Pakistan ve Hindistan Arasında Keşmir: Tarih, Hukuk ve Jeopolitik Gerilim

Öz

Keşmir Sorunu, Hindistan ve Pakistan arasında 1947 yılından bu yana çözüme kavuşturulamayan temel bir çatışma alanı olarak önemini sürdürmektedir. Bölgenin tarihi, yaklaşık bin yıl boyunca süren Türk-İslam egemenliği döneminde yüksek düzeyde kültürel birikim ve yönetim başarısıyla şekillenmiş; buna karşın İngiliz sömürge yönetimi, Müslüman toplulukları birbirinden ayırarak yapay uluslar oluşturmuş ve Türk-İslam hâkimiyetlerinin kültürel etkilerini silmeye yönelik politikalar izlemiştir. Hindistan ve Pakistan’ın bağımsızlıklarını kazanmasıyla birlikte Keşmir’in statüsüne ilişkin tartışmalar gündeme gelmiş, bölge halkının çoğunluğunu oluşturan Müslüman nüfusun kendi kaderini tayin etme hakkı Birleşmiş Milletler kararlarıyla desteklenmesine rağmen uygulama imkânı bulamamıştır. Keşmir, günümüzde Hindistan, Pakistan ve Çin’in kontrol alanlarına fiilen bölünmüş durumdadır. Nükleer silahların devreye girmesi ve artan terör olayları, sorunu yalnızca bölgesel bir mesele olmaktan çıkararak uluslararası güvenliğin merkezine taşımıştır. Bu çalışmada, uluslararası hukukun öz belirlenim ve toprak bütünlüğü ilkeleri arasındaki gerilim incelenmiş; Birleşmiş Milletler kararları, Simla Anlaşması ve 2019 yılında Hindistan Anayasası’nda yapılan değişiklik bağlamında mevcut durum değerlendirilmiştir. Ayrıca Çin, Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya gibi küresel aktörlerin etkisiyle değişen bölgesel güç dengeleri analiz edilmiştir. Sonuç olarak, Keşmir Sorunu’nun çözümünün yalnızca diplomatik girişimlerle değil; aynı zamanda insani boyutu ve siyasal katılımı esas alan çok boyutlu bir yaklaşımla mümkün olabileceği vurgulanmaktadır. Araştırma kapsamında literatür taraması ve karşılaştırmalı yöntem kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Keşmir
• Pakistan-Hindistan
• Türk-İslam Egemenliği
• Birleşmiş Milletler
• HUkuki Çözüm
• Nasrullah Han
• Tebrizli Abdulsamet Han
• Emir Kebir

Kashmir Between Pakistan and India: History, Law, and Geopolitical Tensions

Öz

The Kashmir issue has remained a fundamental and unresolved area of conflict between India and Pakistan since 1947. The region’s history was shaped over nearly a millennium of Turkic-Islamic rule, characterized by a high level of cultural sophistication and administrative achievement. In contrast, British colonial governance sought to divide Muslim communities, create artificial nations, and erase the enduring cultural influences of Turkic-Islamic sovereignty. With the independence of India and Pakistan, the question of Kashmir’s political status emerged as a central dispute. Although the right of the predominantly Muslim population to self-determination was supported by United Nations resolutions, it has never been implemented in practice. Today, Kashmir is effectively divided into territories under the control of India, Pakistan, and China. The introduction of nuclear weapons and the rise of terrorism have transformed the dispute from a regional matter into an issue at the core of international security. This study examines the tension between the principles of self-determination and territorial integrity in international law, assessing the current situation in light of relevant United Nations resolutions, the Simla Agreement, and the 2019 constitutional amendment in India. Furthermore, it analyzes the shifting regional power dynamics influenced by major global actors such as China, the United States, and Russia. In conclusion, the research emphasizes that resolving the Kashmir conflict requires not only diplomatic initiatives but also a multidimensional approach that prioritizes humanitarian considerations and political participation. The study employs a literature review and a comparative method as its primary research techniques.

