Şirket Bölünmelerinde Alacaklıların Korunmasına İlişkin Alternatif Yaklaşımlar ve Yeni Koruma Mekanizmaları

Öz

Yeniden yapılandırma türlerinden biri olan bölünme, şirketlerin belirli bir faaliyet alanında uzmanlaşmasına ve böylece kendi faaliyet konularında daha rekabetçi olmasına hizmet edebileceği gibi, şirketlere başkaca önemli avantajlar da sağlayabilir. Bölünme işlemi ise, şirketin aktif ve pasiflerinin bir veya daha fazla şirkete devredilmesi sürecini ifade eder. Bu süreç, şirketlerin yapısal değişiklikler yaparak daha verimli hale gelmelerine olanak tanırken, alacaklıların haklarının korunması açısından da büyük bir öneme sahiptir. Zira bölünme işleminde kendisine söz hakkı tanınmayan alacaklının, muhatabının değişmesi nedeniyle bir kayba uğraması söz konusu olabilecektir. Bunu önlemek için kanun koyucu, özel korumaya ihtiyaç duyan alacaklılar lehine bazı düzenlemeler öngörmüştür. Çalışmamız kapsamında, şirket bölünmelerinde alacaklıların korunmasına yönelik mevcut sistemlerin ne ölçüde etkin olduğu ele alınmış ve bu alanda karşılaşılan sorunlara ilişkin bazı çözüm yolları değerlendirilmiştir. Teminat yükümlülüğünün risk analizine dayalı olarak belirlenmesi, ilanların dijital mecralarda yapılması, blockchain teknolojisinin hukuki güvence sağlamak amacıyla kullanılması ve sorumluluğun devredilen net aktif malvarlığı oranına göre değil, yarar sağlama derecesine göre belirlenmesi gibi çeşitli yaklaşımlar incelenmiştir. Bu çerçevede, mevcut düzenlemelerin uygulamadaki etkileri değerlendirilmiş ve farklı bakış açılarıyla sistemin geliştirilmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bölünme
• Alacaklı
• Alacaklıların Korunması
• Teminat
• Sorumluluk

Alternative Approaches and New Protection Mechanisms for Creditor Protection in Company Divisions

Öz

As a form of corporate restructuring, the spin-off process offers companies several advantages, including the opportunity to specialize in specific areas and enhance their competitiveness. A spin-off involves transferring a company’s assets and liabilities to two or more new entities. While this process allows for structural changes that improve operational efficiency, it also raises important concerns regarding the protection of creditors' rights. Since creditors are not granted a voice in the spin-off process, they face significant risks of loss due to changes in the debtor entity. To mitigate such risks, lawmakers have introduced legal provisions aimed at safeguarding creditors in these situations. This study assesses the effectiveness of current legal frameworks designed to protect creditors during corporate spin-offs and identifies practical challenges. It explores potential solutions, such as determining security obligations based on risk analysis, using digital platforms for public notices, leveraging blockchain technology for legal certainty and assigning liability according to the degree of benefit received, rather than the proportion of transferred assets. By evaluating the practical impact of these regulations, the study aims to offer alternative perspectives to improve the system’s effectiveness in protecting creditors.

Anahtar Kelimeler

• Division
• Creditor
• Protection Of Creditors
• Guarantee
• Responsibility

Kaynakça

1. Altoprak, Serkan, Türk ve Alman Hukuku Karşılaştırmalı Ticaret Şirketlerinde Yapısal Değişiklikler, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2018.
2. Akın, İrfan, “Dijital Gelişmelerin Şirketler Hukuku Üzerinde Etkisi”, Türk Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 4, Sayı 1, 2022, ss. 3-26.
3. Aktürk, Aziz Gurur, Sermaye Şirketlerinde Bölünmede Alacaklıların ve İşçilerin Korunması, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2023.
4. Avunduk, Hüseyin; Aşan, Hakan, “Blok Zinciri (Blockchain) Teknolojisi İşletme Uygulamaları: Genel Bir Değerlendirme”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 33, Sayı 1, 2018, ss. 369-384.
5. Ayhan, Rıza; Çağlar, Hayrettin; Özdamar, Mehmet, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, 3. Bası, Yetkin Yayınları, İstanbul, 2021.
6. Bahtiyar, Mehmet, Ortaklıklar Hukuku, 10. Bası, Beta Yayınları, İstanbul, 2015.
7. Başar, Mükerrem Onur, “Akıllı Sözleşmeler ve Özel Hukuk Uygulamasında Ortaya Çıkması Muhtemel Sorunlar”, İstanbul Hukuk Mecmuası, Cilt 80, Sayı 4, 2022, ss. 1067-1103.
8. Beniiche, Abdeljalil, A Study of Blockchain Oracles, https://arxiv.org/abs/2004.07140 (23.07.2025).

