Legal Problems Arising within the Scope of the Typicality of Directing Suicide Crime Regulated in the Turkish Penal Code and Some Suggestions Regarding These Problems

Öz

Nowadays, suicide is not considered a criminal act in many criminal codes. This situation also applies to Turkish law. However, acts such as participation in the act of suicide are subject to sanctions in Art.84 of the Turkish Penal Code No. 5237. The legislator has penalized the acts of instigation to suicide, (publicly) encouraging it, strengthening someone else's decision to commit suicide, and aiding someone else's suicide in any way within the article mentioned earlier titled "Directing Suicide". Thus, the acts of instigation and aiding, which are the apparent forms of complicity in the crime, are punished as independent wrongdoings. While suicide itself is not a crime, the justification for punishing the wrongdoings, as mentioned above, is based on the idea of providing adequate protection to important legal values , such as the right to life before the principal act is committed (in the foreground of participation). Due to its unique structure, within the scope of the typical crime of directing suicide, issues such as attempt, participation, qualified form of the crime and aggravated crime due to its consequences, which concern the general theory of criminal law, are at the top of the agenda. In this context, some problems arise, especially in terms of the accessory rule in complicity in the crime, whether the suicide took place or not, the crime of encouraging or forcing to commit suicide regulated in the last paragraph of the provision (publicly) encouraging to commit suicide and aiding to commit suicide as omission. This paper aims to evaluate the problems which arise specifically in the crime of directing suicide and to make some suggestions regarding them.

Anahtar Kelimeler

• Attempted suicide
• mass suicide
• (publicly) encouraging suicide
• attempted instigation/assisting to suicide

Türk Ceza Kanunu’nda Düzenlenen İntihara Yönlendirme Suçunun Tipikliği Kapsamında Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar ve Bu Sorunlara İlişkin Bazı Öneriler

Öz

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 84’üncü maddesinde intihara yönlendirme suçunun tipikliği kapsamında intihara azmettirme, (alenen) teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ve başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etme fiilleri cezalandırılmıştır. Kanun koyucu sui generis nitelikte bağımsız ve karma bir suç tipiyle bahsi geçen fiilleri cezalandırma yoluna gitmiştir. İntihar fiilinin kendisi suç değilken, bu fiile azmettirme ve yardım etme suç olarak kabul edilmiştir. Bu itibarla, azmettirme bakımından hükmün “azmettirmeye teşebbüs benzeri hüküm”, yardım etme bakımından “yardım etmeye teşebbüs benzeri hüküm” olduğu kanaatindeyiz. İntihar gerçekleşmezse dahi intihara azmettirmenin haksızlığı gerçekleşmiştir. Suç dahi teşkil etmeyen intihar fiiline azmettirmenin cezalandırılması, azmettirmeye teşebbüste ceza sorumluluğunun kapsamını genişleten bir düşüncedir. Bu hükümle kanun koyucunun, azmettirmenin başlı başına haksızlık teşkil ettiğini kabul ettiği ve intihara azmettirmenin yol açtığı tehlikeyi cezalandırarak bu fiilin azmettirmeye teşebbüs gibi cezalandırmaya layık gördüğü söylenebilir. Dahası azmettirmeye teşebbüsü bile cezalandırmayan aynı kanun koyucu, suç teşkil etmeyen intihar fiiline yardım niteliğindeki hareketleri başlı başına haksızlık kabul ederek cezalandırmaya layık görmüştür. Yardım etmeye teşebbüsün ise cezalandırılmaması gerektiği kanaatindeyiz. Elbette ki yardım etmeye teşebbüsün cezalandırılmaya layık görülmemesi intihara yardım fiillerini cezalandırmaya engel değildir. Çalışmada intihara yönlendirme suçunun tipikliği kapsamında ortaya çıkan maddi ceza hukukuna ilişkin muhtelif hukuki sorunların doktrindeki tartışmalar ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İntihar
• intihara yönlendirme
• intihara (alenen) teşvik
• intihara azmettirme
• intihara yardım etme

Kaynakça

1. Akbulut, Berrin, “Bağlılık Kuralı”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 14, Sayı 1, 2010, ss. 167-212.
2. Akbulut, Berrin, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 10. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2023.
3. Ambos, Kai; Bock, Stefanie, “Germany”, Ed. Reed Alan, Bohlander Michael, Participation in Crime (Domestic and Comparative Perspectives), Routledge, London and New York, 2013, ss. 323-339.