Anahtar Kelimeler

• Kashmir
• Pakistan-India
• Turkic-Islamic Rule
• United Nations (UN)
• Legal Resolution
• Nasrullah Khan
• Tebrizli Abdolsamad Khan
• Amir Kabir

Kaynakça

1. Akhtar, Z. (2023). Kashmir's Right to Self Determination: UNSC Resolutions, Human Rights Violations and Culpability under International Law. Athens Journal of Law(9), s. 139-172. Athens Journal of Law: https://www.athensjournals.gr/law/2023-9-1-7-Akhtar.pdf Erişim Tarihi: 09. 09.2025
2. Alaca, M. (2011). Keşmir Meselesi'nin Anatomisi. Politika Dergisi: https://www.politikadergisi.com/okur-makale/kesmir-meselesinin-anatomisi Erişim Tarihi: 09. 09.2025
3. Arslan, A. (2016). Hindistan ve Pakistan’ın Bağımsızlığını Kazanması. Stratejik Ortak: https://stratejikortak.com/2016/02/hindistan-pakistanin-kurulusu.html Erişim Tarihi: 10. 09.2025
4. Aydoğan, M. (2013). Antik Çağdan Küreselleşmeye - Yönetim Gelenekleri Ve Türkler I (Cilt I). İzmir: Resse. Aytekin, E. (2020, 04 03). Cammu Keşmir halkı 'yerlilik' düzenlemesinin demografik yapıyı değiştireceğinden endişeli. Anadolu Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/cammu-kesmir-halki-yerlilik-duzenlemesinin-demografik-yapiyi-degistireceginden-endiseli/1790730?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 12. 09.2025
5. Bagherpour, F. A. (2014). Ahd'name'ye Finkenstein 1807. Pajuheshkade'ye Bagher'el-Ulum: http://pajoohe.ir/%D8%B9%D9%87%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D9%86%D8%B4%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D9%86__a-32984.aspx Erişim Tarihi: 13. 09.2025
6. Bağçeci, Y. (2014). Osmanlı Belgelerine Göre Napolyon Bonapart'ın İmparator Unvanının Osmanlı Devleti Tarafından Tanınması Meselesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(29), s. 70-83. Sosyal Araştırmalar: https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/the-recognizing-matter-of-the-title-of-emperor-for-napoleon-bonaparte-by-the-ottoman-empire-according-to-ottoman-documen.pdf Erişim Tarihi: 15. 09.2025
7. Biswas, S. (2023). Pervez Musharraf: Pakistan leader's love-hate relationship with India. BBC: https://www.bbc.com/news/world-asia-india-61769226 Erişim Tarihi: 15. 09.2025
8. British Parliamentary Reports. (1810-1825). British Parliamentary Papers, İndia Reports. London: British Parliamentary.