9. Binder, Andreas, Der Schutz der Gläubiger von Aktiengesellschaften bei Spaltung und Vermögensübertragung: Ein Beitrag zu einer sachgerechten Auslegung des Fusionsgesetzes, Festschrift 100 Jahre Aargauischer Anwaltsverband, Schulthess, Zürih, 2005.
10. Çebi, Hakan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’na Göre Anonim Ortaklıkların Bölünmesi, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2010.
11. Çoştan, Hülya, “Bölünmeye Katılan Şirketlerin Müteselsil Sorumluluklarının Sınırlandırılması”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 18, Sayı 2, 2012, ss. 231-243.
12. Çoştan, Hülya, Türk Ticaret Kanunun Tasarısı Hükümlerine Göre Anonim Şirketin Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirme Yoluyla Yapılanmasında Alacaklının Korunması, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara, 2009.
13. Demir, Koray, Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine Göre Şirketlerin Bölünmesi, Beta Yayınları, İstanbul, 2017.
14. Durgut, Ramazan, “6102 Sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’na Göre Şirketlerin Bölünmesi ve Bölünmeye Hâkim İlkeler”, Hukuk Ekonomi ve Siyasi Bilimler Aylık İnternet Dergisi, Sayı 126, 2012, ss. 1-19.
15. Erdem, H. Ercüment, 6335 Sayılı Kanun İle Yeni Türk Ticaret Kanunu’nda Yapılan Değişiklikler, https://www.erdem-erdem.av.tr/bilgi-bankasi/6335-sayili-kanun-ileyeni-turk-ticaret-kanununda-yapilan-degisiklikler (28.07.2025).
16. Erdem, H. Ercüment, Anonim Ortaklıkların Bölünmesinde Alacaklıların Korunması, Türk Ticaret Kanunu ile ilgili Makaleler (2009-2016), On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2017.
17. Erdem, H. Ercüment, “Birleşme Bölünme ve Tür Değiştirmede Yeni Davalar”, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 12, Sayı 2, 2013, ss. 113-138.
18. Erdem, H. Ercüment, “Ticaret Şirketlerinin Bölünmesi-Tür Değişiklikleri”, Bankacılar Dergisi, Cilt 22, Sayı 79, 2011, ss. 80-89.
19. Gökçe-Aydın, Şilan Can, Anonim Şirketin Bölünmesi ve Bölünmenin İş Sözleşmelerine Etkisi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, 2023.
20. Gürbüz-Usluel, Aslı Elif, “Birleşme, Bölünme ve Tür Değiştirme Yoluyla Yeniden Yapılanma İşlemlerinde Yöneticilerin Hukuki Sorumluluğu”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt 29, Sayı 1, 2013, ss. 141-168.
21. Güven-Çetin, Neslihan, Anonim Şirketlerin Bölünmesinde Alacaklıların Korunması, Platon Hukuk Yayınevi, İstanbul, 2024.
22. Hazıroğlu, Elif Cemre, “Ticari İşletmenin Bir Ticaret Şirketine Dönüşmesinde Ticari İşletmeyi İşletenin Önceki Borçlardan Sorumluluğu”, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, Cilt 3, Sayı 1, 2017, ss. 71-82.
23. Helvacı, Mehmet, “Bölünmeyi Ortaya Çıkaran Sebepler, Bölünme Türleri, Türk Hukukunda Durum ve Tanım Sorunu”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 12, Sayı 1-3 (Doç. Dr. Mehmet Somer’in Anısına Armağan), 2006, ss. 145-172.
24. Henssler, Martin; Strohn, Lutz; Müller Carsten, Gesellschaftsrecht, C. H. Beck, Münih, 2024.
25. İpekel-Kayalı, Ferna, Türk Ticaret Kanunu’na Göre Sermaye Ortaklıklarının Bölünmesi, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2020.
26. Kaplan, İbrahim, “Şirketlerin Birleşme, Bölünmesi ve Malvarlığın Devri Sözleşmelerinde, Şirketlerin Üçüncü Kişilerle Önceden Yaptıkları Borçlandırıcı Sözleşmelerin Hukuki Akıbeti”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 154, 2021, ss. 265-282.
27. Karslıoğlu, Hasan, “Türk Ticaret Hukuku Kapsamında Şirket Bölünmelerinde Alacaklıların Korunması”, Ankara Barosu Dergisi, Cilt 79, Sayı 4, 2021, ss. 1-62.
28. Kendigelen, Abuzer, Türk Ticaret Kanunu Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler, 3. Bası, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2016.
