Toplu Rehin

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 1, 475 - 499, 28.06.2025

Kaan Karaman

Öz

Taşınmaz rehnine ilişkin temel ilkelerden biri olan belirlilik ilkesi, rehin hakkının hangi tür taşınmazlar üzerinde kurulabileceği ve bu rehin ile hangi tür ve miktarda alacakların teminat altına alınacağına dair iki temel soruya yanıt aramaktadır. Belirlilik ilkesi bir alacağın yalnızca tek bir taşınmaz üzerinde rehin hakkı tesis edilerek teminat altına alınmasını esas almaktadır. Bununla birlikte, TMK m. 855’te düzenlenen birlikte rehin kurumu aracılığıyla bir alacağın birden fazla taşınmaz üzerinde rehin kurulması suretiyle güvence altına alınmasına imkan tanımaktadır.
Birlikte rehinde kural, teminatın bölünmesi yani paylı rehin; istisna ise teminatının bölünmeksizin rehnin konusu olması yani toplu rehindir. Taşınmazların aynı malike ait olması yahut taşınmaz maliklerinin müteselsil borçlu sıfatını taşıması durumlarında, tapuya kayıtlı taşınmazlar toplu rehin konusu olabilmektedir. Taraflar rehin sözleşmesi ile toplu rehine karar kılabilmektedir. Böylece tek bir alacağın tamamını güvence altına alınmakta ve rehin yükünün bölünmesi gerekmeksizin tüm taşınmazlar toplu olarak rehin kapsamına alınabilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Taşınmaz rehni , belirlilik ilkesi , toplu rehnin konusu , toplu rehnin , toplu rehnin paraya çevrilmesi.

collective pledge

Öz

The principle of definiteness, which is one of the basic principles of immovable property pledge, seeks answers to two fundamental questions: on which types of immovable property the pledge right may be established and on which types and amounts of receivables will be secured by this pledge. The principle of definiteness is based on the principle that a receivable may be secured by establishing a pledge right only on a single immovable property. However, the institution of joint pledge regulated under Article 855 of the TCC (Turkısh Cıvıl Code) allows a receivable to be secured by establishing a pledge on more than one immovable.
In joint pledge, the rule is the division of the collateral, i.e. shared pledge; the exception is the subject matter of the pledge without division of the collateral, i.e. collective pledge. In cases where the immovables belong to the same owner or the owners of the immovables are joint debtors, immovables registered in the title deed may be subject to collective pledge. The parties may decide on a collective pledge with a pledge agreement. Thus, a single receivable is secured in its entirety and all immovables can be collectively pledged without the need to divide the pledge burden.

Anahtar Kelimeler

Immovable pledge , principle of certainty , subject of collective pledge , collective pledge , monetisation of collective pledge.

