ARAMA VE EL KOYMA SIRASINDA TESADÜFEN ELDE EDİLEN DELİLLERİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Ceza muhakemesinin amacı maddi gerçeğe ulaşmaktır. Fakat her şeye rağmen maddi gerçeğe ulaşmak kabul edilemez. Maddi gerçeğe hukuka uygun olarak ulaşılmalıdır. Arama ve el koyma tedbiri hem suçun önlenmesi hem de suçun kovuşturulması açısından büyük önem taşımaktadır. Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma veya kovuşturmada usulüne uygun olarak verilen karar uyarınca uygulanan tedbir sırasında elde edilen, başlangıçta elde edilmesi öngörülmeyen ve hükme esas alınmayan delillere tesadüfen elde edilen delil denir. Tesadüfen elde edilen delil Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 138. maddesinde yer alan düzenleme ile arama ve elkoyma işlemlerinin uygulanması sırasında elde edilen delillerdir. 138. madde aynı zamanda telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi tedbirini de düzenlemektedir. Çalışmada önleme ve adli arama sırasında tesadüfen elde edilen deliller incelenecektir. Çalışmada ayrıca tesadüfen elde edilen delillerin ne zaman hukuka uygun delil ne zaman hukuka aykırı delil olduğu sorusu cevaplanacaktır. Bu çalışmada, arama ve el koyma sırasında tesadüfen elde edilen delillerin değerlendirilmesi teorik ve pratik olarak tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tesadüfen elde edilen deliller
• Delillerin değerlendirilmesi
• Hukuka aykırı deliller
• Maddi gerçek
• Arama ve elkoyma

EVALUATION OF THE LAWFULNESS OF EVIDENCE OBTAINED INCIDENTALLY DURING SEARCH AND SEIZURE

Öz

The aim of the criminal proceedings is to achive to the material facts. But It is unacceptable to reach the material fact in criminal proceedings despite everything. The material fact must be reached in accordance with the law. The measure of search and seizure is of great significance interms of both preventing crime and prosecuting the crime. Evidence obtained during the measure applied pursuant to the decision duly taken in the investigation or prosecution of a crime, which was not initially foreseen to be obtained and which is not the subject of the judgement, is called incidentally obtained evidence. Evidence obtained incidentally during the implementation of search and seizure procedures with the regulation in Article 138 of the Criminal Procedure Law No. 5271. Article 138 also regulates the measure of interception of communication by means of telecommunications cautions. In this study, the evidence obtained by chance during preventive and judicial searches will be analysed. The study will also be answered the question of when evidence obtained by chance is lawful evidence and when it is unlawful evidence. In this study, the evaluation of the evidence obtained incidentally during search and seizure is discussed theoretically and practically.

Anahtar Kelimeler

• The evidence obtained by chance
• Evaluation of evidence
• Unlawful evidence
• Criminal fact
• Search and seizure

Kaynakça

1. Aksoy, Şemsettin, Önleme ve Koruma Tedbiri Olarak Arama, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, 2006.
2. Akyürek, Güçlü, "Ceza Yargılamasında Hukuka Aykırı Delillerin Değerlendirilmesi Sorunu", Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt 25, Sayı 101, 2012, ss. 61-82.
3. Ateş-Benek, Neslihan, "Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerde Arama, Kopyalama ve Elkoyma", Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, Cilt 10 Sayı 2, 2022, ss. 367-411.
4. Aydın, Devrim, Ceza Muhakemesinde Deliller, Yetkin Yayıncılık, Ankara, 2014.
5. Birtek, Fatih, Ceza Muhakemesinde Delil ve İspat, 2. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2017.
6. Boyracı, Ali, "Önleme Araması Kararına Dayanılarak Gerçekleştirilen Arama Sonucunda Elde Edilen Uyuşturucu Maddelerin Hukuka Aykırı Delil Olup Olmadığı Sorunu", Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 17, Sayı 48, 2022 Nisan, ss. 129-155.
7. Börekçi, Eşref Barış, "Yeni Düzenlemeler Işığında Önleme Aramaları", Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XVII, Özel Sayı, 2020, s. 89-113.
8. Centel, Nur; Zafer, Hamide, Ceza Muhakemesi Hukuku El Kitabı, 7. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2021.