4. Artuk, Mehmet Emin, “İntihar ve İntihara Yardım Suçu Üzerine Bir Deneme”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununda Yapılan Son Değişiklikler Sempozyumu Özel Sayısı), Cilt 4, Sayı 1-2, 1994, ss. 113-142.
5. Artuk, Mehmet Emin, “Mukayeseli Hukuk ve Türk Hukukunda İntihara İkna ve Yardım Suçu Üzerine Bir Deneme”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 8, Sayı 1-3, 1994, ss. 7-60.
6. Artuk, Mehmet Emin; Gökcen, Ahmet; Alşahin, Mehmet Emin; Çakır, Kerim, Ceza Hukuku Özel Hükümler, 20. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022.
7. Beccaria, Cesare (Terc. Sami Selçuk), Suçlar ve Cezalar Hakkında, 4. Bası, İmge Yayınları, Ankara, 2014.
8. Bloy, Rene, “Zur ‘Ernslichkeit’ des Versuchs einer Anstiftung zum Mord (Anmerkung-BGH, 10.6.1998-3 StR 113/98)”, JZ, Cilt 54, Sayı 3, 1999, ss. 156-159.

9. Bohlander, Michael, Principles of German Criminal Law, (Studies in International and Comparative Criminal Law: V. 2) Oregon, Oxford and Portland, 2009.
10. Centel, Nur; Zafer, Hamide; Çakmut, Özlem, Kişilere Karşı Suçlar, Cilt 1, 3. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2016.
11. Centel, Nur; Zafer, Hamide; Çakmut, Özlem, Türk Ceza Hukukuna Giriş, 9. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2016.
12. Çelen, Ömer, Bir İştirak Şekli Olarak Yardım Etme (Asli Fail-Yardım Eden Ayrımı), Adalet Yayınevi, Ankara, 2020.
13. Dönmezer, Sulhi; Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, (Genel Kısım), Cilt 2, 10. Bası, Beta Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 1994.
14. Erem, Faruk, “Ceza Hukukunda İntihar”, Yargıtay Dergisi, Cilt 16, Sayı 4, 1990, ss. 490-502.
15. Erem, Faruk; Toroslu, Nevzat, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 3. Bası, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, 1978.
16. Erman, Sahir; Özek, Çetin, Ceza Hukuku Özel Bölüm-Kişilere Karşı İşlenen Suçlar (TCK 448-490), Dünya Yayıncılık, İstanbul, 1994.
17. Ersoy, Uğur, “İntihara Yönlendirme Suçu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2018, Cilt 31, Sayı 136, ss. 75-140.
18. Filó, Mihály, “Die Dtrafbarkeit der Suizidteilnahme nach ungarischem Strafrecht”, ZStW, Heft 4/117, 2005, ss. 178-191.
19. Fischer, Anne Christin, Straflose Mitwirkung am Suizid oder Strafbare Fremdtötung?, Verlag, Dr. Kovac, Hamburg, 2011.
20. Fischer, Thomas, Kommentar Strafgesetzbuch, 66. Bası, C. H. Beck, München, 2019.
21. Friedhoff, Tobias, “Das Opfer als Werkzeug gegen sich selbst, die Giftfallen Entscheidung und der Sirius-Fall”, Ed. Krisztina Karsai, Strafrechtlicher Lebensschutz in Ungarn und in Deutschland: Beiträge zur Strafrechtsvergleichung, Pólay Elemér Alapítvány, 2008, ss. 159-178.
22. Geppert, Klaus, “Die versuchte Anstiftung (§ 30 Abs.1 StGB)”, JURA/Heft 10, 1997, ss. 546-553.
23. Gerçeker, Hasan, Uygulamalı-Yorumlu Türk Ceza Kanunu, Cilt 2 (Madde 82-148), 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2014.
24. Günther, Andreas M., “Täterschaft und Teilnahme im südafrikanischen Recht (Eine rechtsvergleichende Studie unter besondere Berücksichtigung der common purpose rule)”, Ed. Albin Eser, Beiträge und Materialien aus dem Max-Planck-Institutfür auslandisches und internationales Strafrecht Freiburg, Cilt S98, Iuscri Bası, Freiburg im Breisgau, 2003.
25. Hafızoğulları, Zeki; Özen, Muharrem, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler (Kişilere Karşı Suçlar), 3. Bası, US-A Yayıncılık, Ankara, 2013.
