REGULATION OF RAILWAY TRANSPORTATION AND THE RESPONSIBILITY OF THE RAILWAY FOR PASSENGER AND FREIGHT TRANSPORTATION

Öz

For years, railway transportation has been neglected in our country. However, in developed countries, railways are still used as the primary transportation system for both passenger and freight transportation. The significant development of railway transportation is attributed to its relatively lower costs compared to air transportation systems and the ability to transport larger volumes of cargo in a single trip. For this reason, countries that have embraced railway transportation have transformed their nations into railway networks. In our country, however, railway transportation appears to have been rediscovered. As a result, there has been little legal regulation in this area. Railway transportation is still regulated in our domestic law by the “Regulation on the Transportation Affairs of the Rumeli Railways (RDİN)” dated May 18, 1872 (May 6, 1288). In cases where there are no provisions in the RDİN, the rules of the Turkish Commercial Code (TTK) regarding transportation are applied. In international transportation, Turkey is a party to the Convention Concerning International Carriage by Rail (COTIF) and the International Convention on the Carriage of Passengers and Luggage by Rail and the Uniform Rules concerning the Contract for International Carriage of Goods by Rail (CIM), which forms Annex B to the Convention. This study will examine the liability of railway carriers for national and international railway damage and loss of goods and bodily injury to passengers

Anahtar Kelimeler

• Railway transportation
• legal regulation
• carrier liability
• freight transportation by rail
• legal issues

Demiryolu Taşımacılığına Dair Hukuki Düzenleme ve Demiryolu İşletmecisinin Yolcu ve Eşya Taşınmasından Dolayı Sorumluluğu

Öz

Yıllarca demiryolu taşımacılığı ülkemizde ihmal edilmiştir. Hâlbuki gelişmiş ülkelerde halen yolcu ve yük taşımalarında temel ulaşım sistemi olarak demiryolu kullanılmaktadır. Demiryolu taşımacılığının bu denli gelişmiş olması, havayolu taşıma sistemlerine göre maliyetlerin nispeten ucuz olması ve tek seferde daha fazla yük taşınabilmesinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle demiryolu taşımacılığını kabul eden devletler, ülkelerini bir demiryolu ağına dönüştürmüşlerdir. Ülkemizde ise demiryolu taşımacılığı yeniden keşfedilmiş görünmektedir. Bu nedenle hukuki olarak da çok fazla düzenleme yapılamamıştır. Demiryolu taşımacılığı halen iç hukukumuzda, 18.05.1872 (06.05.1288) tarihli “Rumeli Demiryollarının Umur-u Nakliyesi Hakkında Nizamname (RDİN)” ile düzenlenmektedir. RDİN’de hüküm bulunmayan hallerde ise Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun taşımaya dair kuralları uygulanmaktadır. Uluslararası taşımacılıkta da, Türkiye’nin taraf olduğu Uluslararası Demiryolu Taşımacılığına İlişkin Sözleşme (COTIF) (Convention Concerning International Carriage by Rail) ve Sözleşmenin A ekini teşkil eden Demiryolu İle Yolcu ve Bagaj Taşınmasına Dair Uluslararası Sözleşme (International Convention on the Carriage of Passengers and Luggage by Rail, CIV) bileşik hükümleri ile Sözleşmenin B ekini teşkil eden Demiryolu İle Eşya Taşınmasına İlişkin (Müteallik) Uluslararası Sözleşme (Uniform Rules concerning the Contract for International Carriage of Goods by Rail, CIM)’nin bileşik hükümlerine tabidir. Bu çalışmada ulusal ve uluslararası demiryolu ile eşya zıyaı ve hasarı ile yolcunun bedeni zararlarından demiryolu taşıyışının sorumluluğu işlenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Demiryolu taşımacılığı
• hukuki düzenleme
• taşıyanın sorumluluğu
• demiryolu ile yük taşıma
• hukuki sorunlar

Kaynakça

1. Adıgüzel B, Taşıma Hukuku Deniz Ticareti Hariç (51. Basım, Adalet Yayınevi 2022).
2. Adıgüzel S, Demiryolu Taşımacılığı Mevzuatı (Akademisyen Kitabevi 2019).
3. Aktan Y A, Demiryolu İle Yolcu Taşımacılığı (Filiz Kitabevi 2023).
4. Antalya, O G ve Topuz M, Medeni Hukuk, Giriş, Temel Kavramlar, Başlangıç Hükümleri, C. I (4. Basım, Seçkin Yayıncılık 2021).
5. Antalya O G, Manevi Zararın Belirlenmesi ve Manevi Tazminatın Hesaplanması (Legal Yayınları 2017).
6. Arkan S, Demiryoluyla Yapılan Uluslararası Eşya Taşımaları (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları 1988).
7. Aybay A, Aybay R ve Pehlivan A, Hukuka Giriş (24. Basım, Der Yayınları 2021).
8. Başoğlu B, ‘Sözleşme Dışı Kusursuz Sorumluluk Hukuku Ve Özellikle Tehlike Sorumluluğuna İlişkin Değerlendirmeler’, (2015) 6(2) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 29-56.

