Araştırma Makalesi

İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Cilt: 11 Sayı: 2 12 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Öz

Otonom gemilerin geliştirilmesinde temel odak noktası, bu gemilerin değişen derecelerde insan etkileşiminden bağımsız olarak hareket edebilmeleridir. Bununla birlikte bu gemilerin ihtiyaç duyduğu verilerin sağlanması ve arızalanmaları ihtimaline karşı izleme, gözetim, doğrudan kontrol ve teknik destek gibi mekanizmaların işletilebilmesi için her halükarda uzak operasyona da ihtiyaç duyulacaktır. Öte yandan İngiliz hukukunda, uzak operatörlerin haksız fiillerinden doğabilecek zararlar bakımından, donatanın gemi adamlarının haksız fiillerinden doğan zararlardan dolaylı sorumluluğuna ilişkin rejimin uygulanabilirliği sorunu gündeme gelecektir. Zira uzak operatörler, işin ileri derecede teknik nitelik taşıması nedeniyle donatan tarafından kendi bünyesinde istihdam edilebilecekleri gibi, kontrolün devredildiği bir uzak operasyon merkezi yahut zorunlu durumlarda müdahale amacıyla tamamen üçüncü kişi konumunda bulunan uzak operasyon merkezleri aracılığıyla da operasyona dahil olabileceklerdir. Bu durum, uzak operatörlerin bazı hallerde bağımsız yüklenici konumunda değerlendirilmesine yol açabilecektir. İngiliz haksız fiil hukukunda ise işveren, kural olarak bağımsız yüklenicilerin verdiği zararlardan dolaylı olarak sorumlu tutulmamaktadır. Bu çalışma, temel olarak İngiliz hukukunda başkasının haksız fiilinden doğan sorumluluk (vicarious liability) doktrininin, otonom gemilerde donatan ile uzak operatörler arasındaki ilişki bakımından uygulanabilirliğini incelemektedir. Bu kapsamda konu, özellikle taraflar arasındaki ilişkinin bu sorumluluğa yol açmaya elverişli olup olmadığını değerlendiren ilişki testi (relationship test) ile haksız fiil ve söz konusu ilişki arasında yakın bir bağlantı bulunup bulunmadığını inceleyen yakın bağlantı testi (close connection test) çerçevesinde ele alınacaktır. Ayrıca gemilerin denize elverişliliğine doğrudan etkisi bulunan otonom sistemlerin entegrasyonu sürecinde, hangi görevlerin çalışan konumundaki uzak operatörler tarafından yerine getirilmesi gerektiği ve hangilerinin bağımsız yüklenicilere devri ile bu sorumluluğun kapsamı dışında bırakılabileceği üzerinde de durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı

Etik Beyan

Bu araştırma makalesi, yazarın 2026 yılında Swansea Üniversitesi’nde tamamladığı “The Implications of Artificial Intelligence and Related Emerging Technologies on Ship Operations: Civil Liability and Insurance Considerations” başlıklı doktora tezinin ilgili bölümünün geliştirilmesi suretiyle hazırlanmıştır.

Kaynakça

  1. Abbott R, ‘The Reasonable Computer: Disrupting the Paradigm of Tort Liability’ [2018] Geo. Wash. L. Rev., 86.
  2. Acampora G ve diğerleri, ‘Quantum Artificial Intelligence: A Survey’ (2026) 59 Computer Science Review 100807
  3. Acemoglu D ve Restrepo P, ‘Artificial Intelligence, Automation, and Work’, iç Ajay Agrawal, Joshua Gans, and Avi Goldfarb, The economics of artificial intelligence: An agenda (University of Chicago Press 2018).
  4. Akcan H İbrahim, Türk Ticaret Kanunu’ndaki Kaptana Dair Hükümlerin Uzaktan Kumanda Edilen Gemilere Uygulanması (Yetkin Yayınları 2025.
  5. Atiyah Vicarious Liability in the Law of Torts (Butterworths, London, 1967) 345.
  6. Barfield W ve Barfield J, ‘An Introduction to Law and Algorithms’, iç Woodrow Barfield (ed) The Cambridge Handbook of the Law of Algorithms (Cambridge University Press 2020).
  7. Bandi A ve diğerleri, ‘The Rise of Agentic Ai: A Review of Definitions, Frameworks, Architectures, Applications, Evaluation Metrics, and Challenges’ (2025) 17 Future Internet 404.
  8. Bathla G ve diğerleri, ‘Autonomous Vehicles and Intelligent Automation: Applications, Challenges, and Opportunities’ (2022) 2022 Mobile Information Systems 7632892.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk ve Beşeri Bilimler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

12 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

24 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

15 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bulut, F. (2026). İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(2), 1791-1837. https://doi.org/10.58733/imhfd.2002932
AMA
1.Bulut F. İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. İMHFD. 2026;11(2):1791-1837. doi:10.58733/imhfd.2002932
Chicago
Bulut, Furkan. 2026. “İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 (2): 1791-1837. https://doi.org/10.58733/imhfd.2002932.
EndNote
Bulut F (01 Ekim 2026) İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 2 1791–1837.
IEEE
[1]F. Bulut, “İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”, İMHFD, c. 11, sy 2, ss. 1791–1837, Eki. 2026, doi: 10.58733/imhfd.2002932.
ISNAD
Bulut, Furkan. “İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11/2 (01 Ekim 2026): 1791-1837. https://doi.org/10.58733/imhfd.2002932.
JAMA
1.Bulut F. İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. İMHFD. 2026;11:1791–1837.
MLA
Bulut, Furkan. “İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 11, sy 2, Ekim 2026, ss. 1791-37, doi:10.58733/imhfd.2002932.
Vancouver
1.Furkan Bulut. İngiliz Hukukunda Başkasının Haksız Fiilinden Doğan Sorumluluk (Vicarious Liability) Doktrini Çerçevesinde Otonom Gemilerde Donatan ve Uzak Operatör Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. İMHFD. 01 Ekim 2026;11(2):1791-837. doi:10.58733/imhfd.2002932