26. Hakeri, Hakan, Ceza Hukukunda İhmal Kavramı ve İhmali Suçların Çeşitleri, Seçkin Yayınları, Ankara, 2003.
27. Heinrich, Bernd, Strafrecht Allgemeiner Teil, 6. Bası, W. Kohlhammer, Stuttgart, 2019.
28. Herzberg, Rolf Dietrich, “StrafbareTötung oder straflose Mitwirkung am Suizid”, ZIS/7, 2016.
29. Hilgendorf, Eric; Valerius, Brian, Strafrecht Allgemeiner Teil, 2. Bası, C. H.. Beck, München, 2015.
30. Hirsch, Hans Joachim, Strafrechtliche Probleme, Band II, Duncker & Humblot, Berlin, 2009.
31. İçer, Zafer, “İntihara Yönlendirme Suçu”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 28, Sayı 1, 2020, ss. 295-347.
32. Jeager, Ernst, Die Beteiligung am Selbstmord (ein Beitrag zur strafrechtlichen Problematik unter besonderer Berücksichtigung kriminologischer Erkenntnisse an Hand von 508 Todesermittlungsakten der Staatsanwaltschaft bei dem Landgericht Kiel aus den Jahren 1958-1961), Inagural- Dissertation, Christian-Albrechts-Universitätzu Kiel, München 1966.
33. Keçelioğlu , Elvan, “Alman Ceza Hukukunda Faillik”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 65, 2006, ss. 73-88.
34. Keiler, Johannes, Actus Reus and Participation in European Criminal Law, Intersentia, United Kingdom, 2013.
35. Kindhäuser, Urs, Strafrecht Besonderer Teil I, 8. Bası, Nomos, Bonn, 2017.
36. Klesczewski, Diethelm, Strafrecht Besonderer Teil (Lehrbuch zum Strafrecht der Bundesrepublik Deutschland), Mohr sibeck, Tübingen, 2016.
37. Koca, Mahmut, “İntihara Yönlendirme Suçu (TCK md. 84)”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 5, Sayı 12, Nisan 2010, ss. 19-40.
38. Koca, Mahmut; Üzülmez, İlhan, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
39. Koca, Mahmut; Üzülmez, İlhan, Türk Ceza Hukuku Özel Hükümler, 9. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
40. Koch, Arnd; Wirth, Katrin, “Grundfälle zur Anstiftung”, JuS, 2010, ss. 203-209.
41. Krack, Ralf, “Teilnahme am Suizid und Tötung auf Verlangen”, KJ-Vierteljahresschrift für Recht und Politik, Cilt 28, Sayı 1, 1995, ss. 60-76.
42. Kretzschmar, Lutz, Die verscuhte Teilnahme im Geltenden und zukünftigen Recht, Dissertation, Giessen JustusLiebig-Universität, 1975.
43. Kühl, Kristian, “Grundfälle zu Vorbereitung, Versuch, Vollendung und Beendigung”, JuS/Heft 12, 1979, ss. 874-877.
44. Kühl, Kristian, Strafrecht Allgemeiner Teil, 8. Baskı, Frans Vahlen, München, 2017.
45. Küpper, Georg, Strafrecht Besonderer Teil I (Delikte gegen Rechtsgüter der Personund Gemeinschaft), 3. Bası, Springer, Berlin und Heidelberg, 2007.
46. Letzgus, Klaus, Vorstufen der Beteiligung: Erscheinungsformen und ihre Strafwürdigkeit, Duncker, Humblot, Berlin, 1972.
47. Majno, Luigi, Ceza Kanunu Şerhi (Türk ve İtalyan Ceza Kanunları), Cilt 3, Yargıtay Yayınları No: 8, Ankara, 1980.
48. Olgun, Eser, “Kasten Öldürme Suçunun Türk-Alman Karşılaştırmalı Ceza Hukuku Bakımından İncelenmesi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 2, 2013 (Özel Sayı), ss. 1631-1666.
49. Önder, Ayhan, Şahıslara ve Mala Karşı Cürümler ve Bilişim Alanında Suçlar, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1994.
50. Öntan, Yaprak, “İntihara Yönlendirme Suçları”, Prof. Dr. Nevzat Toroslu’ya Armağan, Ankara Üniversitesi Basımevi, Cilt 2, Ankara, 2015, ss. 845-898.
