Erken Cumhuriyet döneminde bir biyopolitika alanı olarak kadın sağlığı: Türk Kadın Yolu’nun kadın sağlığı politikalarına yaklaşımı
Öz
Bu çalışma, erken Cumhuriyet döneminde kadın sağlığının biyopolitik bir alan olarak nasıl kurgulandığını Türk Kadın Yolu dergisi üzerinden incelemektedir. Cumhuriyet’in modernleşme projesi, bedeni ulusun geleceğiyle ilişkilendiren bir sağlık ve ahlak rejimi üretmiş; kadın bedeni bu rejimin merkezine yerleştirilmiştir. Bu çerçevede kadın sağlığı; annelik, doğurganlık, hijyen ve bedensel disiplin gibi temalar üzerinden nüfusun sürekliliği ve ulusal modernleşme hedefleriyle ilişkilendirilmiştir. Çalışma, bu bağlamda dergide yer alan kadın sağlığına ilişkin yazıların, dönemin biyopolitik söylemleriyle nasıl kesiştiğini ve “modern kadın” idealinin hangi bedensel normlar üzerinden inşa edildiğini analiz etmektedir. Niteliksel içerik analizi tekniği uygulanan araştırmada 1925-1927 yılları arasında yayımlanan yazılar incelenmiştir. Yazılar, sağlık bilgisinin kadınlara yönelik tıbbi bir bilgilendirme alanı olmanın yanı sıra toplumsal sorumluluk ve modern yurttaşlık konumlarını da düzenleyen bir söylem üretmektedir. Bulgular, derginin kadın bedeni üzerinde disipline edici bir söylem kurmakla birlikte, kadınlara sağlık ve bilgi aracılığıyla sınırlı da olsa bir öznellik alanı tanıdığını göstermiştir. Böylece Türk Kadın Yolu hem Cumhuriyet’in biyopolitik hedeflerini destekleyen hem de kadınların kamusal görünürlüğünü artıran ikili bir işlev üstlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
gazetecilik, türk kadın yolu, türk modernleşmesi, biyopolitika, kadın sağlığı
Kaynakça
- Ahmed, P. (1925). Abla mektupları-6. Türk kadın yolu, 7, 13.
- Akın, A. ve Aykut, N. B. (2011). Nüfus politikasının oluşturulmasında Türkiye deneyimi. Sağlık ve Toplum, 3(2), 45-62.
- Akşit, E. E. (2010). Geç Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde nüfus kontrolü yaklaşımları. Toplum ve Bilim, 117, 177-197.
- Altınay, A. G. (Der.). (2004). Vatan, millet, kadınlar. İletişim.
- Arat, Z. F. (1998). Kemalizm ve Türk kadını. A. Berktay Hacımirzaoğlu (Ed.), 75 yılda kadınlar ve erkekler (s. 51-57). Tarih Vakfı.
- Arpacı, M. (2015). Modernleşen Türkiye’de beden ve nüfus politikaları: Hıfzıssıhha, terbiye, öjeni (Doktora tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, İstanbul.
- Aydemir, Ş. S. (1932). İnkılap ve kadro. Muallim Ahmet Halit.
- Bartky, S. L. (1988). Foucault, femininity, and the modernization of patriarchal power. I. Diamond ve L. Quinby (Ed.), Feminism and Foucault: Reflections on resistance (s. 129-152). Northeastern University.
- Berktay, F. (2003). Tarihin cinsiyeti. Metis.
- Bora, A. (2010). Kadınların sınıfı: Ücretli ev emeği ve kadın öznelliğinin inşası. İletişim.