9. Butt, R. (2025). India and Pakistan don't fight wars like other countries. Here’s why. ApNews: https://apnews.com/article/pakistan-india-military-explainer-0708bbf29ea81126aeae0d141f5a4026 Erişim Tarihi: 16. 09.2025
10. Cardona, G. (2025). Sanskrit language. Britannica: https://www.britannica.com/topic/Sanskrit-language?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 17. 09.2025
11. Cavadbeyli, R. (2017). Hindistan-Pakistan Arasındaki Keşmir Sorunu. Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi (YTSAM), İslam Dünyası Özel Sayısı II, s. 113-118.
12. Cavadbeyli, R. (2024). Horasan/Azerbaycan Medeniyet Havzasının İslam Sonrası Siyasi İradesini Temsil Eden Devletler Üzerine. Independent Türkçe: https://www.indyturk.com/node/749280/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/horasanazerbaycan-medeniyet-havzas%C4%B1n%C4%B1n-i%CC%87slam-sonras%C4%B1-siyasi Erişim Tarihi: 10. 08.2025
13. Cavadbeyli, R. (2024, Aralık). Horasan/Azerbaycan Medeniyet Havzasının İslam Sonrası Siyasi İradesini Temsil Eden Devletler Üzerine. Sahipkıran Stratejik Araştırma merkezi: https://www.sahipkiran.org.tr/horasan-azerbaycan-medeniyet-havzasi/ Erişim Tarihi: 12. 08.2025
14. Cavadbeyli, R. (2025, Mart 31). Horasan/Azerbaycan Medeniyet Havzası ve Onun İslam sonrası Siyasi Temsiliyet İradesi. 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü: https://21yyte.org/politik-sosyal-kulturel-arastirmalar-merkezi/horasanazerbaycan-medeniyet-havzasi-ve-onun-islam-sonrasi-siyasi-temsiliyet-iradesi/30562 Erişim Tarihi: 10. 07.2025
15. Cavadbeyli, R. (2025, 03 31). Horasan/Azerbaycan Medeniyet Havzası Ve Onun İslam Sonrası Siyasi Temsiliyet İradesi. 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü. https://21yyte.org/politik-sosyal-kulturel-arastirmalar-merkezi/horasanazerbaycan-medeniyet-havzasi-ve-onun-islam-sonrasi-siyasi-temsiliyet-iradesi/30562 Erişim Tarihi: 10. 07.2025
16. Cavadbeyli, R. (2025). Hozeye Tamaddoniye Xhorasan/Azerbaycan va Eradeye Tamsiliyyate Siyasiye An Pas Az Eslam. Tribunezamaneh: https://www.tribunezamaneh.com/archives/403732 Erişim Tarihi: 10. 07.2025 Cavadbeyli, R. (2026, 03 13). Xorasan/Azərbaycan Mədəniyyət Hövzəsinin İslam Sonrası Siyasi İradəsini Təmsil Edən Dövlətlər Üzərinə. History of Science(Vol 7, issue 1, serial 24), s. 127-155. doi:10.33864/2790-0037.2026.v7.i1.127-155
17. CFR. (2025, Ocak 25). Dispute in Kashmir. Council on Foreign Relations (CFR): https://education.cfr.org/teach/mini-simulation/dispute-kashmir?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 14. 07.2025
18. Chaudhury, D. R. (2020, Ocak 22). Russian Support to İndia on Kashmir İs Rooted İn History. The Economic Times: https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/russian-support-to-india-on-kashmir-is-rooted-in-history/articleshow/73411150.cms?utm_source=chatgpt.com&from=mdr Erişim Tarihi: 10. 06.2024
19. Encyclopædia Britannica. (2025, Ağustos 17). Kashmir Conflict. Encyclopædia Britannica: https://www.britannica.com/place/Kashmir-region-Indian-subcontinent Erişim Tarihi: 10. 09.2025
20. Factbook. (2003). CIA. Kashmir Map. CIA World Factbook. . Washington, D.C.: Central Intelligence Agency: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kashmir_map.jpg Erişim Tarihi: 11. 07.2024
21. Hoffman, S. A. (1990). İndia and the China Crisis. California: University of California Press.
22. İnalcık, H. (1954). Fatih Devri Üzerinde Tetkikler ve Vesikalar. (D. Quataert, Dü.) Ankara: Türk Tarih Kurumu. İnalcık, H. (1973). The Ottoman Empire: The Classical Age, 1300–1600. London: Phoenix Press.
23. Jalal, A. (1985). The Sole Spokesman: Jinnah, the Muslim League and the Demand for Pakistan. Cambridge: Cambridge University Press.
24. Javadpour, R. (2024). Horasan/Azerbaycan Uygarlık Üreten Medeniyet Havzası (15. yüzyıla kadar). Ulusal Tez Merkezi, AHBV Üniv. Dr. Tez Çalışması.: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp Erişim Tarihi: 10. 03.2025
25. John, Wilson. and Chakrabarti, Kaustuv. (2009). India-Pakistan Relations after Mumbai Attacks. Observer Research Foundation,: https://www.orfonline.org/research/india-pakistan-relations-after-mumbai-attacks?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 08.2024
26. Maden, F. (2022). Mehmet Refi Efendi’nin İran Elçiliği. Türk Tarih Kurumu: https://www.ttk.gov.tr/wp-content/uploads/2022/03/19-FahriMaden.pdf Erişim Tarihi: 10. 07.2024