51. Özbek, Veli Özer; Doğan, Koray; Meraklı, Serkan; Bacaksız, Pınar; Başbüyük, İsa, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 14. Bası, Seçkin Yayınclık, Ankara, 2023.
52. Özen, Muharrem; Ekici-Şahin, Meral, “Ötenazi”, Ankara Barosu Dergisi, Cilt 68, Sayı 4, 2010, ss. 15-36.
53. Özen, Mustafa, “İntihara Yönlendirme Suçu”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 6, Sayı 16, 2011, ss. 75-140.
54. Özgenç, İzzet, “İhmali Suç Teorisi”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 25, Sayı 4, 2021, ss. 303-378.
55. Özgenç, İzzet, Suça İştirakin Hukuki Esası ve Faillik, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hukuk Müşavirliği Yayınları, İstanbul, 1996.
56. Özgenç, İzzet, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 19. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
57. Özgenç, İzzet; Şahin, Cumhur, “Kamu Görevinin Kötüye Kullanılması Üzerine Düşünceler”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, 2002, ss. 189-236.
58. Özkan, Halid, Ceza Hukukunda Azmettirme, Adalet Yayınevi, Ankara, 2013.
59. Rengier, Rudolf, Strafrecht Allgemeiner Teil, 11. Bası, C. H. Beck, München, 2019.
60. Reyes, Yesid, “Beteiligung am Suizid”, ZIS, 10/2017, ss. 612-620.
61. Roxin, Claus, “Die Strafbarkeit von Vorstufen der Beteiligung (§ 30 StGB)”, JA/Heft 4, 1979, ss. 169-175.
62. Rumpf, Christian, Einführung in das Türkische Recht, C. H. Beck, München, 2004.
63. Saan, Ruth Rissing-van, “Geschäftsmäßige Förderung der Selbsttötung”, Leipziger Kommentar StGB (Besonderer Teil Sechzehnter Abschnitt Straftaten gegen das Leben), 12. Bası, Cilt 7-1, Walter de Gruyter GmbH & Co KG, Berlin, 2019.
64. Saan, Ruth Rissing-Van; Zimmermann, Georg, “Totschlag”, Leipziger Kommentar StGB (Besonderer Teil Sechzehnter Abschnitt Straftaten gegen das Leben), Cilt 7-1, 12. Bası, De Gruyter, Berlin, 2019.
65. Sax, Walter, “Zur Problematik des Teilnehmerdelikts”, ZStW/90, 1978, s. 927-964.
66. Sınar, Hasan, “Türk Ceza Hukukunda Dolaylı Faillik”, Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 6, Sayı 15, Nisan 2011, s. 59-86.
67. Şen, Ersan, Yeni Türk Ceza Kanunu Yorumu Cilt 1 (Madde 1-Madde 140), Vedat Yayıncılık, İstanbul, 2006.
68. Taştemür, Eda, “Birlikte İntihar Olaylarında Hayatta Kalanın Cezai Sorumluluğuna İlişkin Karar Değerlendirmesi: YCGK, 2016/1323 E. 2021/314 K. 29.6.2021”, Karar İncelemeleri Dergisi, Cilt 1, Sayı 1-2, Haziran-Aralık 2022, ss. 213-234.
69. Tezcan, Durmuş; Erdem, Mustafa Ruhan; Önok, Murat, Teorik ve Pratik Ceza Özel Hukuku, 21. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
70. Thalheimer, Karol, Die Vorfeldstrafbarkeit nach § 30, 31 StGB, Peter Lang, Frankfurt am Main, 2008.
71. Tokdemir, Sercan, “Ceza Adaleti Sistemine Yeni Bir Yaklaşım, Tamamlayıcı Bir Sistem Olarak “Onarıcı Adalet” Mekanizması”, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 21, Sayı 1-2, 2017, ss. 75-114.
72. Tokdemir, Sercan, “Honor Crimes in Turkey, Rethinking Honour Killings and Reconstructing The Communıty Using Restorative Justice System”, L&JR, Cilt 4, Sayı 2, 2013, ss. 257-275.
73. Tokdemir, Sercan, Akim Kalmış Azmettirme, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
74. Toroslu, Haluk, “Kamu Barışına Karşı İşlenen Suçlar Bakımından ‘Tahrik’ Kavramı”, Prof. Dr. Nevzat Toroslu’ya Armağan, Ankara Üniversitesi Basımevi, Cilt 2, Ankara, 2015, ss. 1201-1231.