Kaynakça

• Acar, Faruk, Rehin Hukuku Dersleri, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2015.
• Acar, Faruk, Rehin Hukukunda Taşınmaz Kavramı ve Özellikle Belirlilik İlkesi, 2. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2017.
• Akipek, Jale; Akıntürk, Turgut; Ateş, Derya, Eşya Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2018.
• Altay, Sümer; Eskiocak, Ali, Türk Medeni Hukukunda Taşınmaz Rehni, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2007.
• Altın, Mehmet; Karahacıoğlu, A. Haydar; Doğrusöz, M. Edip, Türk Hukukunda Rehin, Üçbilek Matbaası, Ankara, 1996.
• Aydın-Ünver, Tülay, “Birden Fazla Taşınmaz Üzerinde Toplu Rehin Kurulması”, Medeni Hukuk Alanındaki Güncel Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi Sempozyumları Cilt 1 Eşya Hukuku (20 Ekim 2016), On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2017, ss. 85-102.
• Bengisu, Hande, “Birden Fazla Taşınmaz Üzerinde Kurulan İpoteğin Paraya Çevrilmesinde Taşınmazların Satışına İlişkin Sorunlar”, İstanbul Barosu Dergisi, Cilt 83, Sayı 4, 2009, ss. 1879-1920.
• Budak, Ali Cem, İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2009.
• Çetiner, Bilgehan, Taşınmaz Teminatı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2015.
• Davran, Bülent, Rehin Hukuku Dersleri, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1972.
• Demirbaş, Feride, Toplu İpotek, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2023.
• Derdiman, Furkan, “İpoteğin Kuruluşunda Rehin Konusu Yönünden Belirlilik İlkesi”, Ed. Saibe Oktay Özdemir; Batuhan Akkuş, İpotekle İlgili Makaleler, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2021, ss. 37-80.
• Doğan, Filiz, “İpotek Açısından Belirlilik İlkesi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 3, 1992, ss. 372-406.
• Ertaş, Şeref, Eşya Hukuku, Barış Yayınları Fakülteler Kitabevi, İzmir, 2011.
• Göktürk, Hüseyin Avni, Türk Medenî Hukuku Dördüncü Kitap, Aynî Haklar, Güney Matbaacılık ve Gazetecilik T. A. O., Ankara, 1949.
• Gülekli, Yeşim, İpoteğin Taşınmaz ve Alacak Bakımından Kapsamı, Kazancı Kitap, İstanbul, 1992.
• Günel, M. Cahit, “Taşınmaz Rehninin Alacak Bakımından Kapsamı”, Prof. Dr. Özer Seliçi’ye Armağan, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2006, ss. 247-266.
• Gürdoğan, Burhan, Türk-İsviçre İcra ve İflas Hukukunda Rehnin Paraya Çevrilmesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Ankara, 1967.
• Gürdoğan, Burhan, İpoteğin Paraya Çevrilmesi ve Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar, Ajans Türk Matbaası, Ankara, 1979.
• Gürsoy, Kemal Tahir, Birden Ziyade Gayrimenkulün Aynı Borç İçin İpotek Edilmesinde Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar, Türkiye Bankalar Birliği Yayınları, Ankara, 1978.
• Gürsoy, Kemal Tahir; Eren, Fikret; Cansel, Erol, Türk Eşya Hukuku, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, 1978.
• Helvacı, İlhan, Medeni Kanun’a Göre Lex Comissoria Yasağı, Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 1997.
• Helvacı, İlhan, Sözleşmeden Doğan İpotek Hakkı, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2008.
• Kaçak, Nazif, İpotek ve İpoteğin Paraya Çevrilmesi, Seçkin Yayınları, Ankara, 2009.
• Kaşak, Fahri Erdem; Güvenç, İpek, “Taşınmazların Birlikte Rehni (TMK m. 855)”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 23, Sayı 1, ss. 61-92.
• Köprülü, Bülent; Kaneti, Selim, Sınırlı Ayni Haklar, 2. Baskı, Fakülteler Matbaası, İstanbul, 1983.
• Kuntalp, Erden, “Aynı Alacak İçin Birden Çok Taşınmaz Rehni”, Yiğit Okura Armağan, Galatasaray Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1998, ss. 247-264.
• Kuntalp, Erden, “İpotek Derecelerinin Boş Dereceden İstifade ve Uygulamadan Ortaya Çıkan Sorunlar”, Türkiye Bankalar Birliği Yayınları, Ankara, 1979.
• Kurşat, Zekeriya, “Birlikte Rehin”, Prof. Dr. Özer Seliçi’ye Armağan, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2006, ss. 393-426.
• Nomer, H. Nami; Ergüne, Serkan, Eşya Hukuku, Gözden Geçirilmiş 10. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2023.
• Oğuzman, M. Kemal; Seliçi, Özer; Oktay Özdemir, Saibe, 26. Bası, Eşya Hukuku, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
• Özer, Tolga, Taşınmazların Birlikte Rehni, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2015.
• Postacıoğlu, İlhan, İcra Hukuku Esasları, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1982.
• Sarı, Suat, “Taşınmaz Rehninde Belirlilik (Muayyenlik) İlkesi”, Prof. Dr. M. Kemal Oğuzman’ın Anısına Armağan, Beta Basım, İstanbul, 2000, ss. 963-1011.
• Saymen, Ferit H.; Elbir, Halid K., Türk Eşya Hukuku (Aynî Haklar), Hak Kitabevi, İstanbul, 1954.
• Serozan, Rona, “Taşınmaz Rehni”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 64, Sayı 2, 2006, ss. 301-324.
• Sirmen, A. Lale, Eşya Hukuku, 6. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2018.
• Tekinay, Selâhattin Sulhi, Menkul Mülkiyeti ve Sınırlı Aynî Haklar (Eşya Hukuku II/3), Filiz Kitabevi, İstanbul, 1994.
• Tunç-Yücel, Müjgan, Banka Alacaklarının İpoteğin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takibi, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2010.
• Tümerdem, Murat, “Taşınmaz Rehninde Belirlilik İlkesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 32, 2017, ss. 337-366.
• Uyar, Talih, “İcra Hukukunda Taşınmaz Rehni Kavramı”, İstanbul Barosu Dergisi, Cilt 81, Sayı 2, 2007.
• Uyar, Talih, “İhalenin Yapılması Sırasındaki Hatalı işlemlerle İlgi Bozma Nedenleri”, İstanbul Barosu Dergisi, Cilt 80, Sayı 6, 2006, ss. 2421-2453.
• Uyar, Talih, “Rehnin Paraya Çevrilmesi”, Manisa Barosu Dergisi, Cilt 26, Sayı 101, 2007.
• Üstündağ, Saim, İcra Hukukunun Esasları, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2007.
• www.kazanci.com.tr