AMERİKAN REALİZMİNDE SOSYAL FAYDA ANLAYIŞININ EVRİMCİ YORUM İLE BERABER DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Amerikan realistlerine göre hakimler, önlerine gelen olaylarda sosyal faydayı ve toplum yapısını göz önüne alarak karar vermelidir. Ancak toplum; ekonomik, siyasi, sosyal nedenlerle zaman içerisinde değişebilmektedir. Hakimler bu değişimin farkında olmalı ve benzer olaylara ilişkin geçmiş içtihatlara bağlı kalmamalıdır. Kararları değişen toplum yapısına uygun olmalıdır. Amerikan realistlerinin bu düşüncelerine benzer olarak AİHM hakimleri de kararlarını değişen Avrupa toplumunu dikkate alarak sosyal fayda eksenli vermektedir. Sözleşme’nin yaşayan bir belge olduğunu ve günün koşullarına göre yeniden değerlendirilmesini ifade etmektedir. Mahkemenin günün koşullarına göre değerlendirme yapması evrimci yorum olarak adlandırılmaktadır. AİHM kararlarında Amerikan realizmi ve evrimci yorum arasında büyük benzerlik vardır. Amerikan realistlerinin savunduğu düşünceleri AİHM kararlarında somut olarak görmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Amerikan Realizmi
• Evrimci Yorum
• Sosyal Fayda
• AİHM

Öz

American realists defend that judges must make decisions depend on social benefit and community nature. Society may change in course of time with social, economic, politic reasons. Judges also should aware of this change and reconsider new cases apart from old jurisprudences and decide on new structure of community. We also see American realists’ ideas in ECHR cases. ECHR judges decide with considering social benefits and changes in the community. It is named as Evolutionary interpretation. In the decisions we can see this sentence; “Convention is a living instrument and must be interpreted in the light of present-day conditions”. We conclude that realists’s opinions can see physically in ECHR judgments.

Anahtar Kelimeler

• American Realism
• Evolutionary Interpretation
• Social Benefit
• ECHR

Kaynakça

1. ATAKAN, Arda, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Takdir Yetkisi Doktrinine İlişkin Bir İnceleme” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Y. 2010, C. 16(3-4), s. 30-38.
2. BENTHAM, Jeremy, An Introduction to Principles of Morals and Legislation, Kitchener: Batoche Books, 2000, s. 14-19.
3. DZEHTSIAROU, Kanstantsin, “Does Consensus Matter? Legitimacy of European Consensus in the Case Law of the European Court of Human Rights”, Public Law Review, 2011, s. 534, 541.
4. DZEHTSIAROU, Kanstantsin, “European Consensus and the Evolutive Interpretation of the European Convention on Human Rights”, German Law Journal, 2011, Vol. 12 No. 10, s. 1730-1745.
5. FRANK, Jerome, “Law and Modern Mind”, Transaction Publishers, New York, 2008, s. 3. 6. FRANK, Jerome, “Words and Music: Some Remarks on Statutory Interpratation”, Colombia Law Review, 1947, 47(8), s. 1259-1278.
6. GÖZÜBÜYÜK, Şeref ve GÖLCÜKLÜ, Feyyaz, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması, 4. bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2003, s. 50-100.
7. GÜRKAN, Ülker, Hukuki Realizm Akımı, Ankara, Sevinç Kitabevi, 1967, s. 5-15.
8. HOLMES, Oliver Wendell, ”The Path of The Law”, Harvard Law Review, 1987, s. 457(10).

9. JAMES, William, Pragmatizm, İstanbul, İletişim Yayınları, 2015, s. 151.
10. JHERING, Rudolf, Hukuk Uğrunda Savaş, İstanbul, Sinan Basımevi, 1935, s. 11.
11. LETSAS, George, “Two Concepts of Margin of Appreciation”, Oxford Journal of Legal Studies, 2006, Vol. 26, No. 4, s. 705–732 .
12. LLEWELLYN, Karl, “A Reaslistic Jurisprudence” Columbia Law Review ,1930, C. 30(4), s. 431-465.
13. LLEWELLYN,Karl, “Some Realism About Realism Responding to Dean Pound”, Harvard Law Review, 2013, C. 697(44), s.1222-1264.
14. MILL, John Stuart, Utilitiarinism, Kitchener:Batoche Books, 2001, s. 25.
15. POUND, Roscoe, “Interests of Personality”, Harvard Law Review, Y. 1915, C. 28(4), s. 343-365.
16. VARJU, Marton, “Transition as a Concept of European Human Rights Law”, European Human Rights Law Review, 2009, s.170-172.
17. YOUROW, Howard Charles, The Margin of Appreciation Doctrine in the Dynamics of European Human Rights Jurisprudence, Martinus Nijhoff Publishers, The Netherlands, 1996, s.14.
18. YÖROĞLU, Ömer. Yirminci Yüzyılın İlk Yarısında Amerika Birleşik Devletleri’nde Hakim olan Hukuk Teorisi, İstanbul, İ.İ.B.F. Yayınları, 1982, s.4-20.