75. Toroslu, Nevzat, Ceza Hukuku Özel Kısım, 5. Bası, Savaş Yayınevi, Ankara, 2013.
76. Tulay, M. Emre, “Türk Ceza Hukukunda İntihara Yönlendirme Suçu”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 26, Sayı 2, 2020, ss. 814-837.
77. Türay, Aras, “İhmal suretiyle İcrai Hareketin Sınırlı Sayıda Olup Olmadığı Sorunsalı”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 17, Özel Sayı, 2020, ss. 115-154.
78. Ünver, Yener, “Türk Ceza Hukuku Açısından Ötenazi”, Derleyen: Nur Centel, Hukuk ve Etik Boyutuyla Ötenazi, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi Disiplinlerarası Hukuk Çalışmaları Serisi No: 1, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2011, ss. 27-69.
79. Wessels, Johannes; Hettinger, Michael; Engländer Armin, Strafrecht Besonderer Teil I, 42. Bası, C. F. Müller, Heidelberg, 2018.
80. Yaşar, Osman; Gökcan, Hasan Tahsin; Artuç, Mustafa, Yorumlu-Uygulamalı Türk Ceza Kanunu (md. 1-44), Cilt 1, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2014.
81. Yaşar, Yusuf; Turan, Işıl: “Alman, Avusturya ve İsviçre Yüksek Mahkeme Kararları Çerçevesinde Talep Üzerine Öldürme Suçu ile Ötenazi İlişkisi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, 2013, ss. 39-72.
82. Yıldız, Cengiz, “İntihar Bir Töre Cinayeti mi?”, Sosyolojik ve Hukuksal Boyutlarıyla Töre ve Namus Cinayetleri Uluslararası Sempozyumu, 26-27 Eylül, Diyarbakır 2003.
83. Yurtlu, Fatih, İhmali Suçlar, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
84. Yargı Kararları YCGK, 12.05.1980, E. 1980/1-151, K. 1980/206.
85. YCGK, 29.01.1951, E. 1950/261, K. 1950/17.
86. YCGK, 29.06.2021, E. 2016/1323, K.2021/314.
87. Y. 1. CD, 01.07.2021, E. 2020/4794, K. 2021/11661.
88. Y. 1. CD, 14.06.1995, E. 1995/1561, K. 1995/1780.
89. Y. 1. CD, 25.10.2018, E. 2018/2727, K. 2018/4383.
90. Y. 1. CD, 04.03.2014, E. 2014/282, K. 2014/1248.
91. Y. 1. CD. 14.06.1995, E. 1995/1561, K. 1995/1780.
92. Y. 4. CD, 03.02.1997, E. 1997/94, K. 1997/604.
93. Y. 1. CD 20.01.2020, E. 2019/3668, K. 2020/166.
94. Y. 1. CD, 01.07.2019, E. 2019/1771, K. 2019/3470.
95. Y. 1. CD, 13.11.2013, 2011/7369, 2013/6272.
96. Y. 1. CD, 13.05.2015, E. 2014/2844, K. 2015/3135.
97. Y. 1. CD, 14.02.2018, E. 2016/5669, K. 2018/547.
98. Y. 1. CD, 17.12.2014, E. 2013/4833, K. 2014/6311.
99. Y. 1. CD, 19.09.2017, E. 2016/2885, K. 2017/2798.
100. Y. 1. CD, 02.07.2015, E. 2014/3770, K. 2015/4273.
101. Y. 1. CD, 20.12.2006, E. 2005/4833, K. 2006/5870.
102. Y. 1. CD, 22.01.2020, E. 2019/1885, K. 2020/232.
103. Y. 1. CD, 23.01.2012, E. 2010/2015, K. 2012/218.
104. Y. 1. CD, 26.12.2012, E. 2012/4945, K. 2012/9970.
105. Y. 1. CD, 03.05.2012, E. 2009/6614, K. 2012/3501.
106. Y. 1. CD, 04.12.2013, E. 2013/4118, K. 2013/7481.
107. Y.1. CD, 11.04.2013, E.2010/6485, K. 2013/3121.
108. Y. 9. CD, 08.09.2014, E. 2013/8838, K. 2014/1404.
109. Bursa BAM, 7. CD, 22.05.2019, E. 2018/1706, K. 2018/1227.
110. İstanbul BAM 1. CD, 15.01.2018, E. 2017/142, K. 2018/5.
