TCK 188 VE 191. Maddeler Kapsamında Uyuşturucu Suçlarının Ayırt Edilmesi: Yargıtay Kararları Işığında Bir İnceleme

Öz

Bugün küresel ölçekte imal ve ticareti yapılarak uluslararası boyut kazanan, finansal organizasyonların konusunu oluşturan uyuşturucu ve uyarıcı maddeler; sosyal, ekonomik, kültürel ve siyasal anlamda tüm insanlığı tehdit eden, toplumun sağlığına yönelik büyük bir tehlike arz eden unsur haline gelmiştir. Uyuşturucu ve uyarıcı maddelere ilişkin tüm uluslararası sözleşmelere taraf olan Türkiye, ulusal mevzuatında yer alan uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin konusunu oluşturduğu, suç içeren hükümlerle bu alanda etkin mücadelesini yürütmektedir. Bu çerçevede 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 188. maddesi kapsamında; uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti düzenlenirken 191. maddesinde ise kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçları ayrıca düzenlenmiştir. Bu çalışma kapsamında, cezai müeyyide bakımından ciddi farklar gösteren ve ayrı maddelerle farklı suçlar olarak düzenlenen imal ve ticaret maksadıyla işlenen suçlar ile kullanma maksadıyla işlenen suçların maddi ve manevi unsurları ile suçun özel görünüş biçimleri, yüksek yargı kararlarında benimsenen ilkeler ve öğretide ileri sürülen görüşler doğrultusunda karşılaştırılmak suretiyle incelenmiştir. Böylece suçun nitelik ve içeriğinin maddi gerçeğe uygun bir biçimde açığa çıkarılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• TCK
• uyuşturucu madde suçları
• Uyuşturucu ve uyarıcı madde

The Distinction Between Drug Crimes Under Articles 188 and 191 of the Turkish Penal Code: An Analysis in Light of Supreme Court Decisions

Öz

Illicit drugs and psychotropic substances—which are produced and traded on a global scale, taking on an international dimension, and forming the subject matter of financial organizations—have become a major threat to public health, posing a danger to all of humanity in social, economic, cultural, and political terms. Turkey, a party to all international conventions regarding narcotics and psychotropic substances, is effectively combating this issue through provisions in its national legislation that address narcotics and psychotropic substances and include criminal provisions. In this context, under Article 188 of the Turkish Penal Code No. 5237, the production and trafficking of narcotics or psychotropic substances are regulated. At the same time, Article 191 separately addresses the crimes of purchasing, accepting, or possessing narcotics or psychotropic substances for personal use, or using such substances. In this study, the material and immaterial elements of offenses committed for production and trafficking—which exhibit significant differences in terms of criminal penalties and are regulated as distinct offenses under separate articles—and those committed for use have been examined by comparing them in light of the principles adopted in high court decisions and the views advanced in legal scholarship. The aim is thus to clarify the nature and content of the offense in a manner consistent with the material facts.

Anahtar Kelimeler

• Turkish criminal code
• crime against public health
• drugs

Kaynakça

1. Akbulut İ, ‘Ülkemizde Uyuşturucu Maddeler Sorunu’, (1997) 55 (3) İstanbul Üniversitesi Mecmuası 111-142
2. Bayraktar K, ‘Uyuşturucu Maddeler ve Suç Siyaseti’ (1985) 51 (1-4) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 45-64
3. Çalışkan S, Tüm Yönleri ile Ticarete Yönelik Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Suçları, (Platon Yayınevi 2021)
4. Çetin SH, ‘Kullanmak için Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Satın Almak, Kabul Etmek, Bulundurmak ya da Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Kullanmak Suçu (TCK m. 191)’, (2016) 65 (4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1353-1480
5. Dönmezer S, ‘Uyuşturucu Maddelerin Hukuk ve Kriminoloji ile İlgili Bazı Yönleri’ (1970) 36 (1-4) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 1-14
6. Elmas B, Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Suçları (Adalet Yayınevi 2024)
7. Günal HY, Uyuşturucu Madde Suçları (İş Matbaacılık ve Ticaret Yayınevi 1976)
8. Günay M, ‘Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçlarında Etkin Pişmanlık’ (2017) (133) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 133-162

9. Koca M and Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler (13. Bs., Seçkin Yayınevi 2020)
10. Koç Z, ‘Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Suçlarında Kişisel Kullanım Amacının Belirlenmesi (TCK m. 188/3-TCK m. 191)’ (2021) 23 (2) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1143-1191
11. Kurt Ş and Kurt E, Uygulamada Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Suçları (Turhan Yayınevi 2007) 59
12. Macit R, ‘Uyuşturucu Madde Bağımlılığı ile Mücadelede Suç Teorilerinin Rolü’ (2021) 25 (1) Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1-10
13. Meydan U, ‘Uyuşturucu Madde Ticareti Suçunda Madde Miktarının Önemi’ (2019) (39) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 321-352
14. Öner MZ, ‘Türk Ceza Kanunu’nda Uyuşturucu Madde İmal, İthal ve İhraç Suçları’ (2010) 23 (88) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 106-150
15. Özen M, ‘Uyuşturucu veya Uyarıcı Etki Doğurmamakla Birlikte, Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Üretiminde Kullanılan ve ithal veya İmali Resmi Makamların İznine Bağlı Olan Maddeyi Ülkeye İthal Etme, İmal Etme, Satma, Satın Alma, Sevk Etme, Nakletme, Depolama veya İhraç Etme Suçu (TCK m.188/7), (2019) 93 (3) İstanbul Barosu Dergisi 133-152
16. Özbek VÖ, Doğan K and Bacaksız P, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, (18. Bs., Seçkin Yayınevi 2023)
17. Şare E, Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Yönünden Suça İştirak (2022) 8 (1) Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 107-147
18. Tezcan D, Erdem MR and Önok M, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku (23. Bs., Seçkin Yayınevi 2025)
19. Yaşar Y, Öğreti ve Yargıtay Uygulamalarına Göre Türk Ceza Kanunu’nda Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Temini ve Ticareti Suçları, (Seçkin Yayınevi 2012)
20. Yavuz Gündüz T, ‘Türk Ceza Kanunu’nda Yer Alan Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde İmal ve Ticareti Suçu (TCK 188)’, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yüksek Lisans Tezi 2018)
21. Yenisey F, ‘Uyuşturucu Maddeler Sorunun Ceza Hukuku Yönü’ (1983) 1 (1) Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 171-191
22. Yılmaz E, Hukuk Sözlüğü (4. Bs., Yetkin Yayınevi 2012)