29. Law, Bloomberg, ‘Smart Contracts’ Ruling Forces a Blockchain Development Rethink, https://katten.com/smart-contracts-ruling-forces-a-blockchain-developmentrethink (19.07.2025).
30. Marin, Oana; Cioara, Tudor; Toderean, Liana; Mitrea, Dan; Anghel, Ionut, “Review of Blockchain Tokens Creation and Valuation”, Future Internet, Cilt 15, Sayı 12, 2023, ss. 1-27.
31. Meisami, Sajad; Bodell III, William Edward, A Comprehensive Survey of Smart Contract Upgradability Patterns, https://arxiv.org/abs/2304.03405 (19.07.2025).
32. Moroğlu, Erdoğan, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Değerlendirme ve Öneriler: Başlangıç Hükümleri, Ticari İşletme, Ticaret Şirketleri, Kıymetli Evrak ve Son Hükümler, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2016.
33. Oğuzman, M. Kemal; Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 1, 17. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2019.
34. Oğuzman, M. Kemal; Öz, M. Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 2, 15. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2020.
35. Ozanemre-Yayla, Hatice Tolunay, “Borcun Naklinin Borca İlişkin Benzer Etkili Diğer Hukuki Kurumlar Karşısında Teorik Sınırları”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 22, Sayı 3, 2016 (Özel Sayı), ss. 2927-2948.
36. Poroy, Reha; Tekinalp, Ünal; Çamoğlu, Ersin, Ortaklıklar Hukuku Ⅰ, 15. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2021.
37. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, Cilt 1, 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
38. Schmitt, Joachim; Hörtnagl, Robert; Winter, Michael, Umwandlungsgesetz, Umwandlungssteuergesetz: UmwG, UmwStG, 10. Bası, C. H. Beck, Münih, 2024.
39. Semler, Johannes; Stengel, Arndt; Leonard, Nina; Seulen, Günter, Umwandlungsgesetz, C. H. Beck, Münih, 2021.
40. Sorgunlu, Munise Buket, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine Göre Ticaret Şirketlerinin Bölünmesinde Alacaklıların Korunması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Hukuk Anabilim Dalı, 2013.
41. Şahin, Ayşe, Anonim Şirketlerin Bölünmesinde Yönetim Kurulunun Görev ve Sorumluluğu (TTK m. 193), On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2023.
42. Şener, Oruç Hami, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku Ders Kitabı, 4. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2019.
43. Şener, Yavuz Selim, “TTK Tasarısına Göre Ticari Ortaklıkların Bölünmesi”, Legal Malî Hukuk Dergisi, Cilt 1, Sayı 6, 2005, ss. 1493-1761.
44. Takaoğlu, Mustafa; Özer, Çağdaş; Parlak, Emre, “Blokzinciri Teknolojisi ve Türkiye’deki Muhtemel Uygulama Alanları”, Uluslararası Doğu Anadolu Fen Mühendislik ve Tasarım Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, 2019, ss. 260-295.
45. Tandon, Rajat, A Survey of Distributed Denial of Service Attacks and Defenses, https://arxiv.org/abs/2008.01345 (19.07.2025).
46. Ünal, Gökhan; Uluyol, Çelebi, “Blok Zinciri Teknolojisi”, Bilişim Teknolojileri Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2020, ss. 167-175.
47. Welzel, Christian; Eckert, Klaus-Peter; Kirstein, Fabian; Jacumeit, Volker, “Mythos Blockchain: Herausforderung Für Den Öffentlichen Sektor”, Kompetenzzentrum Öffentliche İT Fraunhofer FOKUS, Mart 2017, https://publica.fraunhofer.de/handle/publica/298304 (20.07.2025).
48. Yıldırım, Ali Nizamettin, Türk Borçlar Hukuku Bakımından Akıllı Sözleşmeler, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
49. İnternet Siteleri
50. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/1982/891/oj/eng
51. https://www.fedlex.admin.ch
52. https://www.gesetze-im-internet.de/
53. https://www.lexpera.com.tr
54. https://resmigazete.gov.tr
55. https://sozluk.gov.tr