27. Malcolm, S. J. (1815 and 1825). The History of Persia. London.
28. Metcalf, Barbara D. and Metcalf, Thomas R. (2006). A Concise History of Modern India. Cambridge: Cambridge University Press.
29. Ministry Of Culture. (1909). The Imperial Gazetteer of india : vol.26 Atlas. Delhi: Clarendon Press,Oxford. https://archive.org/details/dli.ministry.14488/page/n13/mode/2up Erişim Tarihi: 10. 07.2024
30. Mishra, P. (2025, Mayıs 11). History of Pakistan Occupied Kashmir (POK). Jagran Josh: https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/history-of-pakistan-occupied-kashmir-pok-1566217614-1?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 07.2024
31. Morier, J. (1818). A Journey Through Persia and İndia. London. Office of the Historian. (2025). The India-Pakistan War of 1965. U.S. Department of State, Office of the Historian: https://history.state.gov/milestones/1961-1968/india-pakistan-war Erişim Tarihi: 10. 09.2024
32. Pollock, S. I. (2006). The Language of the Gods in the World of Men: Sanskrit, Culture, and Power in Premodern India. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press.
33. Riedel, B. (2012, 11 26). Mumbai Attacks: Four Years Later. Brookings İnstitution: https://www.brookings.edu/articles/mumbai-attacks-four-years-later/ Erişim Tarihi: 20. 11.2024
34. Rimjhim Singh. (2025). Over 83,000 non-locals issued domicile certificates since 2022: J&K govt. Business-Standard: https://www.business-standard.com/india-news/jammu-kashmir-domicile-certificates-post-article-370-125041000543_1.html?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 09.2025
35. Roy, G. (2025). Article 370 of the Constitution of India. Britannica: https://www.britannica.com/topic/Article-370-of-the-Constitution-of-India?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 09.2025
36. Sasani, A. H. (2000). Siyasetgarane Dore'ye Gacar (Cilt I). Tahran: Megestan.
37. Schofield, V. (2022). The Plebiscite Conundrum in Jammu and Kashmir (1947 to the Present Day) . İSSİ: https://issi.org.pk/wp-content/uploads/2022/09/2_SS_Victoria_Schofield_No-1_2022.pdf?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 09.2025
38. SDAM. (2016). Dünden Bugüne Keşmir Sorunu. Strateji Düşünce ve Analiz Merkezi "SDAM": https://www.sdam.org.tr/image/foto/2017/11/28/DUNDEN-BUGUNE-KESMIR-SORUNU_1511875826.pdf Erişim Tarihi: 10. 10.2024
39. Shahbazi, A. (1998). Zarsalaran'e Yahudi ve Parsi Estemar Britanya ve İran (Cilt I). Tahran: Moassese'ye Motaleat ve Pejuheshhaye Siyasi.
40. Srinagar. (2019). Over 4,000 detained in Kashmir since abrogation of Article 370: Sources. The New İndian Express: https://www.newindianexpress.com/nation/2019/Aug/18/over-4000-detained-in-kashmir-since-abrogation-of-article-370-sources-2020748.html Erişim Tarihi: 10. 10.2024
41. Taşçı, M. N. (2020, 02 04). Hindistan ile Pakistan Arasında 73 Yıldır Çözülemeyen Mesele: Keşmir. Anadolu Haber Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/hindistan-ile-pakistan-arasinda-73-yildir-cozulemeyen-mesele-kesmir/1723641?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 10.2024
42. Temiztürk, B. (2019). Hint Karakterinin Hindistan'ın Dış Politikasına Etkileri (1990-2005). İstanbul.edu.tr, YL Tezi, YÖK: https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/ET000036.pdf?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 10.2024
43. The Editors of Encyclopaedia Britannica. (2025). East India Company. Encyclopaedia Britannica: https://www.britannica.com/topic/East-India-Company?utm_source=chatgpt.com Erişim Tarihi: 10. 09.2025
44. Togan, Z. V. (1981). Bugünkü Türkili (Türkistan) ve Yakın Tarihi (Cilt I. Batı ve Kuzey Türkistan). İstanbul: Enderun. https://archive.org/details/zeki-velidi-togan-bugunku-turkili-ve-yakin-tarihi/page/226/mode/2up Erişim Tarihi: 10. 10.2024
45. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti. (1931). Tarih I - Tarihtenevvelki Zamanlar ve Eski Zamanlar (Cilt I). İstanbul: Devlet Matbaası.
46. Uluerler, S. (2021, Temmuz). 1807 Yılında Napolyon Bonapart’ın Fransa-Osmanlı- İran Üçlü İttifak Planları ve Sonuçları. Akademik Matbuat, s. 1-24. https://dergipark.org.tr/tr/pub/matbuat/issue/64295/959153 Erişim Tarihi: 10. 10.2024
47. UN. Security Council. (1964). Resolution 47 (1948) / [adopted by the Security Council at its 286th meeting], of 21 April 1948. United Nations Dijital Library: https://digitallibrary.un.org/record/111955/?utm_source=chatgpt.com&v=pdf Erişim Tarihi: 10. 09.2025