TÜRK KÜLTÜRÜNDE GÜREŞ, KİSPET VE KİSPET USTALIĞININ YERİ VE ÖNEMİ

Türkiye’de 650 yılı aşkın bir geçmişe sahip olan yağlı güreş, günümüzde de kendine özgü kültürel ve dini ritüellerle birlikte icra edilen geleneksel bir spordur. Bu törenler boyunca dua etmek, selamlaşmak ve kispet giymek gibi alışılagelmiş ritüeller geçerliliğini korumaktadır. Yüzyıllar öncesinden günümüze yağlı güreşin tek kalıcı giysisi olan kispet, güreşin en önemli unsuru ve işçilik ustalığının sergilendiği yerdir. Birçok el sanatında olduğu gibi geleneksel kispet üretimi de usta-çırak dinamiğiyle gelecek nesillere aktarılsa da endüstriyel üretim bu zanaata duyulan heyecanı azaltmaktadır. Bununla birlikte, son yıllarda güreş sporuna olan ilginin artmasıyla birlikte kispet üretimine olan ilgi de artmıştır. Bu araştırma, Edirne’de uzun süredir devam eden ‘kispet ustalığı’nı değerlendirmeyi ve Türk kültüründeki önemini vurgulamayı amaçlamıştır. Bu araştırmada betimsel tarama modeli türlerinden olan kesitsel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırma konusunu ele almaya yönelik veri toplamak için araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmadan toplanan verilerin analizi betimsel analiz yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuç; yağlı güreş müsabakalarının sayısı artmasına rağmen, kispet yapımcılığına hak ettiği ilgi gösterilmemektedir. Üretimi zahmetli, emek isteyen ve pahalı olan ve kültürel mirasımızı temsil eden kispet üretimine gösterilen ilgi de gittikçe azalmaktadır. Kispetin yapımcılığı; kalıp çıkartma, dikim, süsleme vb. ustalaşılması gereken birçok adımı içermektedir.

With a history spanning over 650 years, oil wrestling is a traditional sport in Turkey that is being practiced today, in conjunction with distinctive cultural and religious rituals. Throughout these ceremonies, customary rituals like as performing prayers, exchanging greetings, and donning kispet remain in effect. The kispet, the only enduring attire of oil wrestling from centuries ago to the present, is the paramount component of wrestling, where the ingenuity of craftsmanship is shown. As with many handicrafts, traditional kispet manufacturing is transmitted to future generations via a master-apprentice dynamic, although industrial production diminishes the enthusiasm for this trade. Nevertheless, in recent years, with the growing fascination with the wrestling sport, there has been a corresponding surge in the interest in kispet manufacturing. This research aimed to evaluate the longstanding tradition of 'kisbet craftsmanship' in Edirne, Turkey, and highlight its significance in Turkish culture. In this study, the cross-sectional survey model, which is one of the types of descriptive survey model, was utilized. A semi-structured interview form developed by the researcher was used to collect data to address the research topic. The data collected from the study were analyzed using a descriptive analysis approach. Conclusion; Although the number of oil wrestling competitions is increasing, the kispet making is not given the attention it deserves. The interest in the production of kispet, which is laborious, labor-intensive and expensive to produce and represents our cultural heritage, is gradually decreasing. The production of kispet includes many steps such as mold making, sewing, ornamentation, etc. that need to be mastered.