An Examination of the Choice of Law Rules Governing the Applicable Law to the Matrimonial Property Regime

Öz

There is no uniformity regarding the connecting factors used to determine the applicable law to matrimonial property regimes with an international element. The primary reason for this lack of uniformity lies in the question of whether it is equitable to rely on the principle of immutability when determining the applicable law to matrimonial property. As the initially fixed connecting factor may shift over time, the question of whether the law of the spouses’ first common law or their last common law should prevail becomes crucial and may lead to significantly different outcomes. The liquidation of the matrimonial property regime often becomes highly complex due to the passage of time, the spouses living (jointly or separately) in different countries, and acquiring assets in different times and different jurisdictions. Therefore, party autonomy through a valid choice of law represents the most equitable solution. If the spouses conclude not only a matrimonial property agreement but also a choice of law agreement, the courts will conduct the division of matrimonial assets with this chosen law.

Anahtar Kelimeler

• Matrimonial property
• choice of law
• common nationality
• common habitual residence
• the principle of immutability.

Evlilik Mal Rejimine Uygulanacak Hukuku Gösteren Bağlama Kurallarının İncelenmesi

Öz

Milletlerarası nitelikli evlilik mal rejimine uygulanacak hukuku belirleyen bağlama noktaları konusunda yeknesaklık bulunmamaktadır. Bunun en önemli nedeni mal rejimine uygulanacak hukuk belirlenirken değişmezlik prensibine dayanmanın adil olup olmadığı meselesidir. Zira başlangıçta sabitlenen bağlama noktası zaman içinde değiştiğinde, tarafların son ortak hukukunun mu yoksa ilk ortak hukukunun mu esas alınacağı meselesi büyük önem taşımakta ve farklı sonuçlara yol açmaktadır. Evlilik mal rejiminin tasfiyesi evliliğin üzerinden yıllar geçmesi, eşlerin (birlikte veya ayrı ayrı) farklı ülkelerde yaşaması ve farklı ülkelerde farklı zamanlarda mal edinmesi nedeniyle oldukça karmaşık hale gelmektedir. Bu sebeple hukuk seçimi en adil çözümü oluşturmaktadır. Taraflar sadece mal rejimi sözleşmesi değil, hukuk seçimi sözleşmesi de yaparsa, mahkemeler evlilik mallarının bölüşümünü seçilen hukuka göre yapacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Evlilik mal malları
• hukuk seçimi
• ortak vatandaşlık
• ortak mutat mesken
• değişmezlik prensibi.

Kaynakça

1. Akıncı, Ziya; Demir-Gökyayla, Cemile, Milletlerarası Aile Hukuku, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2010.
2. Ataman-Figanmeşe, İnci, “Çifte Vatandaşlık Halinde MÖHUK’un 4. Maddesinin b ve c Bentlerinin Uygulama Alanı”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Prof. Dr. Aysel Çelikel’e Armağan, Cilt 19, Sayı 1–2, 1999–2000, ss. 95–114.
3. Cheshire, North & Fawcett, Private International Law, Ed. Paul Torremans, Uglješa Grušić, Christian Heinze, Louise Merrett, Alex Mills, Carmen Otero García-Castrillón, Zheng Sophia Tang, Katarina Trimmings, Lara Walker, 15th Edition, Oxford University Press, Oxford, 2017.
4. Çelikel, Aysel; Erdem, Bahadır, Milletlerarası Özel Hukuk, 18. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2024.
5. Damascelli, Domenico, “Applicable Law, Jurisdiction, and Recognition of Decisions in Matters Relating to Property Regimes of Spouses and Partners in European and Italian Private International Law”, Trusts & Trustees, Volume 25, Number 1, 2018, ss. 1–11.
6. Damascelli, Domenico, “Determining the Applicable Law in Matrimonial Property Regimes”, RabelsZ, Volume 88, Issue 2, 2024, ss. 307–324.
7. Ersen-Perçin, Gizem, Milletlerarası Özel Hukuk Bakımından Mal Rejimleri, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2014.
8. Junger, Friedrich K., “Marital Property and the Conflict of Laws: A Tale of Two Countries”, Columbia Law Review, Volume 81, Issue 5, 1981, ss. 1061–1079.

9. Limante, Agne; Pogorelčnik Vogrinc, Neža, “Party Autonomy in the Context of Jurisdictional and Choice of Law Rules of Matrimonial Property Regulation”, Baltic Journal of Law & Politics, Volume 13, Issue 2, 2020, ss. 135–158.
10. Morris, J. H. C., The Conflict of Laws, Ed. David Mc Clean, Verónica Ruiz Abou-Nigm, Sweet & Maxwell, 2021.
11. Özel, Sibel; Erkan, Mustafa; Pürselim, Hatice Selin; Karaca, Hüseyin Akif, Milletlerarası Özel Hukuk, On İki Levha Yayınları, 3. Bası, 2024.
12. Öztürk, Necla, “Evlilik Mallarına Uygulanacak Hukuk Hakkında La Haye Sözleşmesinin Özellikleri ve Bu Sözleşmenin Onaylandığı Ülkelerdeki Türk Vatandaşlarına Etkisi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 77, 2007, ss. 81–107.
13. Pinters, Walter; Scherpe, Jens M., “Matrimonial Property”, Encyclopedia of Private International Law, Cilt 1, ss. 1234–1246.
14. Pogorelčnik Vogrinc, Neža, “Applicable Law in Matrimonial Property Regime”, Zbornik Pravnog Fakulteta Sveučilišta u Rijeci, Volume 40, Issue 3, 2019, ss. 1075–1100.
15. Pogorelčnik Vogrinc, Neža, “Applicable Law in the Twin Regulations”, Ed. Lucia Ruggeri, Agne Limante, Neža Pogorelčnik Vogrinc, The EU Regulations on Matrimonial Property and Property of Registered Partnerships, Intersentia, Cambridge–Antwerp–Chicago, 2022.
16. Schuz, Rhona, “Choice of Law in Relation to Matrimonial Property in the 21st Century”, Journal of Private International Law, Volume 15, Issue 1, 2019, ss. 1–49.
17. Şanlı, Cemal; Esen, Emre; Ataman-Figanmeşe, İnci, Milletlerarası Özel Hukuk, 11. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2024.
18. Şensöz, Ebru, “27.11.2007 Tarih ve 5718 Sayılı MÖHUK Uyarınca Yabancılık Unsuru Taşıyan Evlilik Mallarına İlişkin İhtilaflarda Uygulanacak Hukuk”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt 8, Sayı 16, 2009, ss. 173–211.
19. Tekinalp, Gülören, Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama ve Usul Kuralları, 13. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2020.
20. Viarengo, Ilaria, “Choice of Law Agreements in Property Regimes, Divorce, and Succession: Stress-Testing the New EU Regulations”, ERA Forum, Volume 17, Issue 4, 2016, ss. 543–554.
21. Viterbo, Francesco Giacomo, “Agreement Choice of Non-Applicable Law or Law Not in Accordance with Art 22(1) of the Twin Regulations: What Consequences for the Couple’s Property Regime”, Actualidad Jurídica Iberoamericana, Issue 15, 2021, ss. 292–307.