9. Başak B, ‘Fransız Sorumluluk Hukuku Reformunda Sona Doğru’ iç Başak Baysal(ed), Sorumluluk Hukuku Seminerler- Makaleler 2017 (Oniki Levha Yayıncılık 2017) 77-96.
10. Baysal B, Sorumluluk (Hukuk) Erişim Tarihi 21.10.2025.
11. Çamlı İlgün Z ve Yalçın Sırakaya E, Zehra İlgün Çamlı ve Elif Yalçın Sırakaya, ‘Demiryolu İle Yolcu Taşıma Sözleşmesinde Tren İşletmecisinin Bagaj Taşımadan Kaynaklanan Akdi Sorumluluğu’ (2025) 16 (62) TAAD 533-566.
12. Demir K, ‘Manevi Tazminatın Belirlenmesine Genel Bir Bakış’ (2020) 8(1-2) SHD 67-88.
13. Deutsch E ve Götingen M C L (ERTAŞ Ş çev), ‘Sorumluluk Hukukunun Temel İlkeleri, Temyiz Kudreti, Hukuka Aykırılık, Kusur ve Tehlike Sorumluluğu’ (1981) 2 (2) DEÜHFD 245-259.
14. Dural M ve Sarı S, Türk Özel Hukuku, Temel Kavramlar ve Medeni Kanun Başlangıç Hükümleri, C. I (17. Basım, Filiz Kitabevi 2022).
15. Görçün Ö F ve Görçün Ö, Demiryolu Taşımacılığı-Lojistik ve Tedarik Zinciri Yönetimi Perspektifinden- B. 2 (Beta Yayınları 2010).
16. Gözler K, Hukuka Giriş (16. Basım, Ekin Yayınevi 2019).
17. Kahveci N, ‘Sorumluluk Hukuku Açısından Zarar Görenin Kusurunun Hukuki Sonuçları’, (2002) 2(3) Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi II 131-142.
18. Karan H, “TBMM Adalet Komisyonu'nun Taşıma Hukukuna Katmayı Ba¬şardığı İki Temel Sorun: Taşıma İşleri Komisyonculuğu Sözleşmesi İle Ulusal Demiryolu Taşıma Sözleşmesine Uygulanacak Hukuku”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XXVI, Bildiriler-Tartışmalar, 14 Aralık 2012.
19. Karan H, “TBMM Adalet Komisyonu'nun Taşıma Hukukuna Katmayı Başardığı İlk Temel Sorun: Taşıma İşleri Komisyonculuğu Sözleşmesi İle Ulusal Demiryolu Taşıma Sözleşmesine Uygulanacak Hukuk”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XXVI (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 2013).
20. Werro F ve Büyüksağiş E, Borçlar Hukuku - Cilt 1, Sorumluluk Hukuku (Oniki Levha Yayıncılık 2025).
21. Schivelbusch W, Demiryolu Seyahatinin Tarihi (Çiğdem Canan Dikmen çev, Kırmızı Kedi Yayınevi 2022).
22. Şeker E, Türk Eşya Taşıma Hukuku Kapsamında Demiryolu Yük Treni İşletmeciliği (Seçkin Yayınları 2020).
23. Yetim H, Türkiye Demiryolu Taşımacılığı (Necmettin Erbakan Yayınları 2021). Erişim Tarihi 08.08.2024.
24. Erişim Tarihi 08.08.2024.
25. Erişim Tarihi 17.02.2025.
26. Erişim Tarihi: 21.10.2025.
27. Sözleşme metni Erişim Tarihi 08.08.2024.
28. Erişim Tarihi 17.02.2025.
29. Erişim Tarihi 17.02.2025.
30. Erişim Tarihi 17.02.2025.
31. Erişim Tarihi 03.02.2025.
32. COTİF, Erişim Tarihi 14.02.2025.
33. Erişim Tarihi 14.02.2025.
34. Erişim Tarihi 16.02.2025.