111. İstanbul BAM, 20. CD, 06.04.2017, E. 2017,/12, K. 2017/777.
112. BGH Urteil vom 7. Oktober 2010, 3 StR 168/10. BVerfG, Urteil des Zweiten Senats vom 26. Februar 2020- 2 BvR 2347/15.
113. Gift-Fall [BGHSt 43, 177 (180)], BGH, Urteil vom 12. August 1997 – 1 StR 234/97. Gisela-Fall (BGHSt 19, 135), BGH, Urteil vom 14. August 1963 – 2 StR 181/63.
114. Sirius-Fall (BGHSt, 32, 38), BGH, Urteil vom 5. Juli 1983,-1 StR 168/83.
115. Pretty v. The United Kingdom, App. No, 2346/02, 29.07.2002. Kanunlar Basın Kanunu, Kanun Num 5187, Kabul Tarihi 09.06.2004, RG. 26.06.2004-25504 (Bas.K). Deutsches Strafgesetzbuch [in der Fassung der Bekanntmachung vom 13.11.1998 BGBI I S 3322]. Hungarian Act C of 2012 on the Criminal Code. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadelesi Edilmesi Hakkında Kanun, Kanun Num 5651, Kabul Tarihi 04.05.2007, RG. 23.05.2007-26530.
116. Terörle Mücadale Kanunu, Kanun Num 3713, Kabul Tarihi 12.04.1991, RG. 12.04.1991- 20843.
117. The United Kingdom, Suicide Act, Kanun Numarası, c. 60, Kabul Tarihi, 03.08.1961.
118. Türk Ceza Kanunu, Kanun Num 5237, Kabul Tarihi 26.09.2004, RG. 12.10.2004- 25611 (TCK).
119. Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun Num 5377, Kabul Tarihi 29.06.2005, RG. 08.07.2005-25869 (5377 sayılı Kanun). Elektronik Kaynaklar Avusturya Ceza Kanunu, https://www.jusline.at/gesetz/stgb/paragraf/78 (15.03.2024).
120. BGH Urteil vom 7. Oktober. 2010, 3 StR 168/10, https://juris.bundesgerichtshof. de/cgi-bin/rechtsprechung/document.py?Gericht=bgh&Art=en&nr=54702 (02.05.2024).
121. BVerfG, Urteil des Zweiten Senats vom 26. Februar 2020- 2 BvR 2347/15, https:// www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Entscheidungen/DE/2020/02/rs20200226_2bvr234715.html (09.02.2024).
122. Gisela-Fall, http://marxen.rewi.hu-berlin.de/doc/seminar/entscheidung_2019_05_21.pdf (23.05.2024).
123. İntihara yönlendirme, https://izzetozgenc.com/makale/intihara-yonlendirmesucu-ile-ilgili-yargitay-1-ceza-dairesinin-bir-karari-uzerine-degerlendirmeler-(18.01.2024).
124. İsviçre Ceza Kanunu, https://www.legal-tools.org/doc/8204e0/pdf/ (16.03.2024).
125. LG Berlin I zu Grenzen der Sterbehilfe, Arzt wegen Totschlags zu drei Jahren Freiheitsstrafeverurteilt, Legal Tribune Online, 08.04.2024, https://www.lto.de/persistent/a_id/54274/ (14.04.2024).
126. Macar Ceza Kanunu, https://www.refworld.org/legal/legislation/natlegbod/2012/en/78046 (09.05.2024).
127. Reyes, Yesid, Beteiligung am Suizid, https://www.zis-online.com/dat/artikel/2017_10_1151.pdf (26.02.2024).
128. Türk Dil Kurumu, Aleniyet, https://sozluk.gov.tr/ (06.03.2024).
129. Türk Dil Kurumu, İntihar, https://sozluk.gov.tr/ ve https://www.etimolojiturkce. com/arama/intihar (29.02.2024).
130. Türk Dil Kurumu, Sevk etmek, https://sozluk.gov.tr/ (07.03.2024).
131. Türk Dil Kurumu, Mecbur etmek, https://sozluk.gov.tr/ (07.03.2024).
132. Türk Dil Kurumu, Teşvik etmek, https://sozluk.gov.tr/ (06.03.2024).
133. Türk Dil Kurumu, Yönlendirmek, https://sozluk.gov.tr/ (11.12.2023).