9. Centel, Nur; Zafer, Hamide, Ceza Muhakemesi Hukuku, 12. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2015.
10. Centel, Nur; Zafer, Hamide, Ceza Muhakemesi Hukuku, 13. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2016.
11. Centel, Nur; Zafer, Hamide, Ceza Muhakemesi Hukuku, 16. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2019.
12. Çelik, Adem, "Özgürlük ve Güvenlik Bağlamında İç Güvenlik Paketinde Yer Alan Bazı Maddelerin Değerlendirilmesi", Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Cilt 3, Sayı 5, Haziran 2015, ss. 235-263.
13. Çevik, Yasin, Ceza Muhakemesinde İspat, Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.
14. Çöpoğlu, Hakan Serdar, "Ceza Muhakemesi Hukukunda Arama Koruma Tedbirinde Belirlilik İlkesi", Ankara Barosu Dergisi, Cilt 77, Sayı 1, 2019, ss. 155-229.
15. Çöpoğlu, Hakan Serdar, Ceza Muhakemesi Hukukunda Arama ve Elkoyma, Adalet Yayınevi, Ankara, 2023.
16. Değirmenci, Olgun, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2014.
17. Döner, Buğra Vehbi, "Vergi Araması Sırasında (VUK m. 142-147) Rastlantı Sonucu Elde Edilen Bulguların (CMK m. 138) Delil Niteliği", Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 7, Haziran 2018, ss. 111-135.
18. Dülger, Murat Volkan, Ceza Muhakemesi Hukukunda Dışlama Kuralı ve Hukuka Aykırı Delillerin Uzak Etkisi (Zehirli Ağacın Meyvesi Öğretisi), Seçkin Yayınevi, Ankara, 2014.
19. Emre, Oğuz Meriç, Tesadüfen Elde Edilen Deliller, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, 2019.
20. Eren, Muhammet Ali, Dijital Deliller ve Delil Yasakları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
21. Feyzioğlu, Metin, Vicdani Kanaat, Yetkin Yayıncılık, Ankara, 2002.
22. Garaud, Francois, (Terc. Aydın, Devrim), "Kıta Avrupası Delil Sistemi Tarihi", Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 11, Sayı 32, Aralık 2016, ss. 197-203.
23. Gedik, Doğan, Ceza Muhakemesinde İspat ve Şüphenin Sanık Lehine Yorumlanması, 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
24. Gedik, Kadir İslam, Ceza Muhakemesinde Tesadüfen Elde Edilen Deliller, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, 2024.
25. Gödekli, Mehmet, "Türk Ceza Muhakemesinde Maddi Gerçeğe Ulaşmanın Ön Koşulu Olarak Hukuka Aykırı Delillerin Değerlendirilmesi Yasağı", Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 65, Sayı 4, 2016, ss. 1815-1924.
26. Göksoy, Resul, Ceza Muhakemesinde Dijital Delillerin Elde Edilmesi ve Güvenilirliğinin Sağlanması, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2019.
27. Gündem, Kemal, CMK 138 Çerçevesinde Tesadüfen Elde Edilen Deliller, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, 2011.
28. Hafızoğulları, Zeki; Özen, Muharrem, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 11. Bası, US-A Yayıncılık, Ankara, 2018.
29. Karakaya, M. Süheyl, "İletişimin Denetlenmesi Tedbiri Sırasında Elde Edilen Tesadüfi Deliller", Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Durmuş Tezcan'a Armağan, Cilt 21, Özel Sayı, 2019, ss. 1491-1525.
30. Karakehya, Hakan, Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş Yayınevi, Ankara, 2015.
31. Karakoç, Yusuf, Genel Vergi Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2017.
32. Kartal, Adem, "Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi Sırasında Tesadüfen Elde Edilen Deliller", Terazi Hukuk Dergisi, Cilt 49, Sayı 5, Eylül 2010, ss. 105-125.
33. Kaymaz, Seydi, Ceza Muhakemesinde Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015.
