Borsaya Kote Olmayan Bağlı Nama Yazılı Paylar, Bu Payların Bulunduğu Anonim Şirketlere TMSF’nin Kayyım Olarak Atanması ve Sonrasında Söz Konusu Payların Durumu
Öz
Anonim şirketler ülkemizde her ne kadar sayı olarak limited şirketlerin gerisinde kalsa da, sahip olduğu sermaye ve etkinlik bakımından limited şirketlerin oldukça önünde bulunmaktadır. Bu tür şirketlerde, hamile yazılı paylar gibi ortaklık mevkiini gösteren nama yazılı paylar, ortaklık yapısının değişmesini istemeyen kurucular veya pay sahiplerinin istekleri dışında değişmesine, yabancılaşmasına mani olmak bakımından önem arz etmektedir. İşte ciro ve teslim yoluyla devredilen kıymetli evrak niteliğine de sahip olan nama yazılı paylar üzerinde, bağlam veya kanunda ifade edildiği şekliyle “kısıtlama” veya “sınırlama” adı da verilen bu değişiklik isteklerine engel olma hali, hukuki düzenleme olarak öncelikle kanuni bağlam ve esas sözleşmesel bağlam olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu bağlam türlerinin borsada kote edilen ve borsada kote edilmeyen bağlı nama yazılı paylar şeklinde alım-satım uygulamaları gerçekleştirilmektedir. Söz konusu payların cebri icra, miras, mirasın paylaşımı veya eşler arasındaki mal rejimi dolayısıyla iktisap edilmeleri durumunda kanunen ortadan kalkmaktadır.
Anonim şirketlerin ülke ekonomisine ve küçük sermaye sahiplerinin kazançlarına müspet katkısını kötüye kullanan bazı kişi veya kişilerin, bu tür şirketleri suçun finans aracı olarak kullanılmaları da söz konusu olabilmektedir. İşte bu ve benzeri nedenlerle, CMK ve 6758 sayılı Kanun çerçevesinde şirketlere, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el konulmakta veya bu şirketlere mahkemece kayyım atanmaktadır. Şirketlerin bu şekilde devri veya yönetim kayyımı atanması, Anayasa tarafından korunan teşebbüs hürriyetine ve mülkiyet hakkına aykırılık teşkil etmeyecektir. Fon, şirketi, yönetim kurulu ve genel kurul görevleri uhdesinde olmak kaydıyla basiretli bir tacir gibi yürütmek zorundadır Şirketin, kayyımla yönetildiği dönemde, temettü hakları hariç diğer haklar (yönetsel nitelikteki) Fona geçecektir. Fon sürdürülebilirlik ilkesi kapsamında şirketi yönetecek, bu ilkenin zorunlu kıldığı hallerde de şirketi tamamen veya kısmen devredebilecektir.
Bu çalışmamızda, yukarıda kısaca ifade edilen konular TK hükümleri kapsamında ele alınmış; bu payların TMSF’ye devri ve sonrası Fondaki durumu; başka kişi veya şirketlere devir halinde ortaya çıkabilecek bazı meseleler değerlendirilerek, kanaatler paylaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Restricted Registered Shares Not Listed on the Stock Exchange, the Appointment of the SDIF as Trustee to The Joint Stock Companies Holding Such Shares, and the Subsequent Status of These Shares
Öz
Although joint stock companies in our country lag behind limited liability companies in terms of their number, they are significantly ahead of them in terms of capital and scope of activity. In such companies, registered shares indicating shareholder status such as registered shares issued to specific individuals are of particular importance in preventing changes or alienation of the shareholding structure against the wishes of the founders or existing shareholders who wish to preserve it. Thus, in the case of registered shares which, in addition to representing shareholder status, also qualify as negotiable instruments transferable by endorsement and delivery the prevention of such change requests, referred to “restrictions” or “limitations” under the law as is, as a matter of legal regulation, primarily classified into two categories: the statutory restrictions and the contractual (articles of association) restrictions. Within these restrictions, trading practices are carried out in the form of restricted registered shares that are either listed or unlisted on the stock exchange. Such restrictions are, by law, rendered inapplicable in cases where the shares in question are acquired through compulsory enforcement, inheritance, distribution of an estate, or the matrimonial property regime between spouses.
It is possible that certain individuals or groups, exploiting the positive contribution of joint stock companies to the national economy and to the earnings of small-scale investors, may use such companies as instruments for financing criminal activities. For these and similar reasons, within the framework of the Code of Criminal Procedure (CMK) and Law No. 6758, companies may be seized by the Savings Deposit Insurance Fund (SDIF) or placed under the trusteeship of a court-appointed administrator. Such transfer of company control or appointment of a management trustee shall not constitute a violation of the freedom of enterprise or the right to property, both of which are protected under the Constitution. The Fund is obliged to manage the company as a prudent merchant, provided that it assumes the duties of the board of directors and the general assembly. During the period in which the company is managed by a trustee, all rights of an administrative nature except for the right to receive dividends shall pass to the Fund. Acting in accordance with the principle of sustainability, the Fund shall manage the company and, where necessitated by this principle, may transfer the company in whole or in part.
In this study, the aforementioned matters have been addressed within the framework of the provisions of the Turkish Commercial Code (TCC); the transfer of such shares to the SDIF and their subsequent status within the Fund have been examined; and certain issues that may arise in the event of their transfer to other individuals or companies have been evaluated, with the authors’ opinions duly presented.
Anahtar Kelimeler
