Araştırma Makalesi

İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi

Cilt: 11 Sayı: 2 12 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi

Öz

Denizde yenilenebilir enerji üretimi, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğiyle mücadele politikalarının giderek daha önemli bir unsuru hâline gelmiş, kayda değer yatırımları çekerek uygun deniz alanlarına yönelik talebi artırmıştır. Denizde yenilenebilir enerji projeleri, kıyıya yakınlık, şebeke bağlantısı ve elverişli çevresel koşullar gibi gereklilikler nedeniyle yalnızca belirli coğrafi alanlarda uygulanabilmektedir. Bu mekânsal sınırlılık, geriye kalan elverişli deniz alanlarının, devletlerin deniz yetki alanlarına ilişkin yargı yetkisi veya sınırlandırma iddialarının örtüştüğü bölgelerle çakışma ihtimalini yükseltmektedir. Böyle alanlarda hak iddia eden devletlerin anlaşmalar ile ihtilaflı bölgeyi birlikte idare etme olanakları olmakla birlikte, bu devletlerin tek taraflı yenilenebilir enerji faaliyetine girişmesi de olasıdır. Böylesi uyuşmazlıklar, hukuki ve diplomatik güçlükler de doğurabilir. Zira mevcut deniz hukuku çerçevesi, ihtilaflı alanlarda tek taraflı yenilenebilir enerji faaliyetleri bakımından ayrıntılı kurallar içermemektedir. Diğer bir deyişle, uluslararası antlaşma hükümlerinde veya uluslararası yargı içtihadında denizde yenilenebilir enerji faaliyetleri ve onlardan kaynaklanan uyuşmazlıklar henüz doğrudan ele alınmamıştır. Bu boşluğu doldurmak için, denizde yenilenebilir enerji faaliyetlerinin ihtilaflı deniz alanlarında doğuracağı hukuki sonuçlar ile devletlerin bu bölgelerdeki hak ve yükümlülükleri göz önünde bulundurularak bir değerlendirme yapılmalıdır. Bu çalışma, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 74(3) ve 83(3) maddeleri etrafında şekillenen “nihai anlaşmayı tehlikeye düşürmeme veya engellememe” ve “geçici düzenlemeler yapma” ilkeleri ile mineral kaynaklara ilişkin uyuşmazlıklarda sıklıkla değinilen “itidal yükümlülüğü” başta olmak üzere genel hukuk prensiplerinin denizde yenilenebilir enerji faaliyetlerine ne ölçüde uygulanabileceğini irdeleyecektir. Bu değerlendirmede, denizde yenilenebilir enerji tesislerinin kurulum, işletme ve söküm aşamalarında çevresel etkiler ve geri döndürülebilirlik kriterleri bakımından nasıl yorumlanabileceğini açıklığa kavuşturmak amaçlanacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acer Y, ‘Deniz Alanlarının Sınırlandırılmasında Adaların Rolü ve Deniz Alanlarının Sınırlandırılmasında Adaların Rolü ve Devletlerarası Uygulama’ (2008) 4 Uluslararası Hukuk ve Politika 1.
  2. --, ‘Uluslararası Yargı Kararları Işığında Doğu Akdeniz’de Sınırlandırma Sorunları ve Adaların Etkisi’ in Necdet Ünüvar (ed), Doğu Akdeniz Sempozyumu: Doğu Akdeniz Sorunlarına Hukuki ve Siyasi Yaklaşım ile Türkiye Büyük Millet Meclisinin Çözümdeki Muhtemel Rolü (TBMM Basımevi 2021).
  3. Anderson D, Modern Law of the Sea: Selected Essays (Brill | Nijhoff 2007).
  4. Anderson D and Logchem Y van, ‘Rights and Obligations in Areas of Overlapping Maritime Claims’ in Shunmugam Jayakumar, Tommy Koh and Robert Beckman (eds), The South China Sea Disputes and Law of the Sea (Edward Elgar Publishing 2014).
  5. Avery WH and Chih Wu C, Renewable Energy from the Ocean : A Guide to OTEC (Oxford University Press, Incorporated 1994).
  6. Barnier B and others, ‘Modelling the Impact of Flow-Driven Turbine Power Plants on Great Wind-Driven Ocean Currents and the Assessment of Their Energy Potential’ (2020) 5 Nature Energy 240.
  7. Bhattacharya S, Design of Foundations for Offshore Wind Turbines (John Wiley & Sons, Incorporated 2019).
  8. Borthwick AGL, ‘Marine Renewable Energy Seascape’ (2016) 2 Engineering 69.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

12 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2026

Kabul Tarihi

24 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çorum, H. (2026). İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(2), 1435-1472. https://doi.org/10.58733/imhfd.1867339
AMA
1.Çorum H. İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi. İMHFD. 2026;11(2):1435-1472. doi:10.58733/imhfd.1867339
Chicago
Çorum, Hamza. 2026. “İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 (2): 1435-72. https://doi.org/10.58733/imhfd.1867339.
EndNote
Çorum H (01 Ekim 2026) İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 2 1435–1472.
IEEE
[1]H. Çorum, “İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi”, İMHFD, c. 11, sy 2, ss. 1435–1472, Eki. 2026, doi: 10.58733/imhfd.1867339.
ISNAD
Çorum, Hamza. “İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11/2 (01 Ekim 2026): 1435-1472. https://doi.org/10.58733/imhfd.1867339.
JAMA
1.Çorum H. İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi. İMHFD. 2026;11:1435–1472.
MLA
Çorum, Hamza. “İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 11, sy 2, Ekim 2026, ss. 1435-72, doi:10.58733/imhfd.1867339.
Vancouver
1.Hamza Çorum. İhtilaflı Deniz Yetki Alanlarında Yenilenebilir Enerji Üretimi: Deniz Hukuku Çerçevesinde Hukuka Uygunluğunun ve Sınırlarının Değerlendirilmesi. İMHFD. 01 Ekim 2026;11(2):1435-72. doi:10.58733/imhfd.1867339