34. Koca, Mahmut, "Ceza Muhakemesi Hukukunda Deliller", Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, Aralık 2006, ss. 207-225.
35. Koçer, Seçkin, "İletişimin Denetlenmesi Tedbirinde Tesadüfen Elde Edilen Deliller", Adalet Dergisi, Cilt 2, Sayı 65, 2020, ss. 441-462.
36. Koper, Murat, Ceza Yargılamasında Arama ve Elkoyma, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
37. Kunter, Nurullah; Yenisey, Feridun; Nuhoğlu, Ayşe, Muhakeme Hukuku Dalı Olarak Ceza Muhakemesi Hukuku, 17. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2009.
38. Öncel, Mualla; Kumrulu, Ahmet; Çağan, Nami, Vergi Hukuku, 20. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2011.
39. Özbek, Veli Özer, "Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil Yasakları", Yayına Hazırlayanlar Eric Hilgendorf, Yener Ünver, Alman Türk Karşılaştırmalı Ceza Hukuku, Köksal Bayraktar'a Armağan Cilt III, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi, İstanbul, 2010, ss. 913-928.
40. Özbek, Veli Özer; Bacaksız, Pınar, "Ceza Muhakemesi Hukukunda Arama", Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 1, Sayı 1, Eylül 2006, ss. 145-206.
41. Özbek, Veli Özer; Doğan, Koray; Bacaksız, Pınar, Ceza Muhakemesi Hukuku, 14. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
42. Özbek, Veli Özer; Doğan, Koray; Bacaksız, Pınar, Ceza Muhakemesi Hukuku, 17. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
43. Öztürk, Bahri, "CMUK Reformu ve Delil Yasakları", Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 1-2, 1994, ss. 39-49.
44. Öztürk, Bahri; Eker-Kazancı, Behiye; Soyer-Güleç, Sesim, Ceza Muhakemesi Hukukunda Koruma Tedbirleri, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
45. Öztürk, Bahri; Tezcan, Durmuş; Erdem, Mustafa Ruhan, Nazari ve Uygulamalı Ceza Muhakemesi Hukuku, 15. Bası, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2021.
46. Roxin, Claus, "İspat Hukukunun Esasları", (Terc. Ünver, Yener), İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 8, 2005, ss. 265-289.
47. Şahin, Cumhur, "Ceza Muhakemesinde Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerde Arama, Kopyalama ve El Koyma", Yaşar Hukuk Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, 2019, ss. 271-286.
48. Şahin, Cumhur; Göktürk, Neslihan, Ceza Muhakemesi Hukuku, 12. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
49. Şahin, Cumhur; Göktürk, Neslihan, Ceza Muhakemesi Hukuku, 15. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
50. Şen, Ersan, "Avukat, Hakim ve Savcıların Aranması", Ankara Barosu Dergisi, Sayı 2, 2013, ss. 335-343.
51. Şen, Ersan, "Hakkında İstihbari Bilgi Bulunan Kişinin Üstü Önleme Araması ile Aranabilir Mi?", https://sen.av.tr/tr/makale/hakkinda-istihbari-bilgi-bulunan-kisinin-ustu-onleme-aramasi-ile-aranabilir-mi (31.10.2024).
52. Şen, Ersan, "Hukuka Aykırı Delilden Elde Edilen Görüntülerin Delil Niteliği", https://sen.av.tr/en/makale/hukuka-aykiri-delilden-elde-edilen-goruntulerin-delil-niteli%C4%9Fi (27.11.2024).
53. Şen, Ersan, "İletişimin Denetlenmesi Tedbiri", Ceza Hukuku Dergisi, Cilt 2, Sayı 4, Ağustos 2007, ss. 97-135. Şen, Ersan, "Suçüstü Halinin Adli Aramada Yol Açtığı Sorunlar", https://sen.av.tr/tr/makale/sucustu-hali-%C5%9Fuphesinin-adli-aramada-actigi-sorunlar (03.11.2024).
54. Şen, Ersan, Türk Ceza Yargılaması Hukuku'nda Hukuka Aykırı Deliller Sorunu, Beta Yayıncılık, İstanbul, 1998.
55. Şen, Ersan; Eryıldız, Sefa, Elkoyma, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2017.
