İdari Yargıda Müdahillik Kurumu Üzerine Bir Bakış

Yıl 2025, Cilt: 12 Sayı: 2, 623 - 662, 31.12.2025

Veysel Görücü

Öz

İdari Yargılama Usul Kanununda (İYUK) davaya müdahale kurumu Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na atıf yapılacak haller kısmında düzenlenmiştir. Dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31’inci maddesinde HMK’na (Hukuk Muhakemeleri Kanunu) atıf yapılacak durumlar sayılmıştır. Davaya müdahale kurumu genel itibariyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda düzenlenmektedir. HMK’da yer alan davaya müdahale kurumunun, idari yargı kolunda uygulanması konusu da bazı sorunları da bera¬berinde getirmektedir.
Ancak, bilindiği üzere medeni yargılama hükümleri ile idari yargılama hükümleri karşılaştırıldığında birçok farklılık bulunduğunu da söylememiz mümkündür. Bu sebeple müdahillik kurumunun tüm yönleri ile beraber ortak bir şekilde kullanılması, uygulamada bazı sorunlara yol açmaktadır. Tüm bu sorunlar da idari yargılama usulüne özel bir davaya müdahale kurumunun gerekliliğini göstermektedir. Çalışmamız kapsamında idari yargılamada müdahale konusu teori ve pratik çerçevesinde ele alınmakta olup, bu konunun idari yargı boyutunda uygulanması noktasında idari yargılama usul kanununda bu konunun ayrıca düzenlenip düzenlenemeyeceği hususu çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Müdahale , Asli Müdahale , Fer’i Müdahale , İdari Yargılama Usulü , Medeni Usul Hukuku.

Regulation Of The Intervention Institution In The Administrative Procedure Procedure Law

Öz

In the Code of Administrative Procedure (İYUK), the institution of intervention in a case is regulated in the section of cases in which reference will be made to the Code of Civil Procedure. Therefore, the cases that will be referred to the HMK are listed in Article 31 of the Administrative Procedure Law No. 2577. The institution of intervention in the case is generally regulated in the Code of Civil Procedure No. 6100. The implementation of the case intervention institution in the HMK in the administrative judiciary branch also brings with it some problems.
However, as it is known, it is possible to say that there are many differences when civil trial provisions are compared with administrative trial provisions. For this reason, the common use of the institution of intervention in all its aspects causes some problems in practice. All these problems show the necessity of a special case intervention institution for the administrative trial procedure. Within the scope of our study, the issue of intervention in administrative proceedings is discussed within the framework of theory and practice, and the focus of the study is whether this issue can be separately regulated in the administrative procedure law in terms of its implementation in the administrative jurisdiction dimension.

Anahtar Kelimeler

Vention , Substantive Intervention , Voluntary Intervention , Administrative Trial Procedure , Civil Procedure Law.

