Tedbir Nafakasının Geçici Hukuki Koruma Niteliği

Öz

Bu çalışma, tedbir nafakasının hukuki niteliğini özellikle geçici hukuki koruma bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Tedbir nafakası, eşler, çocuklar ve evlatlık bakımından, yargılama süresince mevcut hukuki ilişkinin doğurduğu yükümlülüklerin geçici olarak devamını temin eden geçici bir nafaka türüdür. Türk Medeni Kanunu başta olmak üzere çeşitli özel kanunlarda dayanağı bulunan bu kurum, özellikle boşanma, ayrılık ve evliliğin iptali davalarında hakimin re’sen alabileceği önlemler arasında yer almaktadır. Çalışmada, tedbir nafakasının ihtiyati tedbir niteliğinde olup olmadığına ilişkin doktrindeki görüşler ele alınmış, bir görüşün bu nafakayı ihtiyati tedbir olarak değerlendirdiği, baskın görüşün ise aile hukukuna özgü bir geçici hukuki koruma olduğu yönünde olduğu ortaya konulmuştur. Tedbir nafakasının amacı, koşulları ve sonuçları itibarıyla ihtiyati tedbirden ayrıldığı tespit edilmiş, özellikle hakimin re’sen karar verebilmesi, teminat aranmayışı, asıl dava sonucundan bağımsız etkileri ve kanun yoluna başvurma konusundaki farkların bu ayrımı belirginleştirdiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, tedbir nafakasının klasik anlamda bir ihtiyati tedbir olarak nitelendirilemeyeceği, aile hukukuna özgü sui generis bir geçici hukuki koruma olduğu kanaatine ulaşılmış ve buna bağlanan sonuçlara çalışmada yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Aile hukukuna özgü geçici hukuki koruma
• geçici hukuki koruma
• ihtiyati tedbir
• nafaka
• tedbir nafakası

The Temporary Legal Protection Nature of Temporary Alimony

Öz

This study aims to examine the legal nature of temporary alimony, particularly in the context of temporary legal protection. Temporary alimony is a type of interim alimony that ensures the provisional continuation of obligations arising from the existing legal relationship during the course of litigation, with respect to spouses, children and adopted children. This institution, which finds its basis in the Turkish Civil Code and various special laws, is among the measures that a judge may take ex officio, particularly in cases of divorce, separation, and annulment of marriage. The study examines the views in the doctrine regarding whether temporary alimony constitutes an interim injunction, revealing that while one view classifies this alimony as an interim injunction, the prevailing view holds that it constitutes a temporary legal protection specific to family law. It was determined that temporary alimony differs from an interim injunction in terms of its purpose, conditions and consequences, in particular, it was emphasized that the judge’s ability to decide ex officio, the absence of a requirement for security, its effects independent of the outcome of the main case and differences regarding the right to appeal clarify this distinction. In conclusion, it was determined that temporary alimony cannot be classified as a classical interim injunction but rather constitutes a sui generis form of temporary legal protection specific to family law, and the study addresses the implications of this conclusion.

Anahtar Kelimeler

• alimony
• interim injunction
• temporary alimony
• temporary legal protection specific to family law
• temporary legal protection

Kaynakça

1. Akıntürk, Turgut; Ateş, Derya, Türk Medeni Hukuku Aile Hukuku II. Cilt, 23. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2021.
2. Akkaya, Tolga, "Boşanma Davasında Alınabilecek Geçici Hukuki Korumalar veya Hakimin Müdahalesi Yoluyla Çocuğun Korunması Kapsamında Zorunlu Arabuluculuk ve Boşanma Süreci (Aile) Danışmanlığı", Ankara Barosu Dergisi, Cilt 4, 2014, ss. 23-61.
3. Arslan, Ramazan; Yılmaz, Ejder; Taşpınar-Ayvaz, Sema; Hanağası, Emel, Medeni Usul Hukuku, 10. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
4. Aydemir, Dilek, "Geçici Hukuki Koruma Önlemleri ile Çekişmesiz Yargının Kesişme Alanı: Terekenin Tespiti ve Koruma Altına Alınması", İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 1, 2025, ss. 221-233.
5. Bayram, Aziz Erman, "Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun Tedbir Nafakasına Dair 25.10.2018 Tarihli Ve 2017/2-1891 Esas, 2018/1577 Karar Sayılı Kararının Değerlendirilmesi", Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 144, 2019, ss. 213-248.
6. Bozdağ, Gonca Gülfem, Türk Hukukunda ve Uluslararası Hukukta Nafaka, Yetkin, Ankara, 2015.
7. Dural, Mustafa; Öğüz, Tufan; Gümüş, Mustafa Alper, Türk Özel Hukuku Cilt III Aile Hukuku, 16. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2022.
8. Erişir, Evrim, Geçici Hukukî Korumanın Temelleri ve İhtiyatî Tedbir Türleri, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2013.

