sermayeyi ikinci plana atmaya eğilimli oldukları ve genel olarak meritokratik toplum tasarımına inandıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu nedenle, genel olarak habercilerin de bağlı olduğu orta sınıf, sınıf bilinçlerini yitirmeye meyillidir. Sınıf bilincinin yokluğu ise, doğrudan denetimin kontrol mekanizmaları içindeki yerinin, oransal olarak azalmasına neden olmaktadır. İçselleştirme mekanizmaları üzerinden dolaylı denetim mekanizmaları işlemektedir. Habercilikteki dolaylı denetim mekanizmalarını anlamak amacıyla ulusal haber kanalının Ankara bürosunda bir hafta boyunca katılımlı gözlem yapılmıştır. Bu süreç içerisinde elde edilen verilerle, televizyon haberciliğinde, yeni denetim mekanizmalarının yerleştiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• -

Haber Merkezlerinde Dolaylı Denetim: Bir Katılımlı Gözlem Çalışması

Öz

Editoryal bağımsızlık iddiasının temel dayanak noktalarından biri, haber üretim sürecinde, muhabirin emeği üzerinde doğrudan bir denetimin olmamasıdır. Ancak yeni kapitalist düzende, tüm diğer işyerleri gibi, haber merkezlerinde de, doğrudan denetim yerini dolaylı denetim mekanizmalarına bırakmıştır. Dolayısıyla doğrudan denetimin yokluğu, o işyerinde çalışanın emeği üzerine hiç denetim uygulanmadığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu çalışmada, genel olarak orta sınıf mensubu olarak habercilerin, ekonomik sermayeyi ikinci plana atmaya eğilimli oldukları ve genel olarak meritokratik toplum tasarımına inandıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu nedenle, genel olarak habercilerin de bağlı olduğu orta sınıf, sınıf bilinçlerini yitirmeye meyillidir. Sınıf bilincinin yokluğu ise, doğrudan denetimin kontrol mekanizmaları içindeki yerinin, oransal olarak azalmasına neden olmaktadır. İçselleştirme mekanizmaları üzerinden dolaylı denetim mekanizmaları işlemektedir. Habercilikteki dolaylı denetim mekanizmalarını anlamak amacıyla ulusal haber kanalının Ankara bürosunda bir hafta boyunca katılımlı gözlem yapılmıştır. Bu süreç içerisinde elde edilen verilerle, televizyon haberciliğinde, yeni denetim mekanizmalarının yerleştiği sonucuna varılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Habercilik, dolaylı denetim, meritokrasi, orta sınıf, kültürel sermaye

Kaynakça

1. Bauman, Zygmunt (2005), Bireyselleşmiş Toplum, Çev. Yavuz Alogan, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
2. Boratav, Korkut (1991), 1980’li Yıllarda Türkiye’de Sosyal Sınıflar, Ankara: İmge Yayınevi.
3. Boratav, Korkut (2005), Türkiye İktisat Tarihi 1908-2002, Ankara: İmge Yayınevi.
4. Boratav, Korkut (2010), Emperyalizm, Sosyalizm ve Türkiye, İstanbul: Yordam Yayınları.
5. Bourdieu, Pierre (1995), Pratik Nedenler Eylem Kuramı Üzerine, Çev. Hülya Tufan, İstanbul: Kesit Yayınevi.
6. Bourdieu, Pierre (1997), Televizyon Üzerine, Çev. Tufan Ilgaz, İstanbul: YKY.
7. Bourdieu, Pierre (2012), Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar, Çev. Nazlı Ökten, İstanbul: İletişim Yayınları.
8. Golding, Peter ve Murdock, Graham (1997), “Kültür, İletişim ve Ekonomi Politik”, Medya Kültür Siyaset içinde, Çev. Dilek Beybin Kejanlıoğlu, Der. S. İrvan, Ankara: Ark Yayınları.

9. Kaya, Raşit (2008), İktidar Yumağı, Medya-Sermaye-Devlet, Ankara: İmge Yayınevi.
10. Klinenberg, Eric (2005), “Convergence: News Production in a Digital Age”, The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, Ocak.
11. Mills, C. Wright (2000), Toplumbilimsel Düşün, Çev. Ünsal Oskay, İstanbul: Der Yayınları.
12. Sennett, Richard (2005), Otorite, Çev. Kamil Durand, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
13. Sennett, Richard (2008), Karakter Aşınması Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri, çev. Barış Yıldırım, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
14. Sennett, Richard (2009), Yeni Kapitalizmin Kültürü, Çev. Aylin Onacak, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
15. Sennett, Richard (2010), Zanaatkâr, Çev. Melih Pakdemir, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
16. Tulgar, Ahmet (2009), “Muhabir ve Gazetecilik: Muhabir Plazalara Kapatılırken”, Gazeteciliğe Başlarken, Okuldan Haber Odasına, Der. S. Alankuş, İstanbul: İletişim Vakfı.
17. Wayne, Mike (2006), Marksizm ve Medya Araştırmaları: Anahtar Kavramlar, Çağdaş Eğilimler, Çev. Barış Cezar, İstanbul: Yordam Yayınları.