56. Şen, Ersan; Maviş, Mert, "Önleme Aramasının Şartları ve Sınırı ile Adli Arama Kesişmesi", https://sen.av.tr/tr/makale/onleme-aramasinin-sartlari-ve-siniri-ile-adli-arama-kesismesi (27.10.2024).
57. Taşdelen, Aziz, "Vergisel Arama", Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2003, ss. 159-190.
58. Toroslu, Nevzat; Feyzioğlu, Metin, Ceza Muhakemesi Hukuku, 17. Bası, Savaş Yayınevi, Ankara, 2017.
59. Toroslu, Nevzat; Feyzioğlu, Metin, Ceza Muhakemesi Hukuku, 18. Bası, Savaş Yayınevi, Ankara, 2018.
60. Türkel, Nagihan, Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, 2010.
61. Ünver, Yener, "Durchsuchung des Computers im Rahmen des Art. 134 tStPO", Ed. Yener Ünver, Ceza Hukuku ve Modern Teknolojiler, Cilt 5, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2018.
62. Ünver, Yener; Hakeri, Hakan, Ceza Muhakemesi Hukuku, 10. Bası, Adalet Yayınları, Ankara, 2015.
63. Ünver, Yener; Hakeri, Hakan, Ceza Muhakemesi Hukuku, 13. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2017.
64. Ünver, Yener; Hakeri, Hakan, Ceza Muhakemesi Hukuku, 16. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2019.
65. Ünver, Yener; Hakeri, Hakan, Ceza Muhakemesi Hukuku, Cilt III, 22. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.
66. Yenisey, Feridun, "Vergi Hukukunda Arama ve Adil Yargılanma Hakkına İlişkin Bazı Sorunlar", Yayına Hazırlayanlar: Feridun Yenisey-Gülsen Güneş, Prof. Dr. Adnan Tezel Günleri: Vergi Hukuku, Arıkan Yayıncılık, İstanbul, 2006.
67. Yenisey, Feridun; Nuhoğlu, Ayşe, Ceza Muhakemesi Hukuku, 11. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
68. Yenisey, Feridun; Nuhoğlu, Ayşe, Ceza Muhakemesi Hukuku, 12. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
69. Yenisey, Feridun; Nuhoğlu, Ayşe, Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararlarının Değerlendirilmesi 2018-2019, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2020.
70. Yurtcan, Erdener, Ceza Yargılaması Hukuku, 16. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2019.
71. Yücesoy, Ayşe Aslı, "Vergi Hukukunda Arama ve Arama Sürecindeki İşlemlerde Kamu Yararı Kavramı", Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt 30, Sayı 135, 2018, ss. 151-184.
72. Yüksel, Çağatay, Bilgisayarlarda, Bilgisayar Programlarında ve Kütüklerinde Arama, Kopyalama ve Elkoyma (CMK m. 134), Adalet Yayınevi, Ankara, 2023.
73. https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/convention_tur (19.11.2024).
74. "Hukuka Aykırı Delil ve Disiplin Soruşturması", 31.01.2011 tarihli Haber Türk Gazetesi, https://www.haberturk.com/gundem/haber/596750-hukuka-aykiri-delil-ve-disiplin-sorusturmasi (20.10.2025).
75. Case of Leotsakos c. Grece Requête no: 30958/134 Octobre 2018, https://hudoc.echr.coe.int/tur#{%22itemid%22:[%22001-186449%22]} (19.11.2024).
76. Case of Kruslin France, Application no. 11801/85, 24 April 1990, https://hudoc.echr.coe.int/tur#{%22itemid%22:[%22001-57626%22]} (06.11.2024).
77. "Buck-Almanya Kararı", https://insanhaklari.gen.tr/Metin.aspx?id=29080&d=E (20.04.2025). https://legalbank.net/belge/y-cgk-e-2017-961-k-2019-622-t-22-10-2019/3506568/ (30.10.2024).
78. "Hukuka aykırı delil", https://siyasipartikararlar.anayasa.gov.tr/Dosyalar/Kararlar/KararPDF/2001-2-spk.pdf, s. 40 (23.03.2025).
79. "Tesadüf", https://sozluk.gov.tr/ (23.10.2024).
80. https://www.hukukturk.com/yargitay-kararlari (20.11.2025).
81. https://karararama.yargitay.gov.tr/ (30.10.2024).