9. Gedikli, Halük, Boşanma ve Ayrılık Davalarında Alınacak Geçici Önlemler ve Tedbir Nafakası, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, 2006.
10. Gençcan, Ömer Uğur, Nafaka Hukuku, 2. Baskı, Yetkin, Ankara, 2021.
11. Göksu, Mustafa, "Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre İhtiyati Tedbirin Uygulanmasını Talep Etme Zorunluluğu", Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Özel Sayı, 2014, ss. 1253-1273.
12. Güllüoğlu, Yasemin; Aydın-Engin, Sümeyye, "Türk Hukukunda Yoksulluk Nafakası", Ankara Barosu Dergisi, Cilt 83, Sayı 4, 2025, ss. 487-532.
13. Gürdoğan, Burhan, "Boşanma Davalarına İlişkin Usul Hükümleri", 1977, https://www.kazanci.com.tr/ (10.03.2026).
14. Hamzaçebi, Mehmet, "Türk Medeni Kanununa Göre Boşanma ve Ayrılık Hallerinde Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası", Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 10, Sayı 3-4, 2002, ss. 23-48.
15. Hatipoğlu, Tahsin, Türk Medeni Usul Hukukunda İhtiyati Tedbir Yargılaması, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, 2024.
16. https://karararama.yargitay.gov.tr/ (18.03.2026).
17. https://www.kazanci.com.tr/ (18.03.2026).
18. Kaleli, Şakir, "Nafaka Davaları", Yargıtay Dergisi, Cilt 4, Sayı 1-2, 1978, ss. 115-131.
19. Kaplan, Müjgan Elif, "7343 Sayılı Kanun ile Getirilen Değişiklikler Işığında Boşanma Kararının Çocuklar Açısından Sonuçları", Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 15, Sayı 1, 2025, ss. 567-594.
20. Kıraç-Adır, Esma, "Ana Babanın Engelli Çocuğa Karşı Eğitim ve Bakım Yükümlülüğü: Türk Medeni Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Bir İnceleme", Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Cilt 64, 2025, ss. 95-140.
21. Konuralp, Cengiz Serhat, "İhtiyati Tedbir Kararının Uygulanması", Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 3, 2025, ss. 1303-1326.
22. Konuralp, Cengiz Serhat, "6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na Göre İhtiyati Tedbirler", İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 71, Sayı 2, 2013, ss. 225-274.
23. Kulaklı, Emrah, "Yoksulluk Nafakası ve Yoksulluk Nafakasının Süresi Bağlamında Bir Mukayeseli Hukuk İncelemesi", İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, 2018, ss. 237-268.
24. Kurt, Ekrem, "Boşanma Davasında Hakimin Alacağı Geçici Önlemler (MK m. 169)", Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı 1, 2013, ss. 97-109.
25. Kuru, Baki, Medeni Usul Hukuku, 3. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019.
26. Memişoğlu-Bozan, Ayşe Gül, Boşanma Davalarında Nafakalar, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, 2019.
27. Oruç, Yakup; Yeşilduman-Süt, Ezgi Hazal, "Yargı Kararları Işığında Medenî Usûl Hukukuna Hâkim Belirli İlkelerin Boşanma Davalarındaki Görünümü", Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 13, Sayı 2, 2025, ss. 699-724.
28. Öztan, Bilge, Aile Hukuku, 6. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2015.
29. Pekcanıtez, Hakan; Atalay, Oğuz; Özekes, Muhammet, Medeni Usul Hukuku, 12. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2024.
30. Pekmez, Cüneyt, "Tedbir Nafakasına İlişkin Güncel Yargıtay Kararlarının İncelenmesi", Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1, 2021, ss. 141-160.
31. Ruhi, Canan; Ruhi, Ahmet Cemal, Nafaka Hukuku, 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
32. Sert-Sütçü, Selin; Süer, Şelale, "Aile Mahkemelerinde Görülmekte Olan Davalarda Nafakanın Islah Yoluyla Artırılması Sorunu: Güncel Yargı Kararları Işığında Bir İnceleme", Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Cilt 64, 2025, ss. 45-62.
33. Sonat, K. Ali, "Ana Babanın Eğitimi Devam Eden Ergin Çocuğa Karşı Nafaka Yükümlülüğü", Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 19, Sayı 1, 2013, ss. 235-292.
34. Şahin-Bayram, Ayşegül, Aile Hukukunda Geçici Hukuki Korumalar, Platon Hukuk, İstanbul, 2022.
35. Şen, Nur Zeynep, Türk Medeni Kanununda Tedbir Nafakası, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, 2023.
36. Şimşek, Mustafa, Açıklamalı ve İçtihatlı Aile Mahkemelerinin Görevine Giren Davalar ve Yargılama Usulü, 2. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2007.
37. Tanrıver, Süha, Türk Aile Mahkemeleri, Yetkin, Ankara, 2014.
38. Tombaloğlu, Onur, Medeni Usul Hukukunda İhtiyati Tedbirlerin Uygulanması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, 2017.
39. www.lexpera.com (18.03.2026).
40. Yıldırır, Efe Can, "TMK m. 169 Uyarınca Boşanma Davası Süresince Eşlere İlişkin Alınan Geçici Önlemler", İstanbul Hukuk Mecmuası, Cilt 81, Sayı 4, 2024, ss. 817-860.
41. Yünlü, Semih, "Nafaka Yükümlülüklerinin Çatışması", Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Cilt 64, 2025, ss. 1-30.