OKUL ÖNCESİ EĞİTİM MEKÂNLARINDA DUYUSAL ALGI VE BİLİŞSEL GELİŞİM İLİŞKİSİNİN MEKÂN TASARIMINA ETKİSİ

Toplum gelişiminde kritik süreç olarak tanımlanan eğitim sürecinin temeli erken çocukluk döneminde atılmaktadır. Bu çalışma erken çocukluk dönemine atıfta bulunarak “Okul öncesi eğitim mekânları, duyusal algı ve bilişsel gelişim ilişkisi gözetilerek tasarlanmalıdır” hipotezinden yola çıkmaktadır. Bu bağlamda 3-6 yaş dönemindeki gelişimlerini sağlıklı olarak sürdüren çocukların bilişsel gelişimi ile mekân tasarımı arasındaki ilişkinin duyusal algı perspektifinden ele alınması hedeflenmektedir. Çalışmanın amacı, çocukların mekânsal algılarını destekleyen tasarım çözümleri geliştirmek, okul öncesi eğitim mekânları tasarımının bilişsel gelişim üzerindeki etkilerini vurgulamak ve eğitim kurumlarının açık ve kapalı öğrenme alanlarındaki mekân tasarımının, çocukların duyusal deneyimleri ve öğrenme süreçleri üzerindeki bilişsel etkilerini ortaya koymaktır. Buna göre belirlenen içerik kapsamında okul öncesi eğitim kurumlarında duyu temelli tasarım ölçütlerinin tespit edilmesi hedeflenmektedir. Çalışmada yöntem olarak ilk adımda alanyazın taraması yapılmış, elde edilen veriler tümevarımsal analiz yöntemiyle beş duyu üzerinden ele alınmıştır. Çeşitli literatür kaynaklarından toplanan veriler, duyularla mekânı algılamak başlığı altında derlenerek “okul öncesi eğitim kurumlarında duyu temelli tasarım ölçütleri” tablosu oluşturulmuştur.

Education, defined as a critical process in societal development, is fundamentally established during early childhood. Referring to this period, the study is grounded in the hypothesis that “preschool education spaces should be designed by considering the relationship between sensory perception and cognitive development.” The study aims to examine the relationship between spatial design and the cognitive development of typically developing children aged 3–6 from the perspective of sensory perception. It seeks to develop design solutions supporting children’s spatial perception, emphasize the impact of preschool educational space design on cognitive development, and reveal the cognitive effects of spatial design in indoor and outdoor learning environments on children’s sensory experiences and learning processes. Accordingly, it aims to identify sensory-based design criteria for preschool education institutions. Methodologically, a literature review was conducted first, and the data were analyzed through an inductive approach based on the five senses. Data from various sources were compiled under the concept of perceiving space through the senses, and a table titled “sensory-based design criteria in preschool education institutions” was developed.