Kaynakça

• Akyılmaz, Bahtiyar; Sezginer, Murat; Kaya, Cemil, Türk İdari Yargılama Hukuku, 7. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
• Alangoya, Yavuz; Yıldırım, M. Kâmil; Deren-Yıldırım, Nevhis, Medenî Usul Hukuku Esasları, 7. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2009.
• Arslan, Önder, İdari Yargılama Usulünde Davaya Müdahale ve Davının İhbarı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırıkkale, 2013.
• Arslan, Ramazan; Yılmaz, Ejder; Taşpınar-Ayvaz, Sema; Hanağası, Emel, Medeni Usul Hukuku, 4. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2018.
• Baki, Kuru, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, 3. Bası, Legal Yayıncılık, İstanbul, 2016.
• Candan, Turgut, İdari Yargılama Usulü Kanunu, 9. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2011.
• Coşkun, Sabri; Karyağdı, Müjgan, İdari Yargılama Usulü Örnek İçtihatlar-Yorumlar, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2001.
• Çağlayan, Ramazan, İdari Yargılama Hukuku, 16. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
• Çelik, Yeşim, Türk Hukukunda Bireysel Başvuru ve Anayasa Mahkemesi Uygulaması, Adalet Yayınevi, Ankara, 2016.
• Dinç, Mutlu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Seçkin Yayınları, Ankara, 2011.
• Ekinci, Hüseyin; Sağlam, Musa, Sorularla Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru, Anayasa Mahkemesi Yayınları, Ankara, 2014.
• Erdal, Muhammed, İdari Yargıda Fer’î Müdahale (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin İdari Yargıda Uygulanması Sorunu), Yetkin Yayınları, Ankara, 2009.
• Erkut, Celal, “İdari Yargının Yeniden Yapılandırılmasında Yargılama Hukuku Kurallarının Etkinleştirilmesi Sorunu”, İdari Yargının Yeniden Yapılandırılması ve Karşılaştırmalı İdari Yargılama Usulü, 2001 Yılı Sempozyumu, Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları, Ankara, 2003.
• Gözübüyük, A. Şeref; Dinçer, Güven, İdari Yargılama Usulü, Turhan Kitabevi, Ankara, 2001.
• Gözübüyük, A. Şeref; Tan, Turgut, İdare Hukuku İdari Yargılama Hukuku, Cilt 2, Turhan Kitabevi, Ankara, 2010.
• Günday, Metin, “Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanun Hükümlerinin Uygulama Alanı”, İdari Yargının Yeniden Yapılandırılması ve Karşılaştırmalı İdari Yargılama Usulü, 2001 Yılı Sempozyumu, Danıştay Tasnif ve Yayın Bürosu Yayınları, Ankara, 2003.
• Işıklar, Celâl, “659 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname Sonrası İdari Yargıda Husumete İlişkin Esâslar”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Sayı 10, 2010, ss. 381-420.
• Kalafat, Ahmet, “İdari Yargılama Usulü Kanunu’na Göre Üçüncü Şahısların Davaya Katılması”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 73, 2007, ss. 196-217.
• Kaplan, Gürsel, Fransız İdari Yargılama Hukukunda Kararlara Karşı Başvuru Yolları, Ekin Yayınevi, Bursa, 2016.
• Karavelioğlu, Celal; Karavelioğlu, Erdem Cemil, İdari Yargılama Usulü Kanunu, 9. Bası, Adalet Yayınları, Ankara 2016.
• Karslı, Abdurrahim, Medeni Muhakeme Hukuku, 6100 Sayılı HMK hükümlerine Göre Yargıtay Kararları, 3. Bası, Alternatif Yayıncılık, İstanbul, 2012.
• Kodakoğlu, Mehmet, “Hukuk Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin İdarî Yargılama Hukukuna Uygulanması Bağlamında Aslî Müdahale Sorunu”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 28, 2017/3, ss. 1-32.
• Kuru, Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt 6, Demir Yayıncılık, İstanbul, 2001.
• Kuru, Baki; Arslan, Ramazan; Yılmaz, Ejder, Medeni Usul Hukuku, 24. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2013.
• Kuru, Baki; Arslan, Ramazan; Yılmaz, Ejder, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, 25. Bası, Yetkin Yayınları, Ankara, 2014.
• Nedimoğlu, Ruhi, “Danıştayda Görülen Davalarda Katılma”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı 1, 1976, ss. 63-69.
• Özekes, Muhammed, Medeni Usul Hukukunda Asli Müdahale, Alfa Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, 1995.
• Pekcanıtez, Hakan, “İdari Yargıda Fer’î Müdahil Hükmü Tek Başına Temyiz Edebilir mi? (Karar Tahlili)”, Prof. Dr. Turhan Tufan Yüce’ye Armağan, Cilt 1, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir, 2001.
• Pekcanıtez, Hakan, Medeni Usul Hukukunda Fer’î Müdahale, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara, 1992.
• Pekcanıtez, Hakan; Atalay, Oğuz; Özekes, Muhammet, Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, 3. Bası, On İki Levha Yayınları, Ankara, 2015.
• Sabuncu, Yavuz; Esen-Arnwine, Selin, “Türkiye için Anayasa Şikayeti Modeli Türkiye’de Bireysel Başvuru Yolu”, Anayasa Yargısı, Cilt 21, 2004, ss. 229-246.
• Tosun, Mehmet; Tan, Emre, “İdari Yargıda Davaya Müdahale (Uygulama ve Teori Açısından İnceleme)”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Sayı 5, 2015, ss. 827-877.
• Üstündağ, Saim, Medeni Yargılama Hukuku, 7. Bası, Nesil Matbaacılık, İstanbul, 2000.
• Yaman, Sadettin, “Adli ve İdari yargıda Davaya Müdahale (Katılma) ve İdari Yargıda Asli Müdahalenin Kabulüne Duyulan İhtiyaç”, Terazi Hukuk Dergisi, Sayı 22, 2008, ss. 95-104.
• Yasin, Melikşah, “İdari Yargılama Usulünde Davadan Feragat veya Davayı Kabul”, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 3-4, 2004, ss. 149-184.
• Yasin, Melikşah, “İdari Yargılama Usulünde Davaya Müdahale”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 69, Sayı 1-2, 2011, ss. 439-451.
• Yasin, Melikşah, “İdari Yargılama Usulünde Davaya Müdahale”, Journal of Istanbul University Law Faculty, Sayı 1-2, 2011, ss. 439-451.